Vóór jy vir Ma­lu­si Gi­ga­ba af­skryf . . .

Finweek Afrikaanse Uitgawe - - Mening - Deur Ja­mes-b­rent S­ty­an

ma­lu­si K­no­w­led­ge Gi­ga­ba se aan­stel­ling ein­de Maart as Suid-a­fri­ka se nu­we mi­nis­ter van fi­nan­sies is met skok be­groet. Die rand het ge­tui­mel en die land se be­leg­gings­gra­de­ring is tot ris­kan­te sta­tus ver­laag. Die nu­we mi­nis­ter slaan se­dert sy aan­stel­ling vu­re wê­reld­wyd dood, van Washing­ton tot in Dur­ban en die ko­men­de be­leg­gers­aan­bie­ding wat vir Sin­ga­poer be­plan word. Hy loop ook se­dert­dien deur on­der die voort­ge­set­te wraak van re­vo­lu­si­o­nê­res in so­si­a­le me­dia wat sy keu­se van die a­ka­de­mi­kus Chris Ma­li­ka­ne as een van sy e­ko­no­mie­se ad­vi­seurs k­ri­ti­seer.

Ma­li­ka­ne is on­der meer be­kend om sy sterk sie­nings oor na­si­o­na­li­se­ring – nie ’n sie­ning waar­van die in­ter­na­si­o­na­le be­leg­gings-ge­meen­skap juis hou nie.

Gi­ga­ba het in re­ak­sie op die op­hef ge­sê hy as mi­nis­ter is ie­mand wat self be­slui­te neem.

Gi­ga­ba is skerp en is dalk die bes ge­skool­de mi­nis­ter van fi­nan­sies se­dert die ANC in 1994 aan die be­wind ge­kom het. Gi­ga­ba het om­trent daar­die tyd ’n bac­ca­lau­re­us­graad in on­der­wys met ge­o­gra­fie as hoof­vak en la­ter ’n mees­ters­graad in maat­skap­li­ke be­leid, oor grond­stroop­tog­te, aan die U­ni­ver­si­teit van Dur­ban-wes­t­vil­le ver­werf. Hy werk tans aan sy dok­tors­graad. Sy voor­gan­gers het nie die­self­de a­ka­de­mie­se vlak be­haal nie.

Op 46 is Gi­ga­ba ook die jong­ste per­soon wat al die land se mi­nis­ter van fi­nan­sies ge­word het.

Die wy­le joer­na­lis Man­dy Ros­souw het hom in 2012 só in haar boek Man­gaung: Kings and King­ma­kers be­skryf: “Gi­ga­ba is die teen­oor­ge­stel­de van jeug­lei­ers soos Ju­li­us Ma­le­ma en Fi­ki­le M­ba­lu­la. As dié jong lei­ers in ’n la­er­skool­klas was, sou Ma­le­ma en M­ba­lu­la dié ag­ter in die klas ge­wees het wat pa­pier­bal­le gooi en hand­boek­blad­sye ge­bruik om twak te rol. Gi­ga­ba sou die soet ou­tjie ge­wees het wat voor met ’n sil­wer­skoon wit hemp sit, met al sy huis­werk ge­doen. Hy sou nie baie ge­wild by die an­der kin­ders ge­wees het nie, maar die on­der­wy­sers sou mal ge­wees het oor hom.”

Van lief­de ge­praat: Sy een wa­re a­chil­les­hiel is waar­skyn­lik sy storm­ag­ti­ge per­soon­li­ke le­we. Gi­ga­ba het ná ver­skeie o­pen­ba­re stru­we­lin­ge ge­skei van No­kut­ha­ba, sy eer­ste vrou. Sy was ook die kern­oor­saak van ’n on­der­soek na hom na­dat hy ’n de­par­te­men­te­le kre­diet­kaart ge­bruik het om vir haar R1 020 se blom­me te koop. Hy het die geld la­ter te­rug­be­taal.

