Lig l oop vir dié aan­na­me

Die Burger - - 11 - Brand­punt Wil­lem Jor daan

In die ANC-op­volg­stryd is die heer­sen­de aan­na­me blyk­baar steeds dat die lei­er wat in De­sem­ber ver­kies word, ook die pre­si­dent in 2019 sal wees.

Die fo­kus van die de­bat in die par­ty wen­tel in hoof­saak rond­om wie die bes­te pre­si­dent sal wees – Cy­ril Ra­map­ho­sa of dr. N­ko­sa­za­na Dla­mi­ni-Zu­ma? Of dalk dr. Z­we­li Mk­hi­ze as ’n soort kom­pro­mis­kan­di­daat?

Maar wat as die par­ty eint­lik glad nie ’n vol­gen­de pre­si­dent moet soek nie? Wat as hy eer­der ’n op­po­si­sie­lei­er of be­dre­we ko­a­li­sie­po­li­ti­kus as par­ty­lei­er moet ver­kies? Dit is im­mers geen uit­ge­maak­te saak dat die ANC in 2019 ’n vol­strek­te meer­der­heid by die stem­bus sal haal nie.

Kyk wat sê die sy­fers: Die op­po­si­sie se ge­hei­me wa­pen, han­del­dry­wend as Nom­mer Een, het sy eie par­ty reeds so­wat se­we per­sen­ta­sie­pun­te by die stem­bus ge­kos.

Ter­wyl die ANC on­der Nel­son Man­de­la en T­ha­bo M­be­ki sy steun van 63% in 1994 tot by­kans 70% in 2004 ver­hoog het, het die ANC on­der pres. Ja­cob Zu­ma in 2014, met 62,2% van die stem­me, die swak­ste tot nog toe by die stem­bus ge­vaar.

Se­dert die Man­gaung-kon­fe­ren­sie in 2012 en Zu­ma se her­kie­sing as ANC-lei­er is dié par­ty boon­op

430 000 van sy le­de kwyt. Met an­der woor­de, sy le­de­tal het van 1,2 mil­joen tot 730 000 ge­daal – ’n da­ling van so­wat 39%.

En in ver­le­de jaar se mu­ni­si­pa­le ver­kie­sings is die ANC ver­skeie me­tro’s in sy hart­land kwyt, ter­wyl ’n on­lang­se Mar­ki­nor-pei­ling die re­ge­ren­de par­ty se steun op so­wat 47% raam.

Se­dert Z uma s e her­kie­sing as ANC ­lei­er is dié p ar­ty 430 000 van s y l ede k wyt.

Met sul­ke sy­fers sal dit die ANC baat om die werk­lik­heid ’n slag in die oë te kyk en ook te oor­weeg wat hy sou soek in ’n lei­er wat die par­ty in op­po­si­sie of in ko­a­li­sie met an­der par­tye gaan moet lei.

Die er­va­ring het im­mers ge­wys dat wan­neer die ANC die mag ver- loor, hy ho­pe­loos vaar in die op­po­si­sie­rol. Die Stad Kaap­stad en die Wes-Kaap­se pro­vin­si­a­le re­ge­ring is t­wee voor­beel­de waar die par­ty ná mags­ver­lies nooit be­hoor­lik die rat­ver­wis­se­ling tot ’n doel­tref­fen­de op­po­si­sie­rol kon ver­mag nie.

’n Groot re­de hier­voor is die po­li­tiek van pa­tro­naat­skap wat die ANC se­dert 1994 – maar toe­ne­mend on­der Ja­cob Zu­ma – be­dryf. Die be­lof­te van pos­te, voor­reg­te, be­guns­ti­ging en ’n plek­kie by die trog het groot­liks die gom ge­word wat die par­ty nog aan­me­kaar­hou.

As hy sy reg ver­loor om guns­te en ga­wes uit te deel, is daar min van ’n ge­deel­de vi­sie wat die par­ty rig. Al

wat dan van die par­ty oor is, is sy sim­bo­le en sy slag­spreu­ke, soos oud­mi­nis­ter T­re­vor Ma­nu­el dit ver­le­de week ge­stel het.

Neem ook in ag dat daar t­wee be­lang­ri­ke fak­to­re is wat die ANC se steun­vlak­ke in die aan­loop tot 2019 se ver­kie­sing nog ver­der kan laat rys­mier.

Eer­stens: On­ge­ag wie ein­de van­jaar as die wen­ner uit die stryd tree (ons neem vir eers aan die kon­fe­ren­sie gaan wel voort), die fak­sie­ge­veg­te sal al­ler­mins by­ge­lê wees.

In­teen­deel: Die cha­o­tie­se ver­loop en na­draai van die pro­vin­si­a­le kon­fe­ren­sies in K­waZu­lu-Na­tal en die Oos-Kaap is kleed­re­pe­ti­sies wat wys wat ná De­sem­ber te wag­te kan wees. Géén po­li­tie­ke par­ty wat in hier­die soort in­ter­ne twis­te ge­wik­kel is, kan ’n doel­tref­fen­de ver­kie­sings­veld­tog voer nie.

T­wee­dens is al­li­an­sie­be­trek­kin­ge op die laag­ste punt nog na­dat Zu­ma dr. Bla­de N­zi­man­de van die SAKP on­langs uit die ka­bi­net ge­skop het – ’n stap wat laas­ge­noem­de as ’n oor­logs­ver­kla­ring be­stem­pel.

Met die SAKP wat die ANC ook nou reg­streeks die stryd in die tus­sen­ver­kie­sing in Sa­sol­burg aan­ge­sê het, is daar ’n we­sen­li­ke moont­lik­heid dat dié par­ty be­sluit om on­der sy eie vaan­del aan 2019 se ver­kie­sing deel te neem.

Die tek­to­nie­se krag­te van die po­li­tiek be­gin al hoe meer daar­op dui dat grond­lig­gen­de her­skik­king van die po­li­tiek rond­om 2019 kan re­a­li­seer. As die ANC nou reeds met die aan­na­me werk dat hy in De­sem­ber ook die vol­gen­de pre­si­dent van die land ver­kies, kan dit uit­ein­de­lik ’n fa­ta­le fout wees.

Die een ding wat die par­ty in dié om­stan­dig­he­de nie kan be­kos­tig nie, is nóg ’n trae sleep­voe­ten­de pre­si­dents­kan­di­daat met ’n on­wrik­ba­re ge­loof in “mig­ht ma­kes rig­ht”.

Wat hy no­dig het, is ie­mand wat uit­ein­de­lik die par­ty kan om­vorm tot ’n mo­der­ne par­ty wat be­hoor­lik met die snel­ver­an­de­ren­de po­li­tie­ke, e­ko­no­mie­se en maat­skap­li­ke ten­den­se in voe­ling is. Ie­mand wat in ’n ko­a­li­sie-op­set die kuns van on­der­han­de­ling en kom­pro­mie be­hoor­lik ver­staan. Ie­mand wat die par­ty or­ga­ni­sa­to­ries van die grond af kan her­bou.

Maar dat die ANC nou nog werk met die aan­na­me dat sy nu­we lei­er in 2019 pre­si­dent gaan wees, is nog­maals te­ke­nend van die ein­ste ge­mak­sug wat hom in die eer­ste plek so kwes­baar ge­maak het.

Jor­daan is r e­dak­teur v an Die Bur ger.

Il­lus­tra­sie: THEUNS KR UGER

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.