Kans ‘by­na nul’ vir mi­li­tê­re oor­na­me in SA

Die Burger - - 4 - Chris­ti­aan du P­les­sis

Hul­le weet nie of ’n groep in die weer­mag plan­ne teen p­res. Cy­ril Ra­map­ho­sa se re­ge­ring in die mou voer nie, maar die kans is in elk ge­val by­na nul dat ’n mi­li­tê­re oor­na­me sal slaag.

So meen ken­ners na­dat dit aan die lig ge­kom het dat weer­mag­le­de ge­nooi is na ’n ob­sku­re ver­ga­de­ring om “po­li­tie­ke kwes­sies” ra­ken­de die ANC te be­spreek. Hul­le is glo ge­nooi deur pam­flet­te wat ver­sprei is.

Genl. Sol­ly S­ho­ke, hoof van die SuidA­fri­kaan­se Na­si­o­na­le Weer­mag (SANW), het na­dat hy Dins­dag van die be­oog­de ver­ga­de­ring be­wus ge­word het, weer­mag­le­de ge­waar­sku om nie by par­ty­po­li­tie­ke kwes­sies be­trok­ke te raak nie. Nie­mand het vol­gens hom toe­stem­ming om die ver­ga­de­ring by te woon nie. “Die SANW bly ’n or­ga­ni­sa­sie wat ver­he­we bo die po­li­tiek is en die re­pu­bliek se soe­we­rei­ne vei­lig­heids­be­lan­ge dien in­ge­vol­ge die man­daat van die Grond­wet,” lui S­ho­ke se ver­kla­ring.

Simphi­we Dla­mi­ni, kom­mu­ni­ka­sie­hoof van die SANW, het by na­vraag ge­sê hy het nie be­son­der­he­de oor wie die ver­ga­de­ring be­plan het en wat die doel daar­van is nie.

Die Bur­ger ver­neem in weer­mag­krin­ge word daar be­spie­gel dat se­ke­re voor­ma­li­ge ve­te­ra­ne van uMk­hon­to we Si­z­we (MK) die ver­ga­de­ring be­plan het. Carl Nie­haus, woord­voer­der van die MK-ve­te­ra­ne­ver­e­ni­ging, sê hy is nie be­wus van e­ni­ge ver­ga­de­ring wat sou plaas­vind nie.

In 2018 is be­rig dat som­mi­ge sol­da­te, gro­ten­deels voor­ma­li­ge MK-le­de wat lo­jaal was aan oud­pres. Ja­cob Zu­ma, in op­stand ge­kom het voor sy be­dan­king as pre­si­dent van die land.

Prof. Su­san Booy­sen, na­vor­sings­di­rek­teur by die Ma­pun­gub­we-in­sti­tuut, sê sy kan haar nie in­dink dat ’n ANC­fak­sie wat ge­kant is teen Ra­map­ho­sa se re­ge­ring ’n mi­li­tê­re oor­na­me oor­weeg nie. “So ’n oor­na­me sal be­son­de­re be­plan­ning verg en ek glo nie die weer­mag kan tans eens die tuin voor die U­nie­ge­bou oor­neem nie,” sê sy.

In ’n grond­wet­li­ke de­mo­kra­sie soos Suid-A­fri­ka sal ’n staats­greep waar­skyn­lik ook nie slaag nie om­dat sy de­mo­kra­tie­se in­stel­lings te sterk is. Vol­gens haar het Zu­ma of Ace Ma­gas­hu­le, se­kre­ta­ris-ge­ne­raal van die ANC, wat as teen­stan­ders van Ra­map­ho­sa be­skou word, nie be­dui­den­de steun in die SANW nie. “Weer­mag­le­de is lo­jaal aan mag en die mag is nou in die han­de van Ra­map­ho­sa,” sê sy.

Jak­kie Cil­liers, ’n weer­mag­ken­ner van die In­sti­tuut vir Se­ker­heid­stu­die (ISS), sê as die weer­mag ’n staats­greep sou be­plan, sou men­se nie via pam­flet­te ge­nooi word om daar­oor te ver­ga­der nie. Vol­gens hom het Zu­ma dalk nog net steun in die in­tel­li­gen­sie­diens­te oor.

Hel­moed-R­ö­mer Heitman, ’n mi­li­tê­re ont­le­der, sê die mees­te weer­mag­le­de bly eint­lik weg van die po­li­tiek.

Ko­bus Ma­rais, DA-woord­voer­der oor ver­de­di­ging, ver­wel­kom S­ho­ke se stand­punt dat weer­mag­le­de nie by par­ty­po­li­tie­ke kwes­sies be­trok­ke moet raak nie, maar be­na­druk dat die weer­mag dit kon­se­kwent moet toe­pas. Die weer­mag het die laas­te ruk on­der kri­tiek deur­ge­loop om­dat ’n ANC-af­vaar­di­ging on­langs met ’n lug­mag­vlieg­tuig Ha­ra­re toe is om met die Za­nu-PF-par­ty van Zim­bab­we te ver­ga­der.

Ma­gas­hu­le, wat die af­vaar­di­ging ge­lei het, het ver­le­de week ge­sê dat die par­ty die vlug se kos­te gaan dek.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.