AD­VIES:

Ons ver­dui­de­lik pen­si­oen­her­vor­ming

Kuier - - INHOUD - DEUR ma­re­tha bo­tes

Die re­ge­ring se be­plan­de her­vor­ming van die pen­si­oen­fonds­be­dryf va­n­af 1 Maart 2015 het pa­niek ge­saai en tot mas­sa-be­dan­kings in die on­der­wys, po­li­sie en kor­rek­tie­we diens­te ge­lei. Dui­sen­de men­se was bang hul­le gaan nie meer hul vol­le pen­si­oen uit­kry nie en het op ’n streep be­dank om die be­plan­de her­vor­ming vry te spring.

Nou be­weer die staat die be­dan­kings was uit on­kun­de oor wat die her­vor­ming reg­tig sou be­te­ken. Maar dis te laat, want die deur­me­kaar­spul het reeds tot per­so­neel­te­kor­te reg­oor die land ge­lei. En die pa­niek was klaar­blyk­lik oor­haas­tig, want die her­vor­ming is reeds uit­ge­stel tot ten min­ste Maart vol­gen­de jaar en selfs la­ter.

Dit is ver­al on­der­wy­sers wat by die dui­sen­de be­dank en al hul pen­si­oen­geld ge­trek het uit vrees dat hul­le die so­ge­naam­de lomps­om­voor­deel sou ver­loor. In No­vem­ber alleen het 4 600 on­der­wy­sers be­dank.

In­ge­vol­ge die voor­ge­stel­de her­vor­mings, sal al­le nu­we by­dra­es ná die in­tree­da­tum soos ’n pen­si­oen­fonds han­teer word, eer­der as ’n voor­sorg­fonds. In ’n neu­te­dop: Al die geld wat in jou af­tree­fonds is vóór die in­tree­da­tum kan as en­kel­be­drag uit­be­taal word (wan­neer jy een­dag af­tree) en al­le nu­we by­dra­es (ná die in­tree­da­tum) sal vol­gens die der­de-re­ël han­teer word. Die der­de-re­ël be­hels in­ge­vol­ge die nu­we be­pa­lings dat jy slegs een der­de van die geld in jou fonds as kon­tant kan kry en die an­der twee­der­des moet jy be­lê in ’n an­nu­ï­teit van jou keu­se.

Die staat se doel hier­mee is om te ver­se­ker dat jy ’n in­kom­ste sal hê vir die duur van jou af­tre­de.

’n voor­beeld As jy 20 jaar ge­werk en R1 mil­joen in jou fonds het teen die in­tree­da­tum en daar­na nog 10 jaar werk en ’n by­ko­men­de R500 000 by­dra, word die R1 mil­joen a­part ge­hou en kan jy dit as lomp­som kon­tant kry wan­neer jy af­tree (net be­las­ting word af­ge­trek). Die R500 000 wat jy ná die in­tree­da­tum tot die fonds by­ge­dra het, is on­der­he­wig aan die der­de-re­ël by jou af­tre­de.

As jy ná die in­tree­da­tum eers be­gin werk en tot die fonds be­gin by­dra en R1 mil­joen het as jy af­tree, kan jy ’n der­de, on­ge­veer R333 000 in kon­tant neem by af­tre­de, maar die res van die geld (on­ge­veer R666 000) moet her­be­lê word in ’n an­nu­ï­teit van jou keu­se.

PA­NIEK­be­van­ge

On­der dié dui­sen­des wat wou loop om­dat hul­le bang was hul­le gaan nie meer hul vol­le pen­si­oen kry nie, was Nic­ky Hoff­man (62), skool­hoof van Lies­beeck Pri­mê­re Skool in Mit­chells Plain, Kaap­stad. “Daar was mal­lig­heid toe die nuus ver­le­de jaar ge­breek het,”ont­hou hy. “Die mees­te men­se het net ge­hoor van 1 Maart 2015 en dat die ver­an­de­rin­ge gaan be­te­ken ons gaan geld ver­loor.”

