KOES, TRUMP, HIER’S ’N GRO­TER VUILMOND!

Bra­si­lië het die ek­streem reg­se Jair Bol­so­na­ro as pre­si­dent ver­kies, ’n man wie se be­le­di­gen­de en dis­kri­mi­ne­ren­de uit­la­tings die A­me­ri­kaan­se pre­si­dent laat mak lyk

Huisgenoot - - Nuus - Saam­ge­stel deur JANE VORSTER

ELKE keer wan­neer hy sy mond oop­maak, raak hy be­le­di­gen­de of dis­kri­mi­ne­ren­de din­ge kwyt.

Vroue, sê hy, ver­dien om min­der as mans be­taal te word, want hul­le het die ir­ri­te­ren­de ge­woon­te om swan­ger te raak. Im­mi­gran­te is die “skuim van die aar­de”. En hy sal eer­der die trau­ma ver­duur dat sy seun in ’n mo­tor­on­ge­luk sterf as om hom die woor­de te hoor ui­ter: “Pa, ek is gay.”

Hoe kan so ’n on­ver­draag­sa­me vent die staats­hoof van ’n land wees?

Pres. Do­nald Trump is se­ker ver­lig hy is ’n slag nie die een wat woe­de ont­ke­ten nie – ver­ge­le­ke met Bra­si­lië se nu­we pre­si­dent, Jair Bol­so­na­ro, lyk die A­me­ri­kaan­se lei­er by­na so mak soos ’n lam­me­tjie.

Maar al word Bol­so­na­ro (63), ’n voor­ma­li­ge kap­tein in die Bra­si­li­aan­se le­ër, “die Trump van die tro­pe” ge­noem, is hy veel meer regs­ge­sind. Daar is trou­ens men­se wat sê hy is werk­lik ge­vaar­lik – vir Bra­si­lië en vir die wê­reld.

Dit is ’n ou dié wat dik­ta­tors loof, steun vir mar­te­ling uit­spreek, spot hy sal sy po­li­tie­ke teen­stan­ders laat skiet en trots is op die be­skry­wing van hom as “die mees vrou­e­ha­ten­de en ver­ag­te­li­ke amp- te­naar in die de­mo­kra­tie­se wê­reld”.

P­leks van hom af­stoot­lik vind, het hor­des Bra­si­li­a­ne in die land se on­lang­se ver­kie­sing vir hom ge­stem. Hul­le is moeg van wat hul­le be­skou as pap­broe­ke­ri­ge po­li­ti­ci en er­vaar sy bot styl as eer­lik – en hul­le hoop hy sal in­klim en sa­ke reg­ruk.

Waar kom Bol­so­na­ro van­daan en hoe het hy aan die stuur van die vier­de groot­ste de­mo­kra­sie ter wê­reld be­land?

NET soos Trump het hy ont­sag vir die weer­mag. As ’n tie­ner wat op die dorp G­li­cé­rio in die deel­staat São Pau­lo groot­ge­word het, het Bol­so­na­ro die A­ca­de­mia Mi­li­tar das A­gul­has Ne­gras, Bra­si­lië se hoof- mi­li­tê­re a­ka­de­mie, by­ge­woon.

Na­dat hy in 1977 daar klaar­ge­maak het, het hy as ’n val­skerm­sol­daat diens ge­doen, maar vin­nig tot die rang kap­tein op­gang ge­maak. In 1988 het hy die le­ër ver­laat om daar­op te fo­kus om ’n po­li­tie­ke loop­baan te bou en daar­in ge­slaag om hom as sta­draads­lid in Rio de Ja­nei­ro te laat ver­kies.

Twee jaar later is hy as ’n lid van die Chris­te­li­ke De­mo­kra­tie­se Par­ty tot die kon­gres ver­kies. Hy was 27 jaar lank in die kon­gres ter­wyl hy ver­skeie ke­re tus­sen ver­skil­len­de kon­ser­wa­tie­we par­tye oor­ge­loop het. Al het hy meer as 170 wets­ont­wer­pe in­ge­dien, het net twee wet ge­word.

In 2008 was hy aan die mid­del­punt van ’n her­rie na­dat dit aan die lig ge­kom het hy het sy vrou, Michelle, as sy se­kre­ta­res­se aan­ge­stel. In die be­stek van twee jaar het hy haar ver­skeie ke­re be­vor­der en haar sa­la­ris ver­drie­dub­bel.

