Be­han­de­lings­op­sies­ge­grond­op­di­ag­no­se­en­fa­se­van­kan­ker

Die Burger - - Mense -

Al­ge­me­ne chi­rur­gie­se op­sies

Dr.­ Con­rad­ Pie­naar­ sê­ op­ grond­ van­die­ di­ag­no­se­ en­ fa­se­ van­ kan­ker­word­ be­sluit­ op:

■­ ’n­ Lum­pek­to­mie:­ ’n­ Deel­ van­ die­bors­weef­sel­ word­ ver­wy­der­ en­ dan­volg­ ver­de­re­ be­han­de­ling.

■­ ’n­ Ma­stek­to­mie,­ waar­ die­ bors­vel­be­hou­ en­ re­kon­struk­sie­ op­ die­self­de­dag­ ge­doen­ word.

■­ ’n­ Ma­stek­to­mie­ sonder­ re­kon­struk­sie.Die­ re­kon­struk­sie­ word­ dan­ eers­ vyf­ jaar­ la­ter­ ge­doen.­ Om­ die­vel­ te­ rek­ ná­ dié­ lang­ tyd­perk,­ word’n­ weef­sel-uit­dy­er­ in­ge­plant­ wat­stel­sel­ma­tig­ ver­groot­ word.

Die an­der be­han­de­ling – vier soor­te kan­ker

Drie­ dekades­ ge­le­de­ het­ on­ko­loë­ ge­fo­ku­s­op­ pal­li­a­tie­we­ sorg­ vir­ vrou­e­met­ bor­s­kan­ker,­ maar­ van­dag­ word­die­ be­han­de­ling­ in­di­vi­du­eel­ ont­werp.

Wan­neer­ bor­s­kan­ker­ by­ ’n­ vrou­ge­di­ag­no­seer­ word,­ word­ die­ soort­kan­ker­ nie­ meer­ vol­gens­ die­ mi­kro­sko­pie­se­voor­koms­ ge­di­ag­no­seer­nie,­ maar­ eer­der­ op­ grond­ van­ hoe­die­ kan­ker­ re­a­geer.

Dr.­ Ri­ka­ Pie­naar,­ on­ko­loog­ by­ Pa­no­ra­maCan­cer­ca­re­ in­ Kaap­stad,­ sê­daar­ is­ baie­ lank­ ge­dink­ ’n­ ma­stek­to­mie­

en­ che­mo­te­ra­pie­ is­ ál­ wat­ jou­le­we­ kan­ red.

“Jy­ kan­ ’n­ ge­was­ van­ 1­ cm­ hê­ wat’n­ ad­der­ is­ of­ jy­ kan­ ’n­ baie­ gro­te­r­een­ hê­ wat­ ’n­ mol­slang­ is.­ Die­ ge­drag­van­ die­ kan­ker­ be­paal­ die­ soort­be­han­de­ling­ waar­op­ ons­ be­sluit.”

So­veel­ as­ 40%­ tot­ 50%­ van­vroue­ het­ nie­ che­mo­te­ra­pie­ no­dig­nie,­ want­ die­ kan­ker­ gaan­ nie­ daar­op­re­a­geer­ nie,­ sê­ Pie­naar.

Toet­se­ soos­ Mam­maP­rint­ en­ On­coty­peDX­be­paal­ of­ jy­ che­mo­te­ra­pie­moet­ kry­ of­ nie.

Hoe­wel­ dié­ toet­se­ duur­ is­ (meeras­ R30­ 000),­ bespaar­ dit­ uit­ein­de­lik­dik­wels­ die­ kos­te­ van­ che­mo­te­ra­pie,wat­ tien­ keer­ duur­der­ kan­ wees.­ Tans­ moet­ Suid-A­fri­ka­ mon­sters­ naEu­ro­pa­ of­ A­me­ri­ka­ stuur­ vir­ bei­deMam­maP­rint­ en­ On­coty­peDX­ vi­ront­le­ding.