Ver­al dié ou­ens wat al lank in diens is, was be­kom­merd.“Ons praat van ’n klomp geld. Dan is daar die ding van die pre-1997 tax bre­ak: Vir my be­te­ken dit al die geld wat ek vóór dan be­lê het, is be­las­ting­vry. Dit maak ’n ver­skil van by­na R400 000!”

Die ge­rug­te was dat wer­kers hier­die be­las­ting­voor­deel sou ver­loor.

“Baie on­der­wy­sers was bang dat ons in die­self­de boot­jie as die Trans­net-pen­si­oe­na­ris­se gaan wees so­dra die re­ge­ring hul han­de op ons geld kry. Kyk net hoe sleg gaan dit met daai men­se.”

Nic­ky het toe be­dank, want hy was al op af­tree­ou­der­dom, maar nie nood­wen­dig ge­reed om by die huis te sit nie.

“Dis tóé dat die pen­si­oen­fonds­a­gent­skap al­les op skrif kom stel en ons be­sef al­les wat jy in­ge­sit het vóór die her­vor­ming, pre­sies die­self­de sal bly. Dus, jy ver­loor niks nie. Ek het toe maar my be­dan­king te­rug­ge­trek, want ek is mos lief vir die on­der­wys. Ek kan maar la­ter af­tree.”

Wil­li­am Louw (57), skool­hoof van die Eer­ste­rust Se­kon­dê­re Skool bui­te P­re­to­ria, sê hy het vier on­der­wy­sers ver­loor weens leu­ens wat oor die pen­si­oen­fonds­her­vor­ming ver­sprei is.“Ek voel die ding is op die ver­keer­de ma­nier han­teer,”sê hy.

“Hier was nie­mand van die pen­si­oen­fonds­a­gent­skap om vir ons te ver­dui­de­lik hoe dit sal werk nie en baie men­se maak maar hul eie af­lei­dings. Die ding dat jy dalk jou lomps­om­voor­deel gaan ver­loor ná die her­vor­ming, was vir som­mi­ge on­der­wy­sers net te veel. ’n Mens is maar bang. Dis baie geld waar­van ons praat!”

Ken­ners in die fi­nan­si­ë­le be­dryf stem saam die her­vor­ming is ’n po­si­tie­we ding en moes ja­re ge­le­de al plaas­ge­vind het.

Chris Klop­per, uit­voe­ren­de hoof van die Suid-A­fri­kaan­se On­der­wy­sers­u­nie (SAOU), sê hul­le is heel­te­mal ten guns­te van die her­vor­ming, want dit be­te­ken dat hul le­de nie al hul geld kan vat en blaas as hul­le sou af­tree, pak­ket vat of be­dank nie.

“Ont­hou wat het ge­beur toe die on­der­wys­de­par­te­ment in 1994 vry­wil­li­ge skei­dings­pak­ket­te vir on­der­wy­sers aan­ge­bied het. Dui­sen­de on­der­wy­sers het die ge­leent­heid aan­ge­gryp, ál hul hard­ver­dien­de geld ge­vat en nie be­hoor­lik daar­mee ge­werk nie,”sê hy.

Min van hul­le het daar­die geld her­be­lê en Chris weet van so­veel van hier­die men­se wat van­dag kre­peer van el­len­de.“As dié wat die pak­ket aan­vaar het daar­die tyd ver­plig was om ’n ge­deel­te van die geld in ’n be­wa­rings­fonds te plaas, sou hul­le van­dag in ’n baie be­ter po­si­sie ge­wees het. Die on­der­wys­stel­sel het boon­op daar­deur so­veel kun­dig­heid ver­loor. Dit neem ’n baie lang tyd om daar­die kun­dig­heid en vaar­dig­heids­ba­sis op te bou.”

Francois S­mit by So­li­da­ri­teit Fi­nan­si­ë­le Diens­te sê die ge­rug­te dat die af­tree­fonds­her­vor­ming be­te­ken dat af­tree­geld ge­na­si­o­na­li­seer gaan word, is to­taal on­waar.

“Die vrees wat deur dié ge­rug­te ver­oor­saak is, was on­ge­grond. Daar was geen re­de vir men­se om te be­dank nie. Hul­le sou geen geld ver­loor het nie,”sê hy.