Hy was later ver­plig om haar af te dank na­dat Bra­si­lië se hoog­ge­regs­hof be­vind het ne­po­tis­me is on­wet­tig in die o­pen­ba­re ad­mi­nis­tra­sie.

Michelle is Bol­so­na­ro, die pa van vyf kin­ders, se der­de vrou, en hul­le woon nou in Bar­ra da Ti­ju­ca, ’n ryk­mans­buurt in Rio de Ja­nei­ro.

Al het hy skyn­baar hoë ag­ting vir sy vrou, het sy aan­mer­kings oor vroue hom al op ve­le ge­leent­he­de in die pe­kel laat be­land. In 2015 is hy be­boet om­dat hy in ’n on­der­houd ge­sê het die kon­gres­lid Ma­ria do Rosá­rio is “nie werd om te ver­krag nie”, want “sy is baie le­lik”.

Hy is ook deur die pro­ku­reur-ge­ne­raal on­der­soek oor ras­sis­tie­se kom­men­taar wat hy oor swart Bra­si­li­a­ne ge­maak het.

Niks hier­van het hom van stryk ge­bring nie. Vroeg van­jaar het hy die So­si­a­le Chris­te­li­ke Par­ty ver­laat om by die So­si­a­le Li­be­ra­le Par­ty aan te sluit. Dit was sy in­vloed wat die par­ty meer regs-

ge­sind laat raak het, sê ont­le­ders.

Hy het in Ju­lie die par­ty y se amp­te­li­ke be­noem­de e vir die pre­si­dents­ver­kie- sing ge­word.

Aan­vank­lik het sy kans s skraal ge­lyk teen die ge­wil­l­de Luiz I­na­cio Lu­la da a Sil­va, wat her­ver­kies wou u word na­dat hy tot in 2010 10 se­we jaar lank as pre­si­dent nt ge­dien het. Maar toe Lu­la la in A­pril vir 12 jaar tronk toe oe ge­stuur word op aan­klag­te te van kor­rup­sie in sy amps­ter­myn, ps­ter­myn, het Bol­so­na­ro sy kans aan­ge­gryp. Hy het ál meer uit­ge­spro­ke ge­raak en be­loof om “Bra­si­lië weer won­der­lik te maak” – ’n on­be­skaam­de na­boot­sing van Trump se veld­tog­leu­se, “Ma­ke A­me­ri­ca gre­at a­gain”.

Van sy land­ge­no­te was meer om­ge­krap en be­kom­merd as an­der – en daar was selfs fa­na­tie­se op­tre­de teen hom. In Sep­tem­ber het ’n man na Bol­so­na­ro ge­hard­loop en hom in die maag ge­steek ter­wyl ’n on­der­steu­ner hom ty­dens ’n veld­tog­by­een­koms op die dor­pie Juiz de Fo­ra op die skou­ers ge­dra het.

Die aan­val­ler, A­dé­lio Bis­po de O­li­vei­ra, ’n voor­ma­li­ge lid van die links­ge­sin­de So­si­a­lis­me-en-vry­heids­par­ty, het aan die po­li­sie ge­sê God het hom op­drag ge­gee om die aan­val uit te voer.

Bol­so­na­ro se seun Flá­vio het later ont­hul sy pa was am­per dood weens erns­ti­ge bloed­ver­lies. Ter­wyl hy lan­ger as ’n maand bed­lê­end was, het die po­li­ti­kus sy veld­tog voort­ge­sit deur bood­skap­pe aan sy mil­joe­ne Fa­ce­book­vol­ge­lin­ge af te vuur.

In die eer­ste ron­de van die ver­kie­sing het hy eer­ste ge­ëin­dig met 46% van die stem­me. Maar sy voor­sprong was nie groot ge­noeg nie, en ver­le­de maand het Bol­so­na­ro in ’n twee­de ver­kie­sing g teen Fer­nan­do Had­dad van die Wer­kers­par­ty mee­ge­ding.

In dié ron­de het hy 55% van die stem­me op hom ver­e­nig, ge­noeg dat hy op 1 Ja­nu­a­rie 2019 as Bra­si­lië se 38ste pre­si­dent in­ge­hul­dig sal word.