Prof.­ Ma­ri­tha­ Kot­ze,­ ge­ne­ti­kus­aan­ die­ U­ni­ver­si­teit­ S­tel­len­bosch(US)­ se­ fa­kul­teit­ ge­nees­kun­de­ en­ge­sond­heids­we­ten­skap­pe­ en­ van­die­ Na­si­o­na­le­ Ge­sond­heids­la­bo­ra­to­ri­um­diens,ver­dui­de­lik­ die­ koms­ van­ge­no­mi­ka­ het­ groot­ ver­an­de­rin­ge­mee­ge­bring.

Voor­heen­ is­ bor­s­kan­ker­ be­skou­ a­seen­ soort­ kan­ker,­ maar­ daar­ is­ ont­dek­dat­ dit­ ein­de­lik­ vier­ soor­te­ kan­ke­ris­ (Lu­mi­nal-A,­ Lu­mi­nal-B,­ HER2en­ Ba­sal­ of­ tri­pel-ne­ga­tief),­ wat­ el­kan­ders­ re­a­geer­ op­ be­han­de­ling.

Die­ toet­se­ be­paal­ die­ ge­ne­tie­se­pro­fiel­ van­ die­ kan­ker,­ wat­ dan­ aan­dui­wat­ter­ soort­ be­han­de­ling­ die­bes­te­ is.­ Dié­ toet­se­ kan­ in­ die­ eer­stet­wee­ fa­ses­ van­ bor­s­kan­ker­ ge­doen­word.

Daar­ word­ ge­fo­kus­ op­ die­ mo­le­ku­lê­re­ge­drag­ van­ die­ ge­was,­ me­tan­der­ woor­de­ wat­ter­ pro­te­ïe­ne­ of­ge­ne­ op­ die­ op­per­vlak­ van­ die­ ge­was­se­ sel­le­ uit­ge­druk­ word.

Pa­to­loë­ kyk­ of­ die­ kan­ker­ es­tro­geen-of­ pro­ges­te­roon-re­sep­tor-po­si­tiefis.­ Dit­ kan­ een­ of­ al­bei­ wees­ –­ wat­ be­te­ken­ die­ kan­ker­ moet­ metteen­hor­moon­mid­dels­ be­han­del­word.

Chemo-­ of­ ra­di­o­te­ra­pie­ kan­ wel­no­dig­ wees,­ maar­ dit­ word­ net­ ge­gee­as­ die­ toets­ dit­ aan­dui.

On­ge­luk­kig­ het­ Ce­ce­lia­ Ja­cobs­ se­me­die­se­ fond­se­ dié­ ge­ne­tie­se­ toets­af­ge­keur­ en­ sy­ en­ haar­ on­ko­loog­ sal­nou­ self­ moet­ be­sluit­ of­ sy­ che­mo­te­ra­pie­saam­ met­ die­ hor­moon­be­han­de­ling­moet­ kry­ of­ nie.

As­ die­ ge­was­ HER2-po­si­tief­ is,word­ dit­ met­ die­ mid­dels­ tras­tu­su­mab(Her­cep­tin)­ en/of­ la­pa­ti­nib(Ty­kerb/Ty­verb)­ be­han­del.

Die­ laaste­ soort­ kan­ker­ en­ on­ge­luk­kig­die­ een­ wat­ op­ geen­een­ van­die­ mid­dels­ re­a­geer­ nie,­ is­ tri­pel­ne­ga­tief­vir­ ál­ dié­ re­sep­to­re­ en­ moet­ag­gres­sief­ met­ che­mo­te­ra­pie­ be­han­del­word.

Pie­naar­ sê­ die­ ge­mid­del­de­ dek­king­van­ R200­ 000­ wat­ me­die­se­fond­se­ per­ jaar­ gee­ vir­ kan­ker­ is­ nie­naas­ten­by­ ge­noeg­ nie.

Dit­ kan­ tot­ so­wat­ R400­ 000­ per­jaar­ kos.

Beplan­ dus­ en­ neem­ ver­se­ke­ring­uit­ daar­teen­ so­veel­ jy­ kan­ be­kos­tig,want­ dit­ kan­ die­ ver­skil­ tus­sen­ le­ween­ dood­ wees.

Prof.­ Ma­ri­tha­ Kot­ze

Dr.­ Ri­kaPie­naar

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.