“Tans is die spaar­koers in Suid-A­fri­ka ne­ga­tief. Men­se s­paar ab­so­luut niks. Die her­vor­ming is ’n po­si­tie­we ding, want dit sal men­se dwing om ’n deel van hul hard­ver­dien­de geld in ’n be­wa­rings­fonds te plaas. Dis vir ons sleg dat die her­vor­ming dank­sy druk op die re­ge­ring deur vak­bon­de soos Co­sa­tu nou uit­ge­stel is tot vol­gen­de jaar of dalk selfs eers 2017.”

maak Voor­sie­ning

“Deur die her­vor­ming wil die re­ge­ring wer­kers aan­moe­dig om te s­paar en vir hul af­tre­de voor­sie­ning te maak,”ver­dui­de­lik Francois.

“Ten op­sig­te van af­tree­be­plan­ning klink dit nie na ’n sleg­te i­dee nie. Hoe meer jy s­paar, hoe gro­ter is jou af­tree­voor­deel en hoe min­der is die kans dat die re­ge­ring na jou sal moet om­sien wan­neer jy af­tree. Maar dit is nie so een­vou­dig nie,”sê Ger­hard K­lin­ger, hoof van ver­ko­pe by 10x In­ves­t­ments.

“Tans neem om­trent 80% van al­le staats­diens­wer­kers wat be­dank, hul af­tree­geld in kon­tant en ’n ge­mid­del­de wer­ker in Suid A­fri­ka ver­an­der agt keer deur haar loop­baan van werk. Dit be­te­ken dat le­de on­ge­luk­kig baie min s­paar,“sê Ger­hard.

“Aan die an­der kant van die saak, het Suid A­fri­ka ’n 25% werk­loos­heid­sy­fer,” ver­dui­de­lik Ger­hard ver­der.

“Dit be­te­ken le­de is on­der e­nor­me druk as hul­le hul werk ver­loor. Hier­die le­de moet in staat wees om ten min­ste hul af­tree­geld te kan kry om hul­le deur hier­die moei­li­ke tye te help. Die Na­si­o­na­le Te­sou­rie is be­sig om op­sies te on­der­soek wat le­de sal aan­moe­ding om hul af­tree­geld vir af­tre­de te ge­bruik en an­der ma­nie­re sal vind om te s­paar vir die on­be­ken­de.”

’n An­der op­sie wat on­der­soek word, is dat le­de net ’n maan­de­lik­se toe­gang tot hul af­tree­geld kan kry, eer­der as ’n groot en­kel­be­drag wan­neer hul­le be­dank.

“Wat wel be­lang­rik is, is dat daar geen waar­heid is dat die re­ge­ring jou af­tree­geld sal neem nie en dat jy nooit toe­gang tot jou af­tree­voor­de­le sal hê nie. On­ge­luk­kig was daar men­se wat le­de aan­ge­moe­dig het om hul­le geld uit fond­se te ont­trek vir die ver­keer­de re­des (en meestal vir hul eie ge­win),”sê Ger­hard.

die PAD VO­REN­TOE

Hoe­wel die voor­ge­stel­de her­vor­mings nou uit­ge­stel is, moet ’n mens na die gro­ter prent­jie kyk:

• Ge­lyk­heid tus­sen uit­tree-an­nu­ï­tei­te, pen­si­oen­fond­se en voor­sorg­fond­se.

• In­kom­ste by af­tre­de, eer­der as ’n en­kel­be­drag, wat sal ver­se­ker dat le­de ’n be­skerm­de in­kom­ste sal hê ná af­tre­de.

• Le­de moet aan­ge­moe­dig word om af­tree­geld en spaar­geld van me­kaar te skei.

Ken­ners is dit eens dat hoe­wel die voor­ge­stel­de af­tree-her­vor­mings vir die mees­te men­se ver­war­rend kan wees, is dit be­slis nie iets om voor bang te wees nie. Wat ui­ters be­lang­rik is, is dat al­mal die lang­ter­myn­waar­de van hul af­tree­voor­de­le moet kan ver­staan.

Fo­to ter il­lus­tra­sie

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.