Sy on­der­steu­ners is in die wol­ke, maar kom­men­ta­tors spreek kom­mer uit oor Bol­so­na­ro en sy “ne­o­fas­cis­tie­se” ge­sind­heid.

“Die ek­streem reg­ses het Bra­si­lië ver­o­wer,” sê Cel­so Ro­cha de Bar­ros, ’n Bra­si­li­aan­se ru­briek­skry­wer. “Bra­si­lië het nou ’n meer ek­stre­mis­tie­se pre­si­dent as e­ni­ge de­mo­kra­sie ter wê­reld . . . ons weet nie wat gaan ge­beur nie.”

Hoe­kom sou die Bra­si­li­a­ne hul steun bied aan ie­mand wat die land ver­deel en groot groe­pe men­se ver­vreem?

“My ont­le­ding is dat dit ’n ver­wer­ping van die sta­tus quo-po­li­tiek is. Men­se is een­vou­dig keel­vol,” sê dr. Se­an Bur­ges, ’n lek­tor in in­ter­na­si­o­na­le ver­hou­dings aan die Aus­tra­lie­se Na­si­o­na­le U­ni­ver­si­teit wie se spe­si­a­le fo­kus­ge­bied die Bra­si­li­aan­se po­li­tiek is.

Na­dat hul­le al die kor­rup­sie in die Bra­si­li­aan­se po­li­tiek ge­sien het – on­der meer die ver­vol­ging van Dil­ma Rous­seff, Bra­si­lië se eer­ste vrou­e­pre­si­dent, in 2016 weens die ver­ont­ag­sa­ming van be­grot tings­re­gu­la­sies – het kie­sers n nie meer ver­troue in die po­lit ti­ci van die hoof­par­tye nie.

“Hul­le wou iets bui­te die n norm hê, en Bol­so­na­ra vol­doen aan die ver­eis­tes,” voeg Se­an by. “Hy is die har­de, kwaai stem.”

Die po­li­ti­kus het be­loof hy sal kor­rup­sie hok­slaan, vei­lig­heid in die mis­daad­ge­teis­ter­de land op­skerp en ’n on­ver­set­li­ke hou­ding teen link­se e­ko­no­mie­se be­leid in­neem.

“Ons kan nie aan­hou flan­keer met kom­mu­nis­me nie,” sê hy. “Ons gaan die lot van Bra­si­lië ver­an­der.”

Kie­sers het by dié be­lof­tes aan­klank ge­vind – selfs al het dit be­te­ken hul­le hou hul­le blind vir die ver­klei­ne­ren­de i­dees en haat­spraak wat hy al kwyt­ge­raak het.

“Men­se is bang,” sê Se­an. “Ek dink vrees is ’n groot deel hier­van. Bra­si­lië het se­we van die 20 ge­weld­da­dig­ste ste­de ter wê­reld. Dit het meer as 60 000 moorde per jaar – dis werk­lik skrik­wek­kend. Men­se wil ’n kits­op­los­sing daar­voor hê.”

Trump was een van die eer­ste wê­reld­lei­ers wat Bol­so­na­ra ge­bel het om hom ge­luk te wens. Dit het waar­skyn­lik vir die om­stre­de nu­we staats­hoof baie be­te­ken om van sy held te hoor.

“Trump is vir my ’ n voor­beeld,” sê Bol­so­na­ra. “Ek be­plan om na­der aan hom te kom tot voor­deel van so­wel Bra­si­lië as A­me­ri­ka.” BRONNE: NYTIMES.COM, GUARDIAN.CO.UK, DAILYMAIL.CO.UK, CTV.CA

Bra­si­lië se nu­we pre­si­dent, Jair Bol­so­na­ro, vier sy oor­win­ning saam met on­der­steu­ners.

LINKS BO: Bol­so­na­ro het meer as ’n de­ka­de in die Bra­si­li­aan­se le­ër ge­dien. REGS BO: Hy en sy vrou, Michelle, ver­le­de maand by ’n stem­punt.

Bol­so­na­ro en sy drie oud­ste seuns, (van links) Flá­vio, Car­los en E­du­ar­do. Hy het nog ’n seun, Re­nan, en ’n dog­ter, Lau­ra.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.