No­kut­ha­ba het ná die eg­skei­ding die van be­hou en selfs op In­sta­gram as Mrs Gi­ga­ba ge­re­gis­treer. Dit het tot ’n groot ru­sie ge­lei toe Gi­ga­ba in 2014 met Nor­ma Mn­go­ma ge­trou het. Nor­ma

Die nu­we mi­nis­ter van fi­nan­sies se ver­mo­ëns word steeds in twy­fel ge­trek. Maar daar is tog re­des om dié man, wat een­dag pre­si­dent kan word, te steun.

moes met ’n an­der ge­brui­ker­naam re­gis­treer: Mrs Gi­ga­by­te. Nog ’n storm het on­langs ge­woed toe Nor­ma Gi­ga­ba en ’n an­der voor­ma­li­ge vrien­din baie o­pen­lik in so­si­a­le me­dia haaks was. Op­po­si­sie-lp’s hou ook nie hul k­ri­tiek te­rug nie, en Da­vid May­nier, DA-LP, het Gi­ga­ba se aan­stel­ling ’n ramp ge­noem. Die werk­lik­heid is dat Gi­ga­ba se aan­stel­ling, en die uit­wer­king daar­van op die e­ko­no­mie, bui­te sy be­heer was. Die ka­bi­nets­ver­an­de­ring wat tot sy aan­stel­ling ge­lei het, was pre­si­dent Ja­cob Zu­ma se be­sluit; nie iets waar­oor Gi­ga­ba veel sê ge­had het nie. Een vraag om kri­ti­ci te vra, is: As Zu­ma ge­meen het Gord­han se be­kle­ding van die amp was nie meer houd­baar nie, wie an­ders as Gi­ga­ba moes hy in Gord­han se plek aan­ge­stel het? Hy was moont­lik die bes­te kan­di­daat vir die pos. Pro­fes­si­o­neel het hy eg­ter nie ’n on­be­smet­te ver­le­de nie. By die de­par­te­ment van bin­ne­land­se sa­ke het hy erg in die me­dia deur­ge­loop oor ’n na­de­li­ge de­ba­kel met vi­sum­re­gu­la­sies wat die toe­ris­te­sy­fer ge­knou het. Hy kan ook nie juis trots wees op die toe­stand van baie on­der­ne­mings in staats­be­sit toe hy by die de­par­te­ment van o­pen­ba­re on­der­ne­mings weg is nie. ’n Laas­te kwel­ling is ver­meen­de ban­de tus­sen Gi­ga­ba en die Gup­ta-fa­mi­lie. Hy is op een van sy eer­ste me­di­a­kon­fe­ren­sies as mi­nis­ter van fi­nan­sies ge­vra om dié ver­hou­ding te ver­dui­de­lik, maar wou nie ant­woord nie en die saak is nog nie uit­ge­klaar nie. ’n Groot pro­bleem sal die uit­vloei van se­ni­or per­so­neel­le­de uit die te­sou­rie ná Gord­han se ver­wy­de­ring wees. So­ver het die loop­baan-staats­amp­te­naar Lun­gi­sa Fu­zi­le, di­rek­teur-ge­ne­raal, so­wel as sy ad­junk be­sluit om die te­sou­rie te ver­laat. Hul­le sal dalk nie die laas­tes wees wat gaan nie en dit kan moei­lik wees om hul­le te ver­vang. Geen twy­fel be­staan nie dat Gi­ga­ba ’n fan­tas­tie­se mi­nis­ter van fi­nan­sies kan wees nie. Hy is skran­der en in­ne­mend. Daar­by trek hy reeds be­ter as die mees­te Wall S­treet-ban­kie­re aan en het hy ja­re se po­li­tie­ke er­va­ring. Dit be­te­ken dat hy ook Zu­ma se steun ge­niet. Trou­ens, mens sal suk­kel om bin­ne die ANC aan al­le kan­te van die Zu­ma-spek­trum veel Gi­ga­ba-kwaad­pra­ters te kry. As Gi­ga­ba slim te werk gaan, is dit nie on­moont­lik nie dat die nu­we mi­nis­ter van fi­nan­sies, oor ’n ver­kie­sing­si­klus of twee, ’n werk­li­ke kans sal hê om vir die top­pos in die pre­si­dent se kan­toor ver­kies te word. As dit ge­beur, sal die er­va­ring in die te­sou­rie ui­ters waar­de­vol wees. ■ te­rug­voer@fin­week.co.za Ja­mes-b­rent S­ty­an se boek Blackout: The E­s­kom C­ri­sis hier in sy per­soon­li­ke hoe­da­nig­heid.

Gi­ga­ba is ook skerp en is dalk die bes ge­skool­de mi­nis­ter van fi­nan­sies se­dert die ANC in 1994 aan die be­wind ge­kom het.

is in 2015 ge­pu­bli­seer. Hy skryf

Ma­lu­si Gi­ga­ba Mi­nis­ter van fi­nan­sies

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.