GE­SOND­HEID: Al­les wat el­ke vrou moet weet oor me­no­pou­se

Dis daar­die tyd van hul le­we wat baie vroue vrees. Maar daar is ook heel­wat mi­tes oor me­no­pou­se wat dié vrees kan ver­er­ger.

Kuier - - Inhoud - Deur Mar­te­li B­re­wis

die dag wat jy jou eer­ste maand­ston­de kry, is ’n dag om te vier. Al bloos jy jou­self bloed­rooi, is jy nou trots vrou!

En dan, een­dag, kry jy ’n hot flush, jou he­le lyf be­gin pyn en jy kan nie mooi ont­hou hoe­kom jy so ver­skrik­lik kwaad is nie . . . Is dit die be­gin van die ein­de? Is jy nou in jou ja­re?

Vroue vrees dik­wels hier­die fa­se van hul le­we, maar me­no­pou­se is nie die ein­de nie. Dit is ’n na­tuur­li­ke fa­se van jou vrou­wees. Dis ook be­lang­rik om te ont­hou dat al­mal me­no­pou­se an­ders er­vaar en dat dit ’n pro­ses is.

Daar is so­veel me­no­pou­se-simp­to­me en -sto­ries as wat daar vroue op aar­de is. Elk­een se er­va­ring is an­ders. Die din­ge waar­mee jy suk­kel, is dalk glad nie so erg vir jou sus­ter of jou bes­te vrien­din nie en an­ders­om.

Me­no­pou­se is geen skan­de nie en vroue kan nie weg­hol daar­van nie, maar wan­neer jy ag­ter­kom dat jy me­no­pou­saal is, praat met jou maat so­dat hy deel is van die pro­ses en jou kan on­der­steun en nie won­der wat met jou aan­gaan nie.

Die on­sta­bie­le hor­mo­ne wat met me­no­pou­se ge­paard­gaan, kan lei tot che­mie­se ver­an­de­rin­ge in jou brein, wat jou de­pres­sief kan maak. Ge­reel­de mood swings en de­pres­sie kan jou ge­moeds­toe­stand tap. Dit kan jou skie­lik en son­der re­de ge­span­ne, hart­seer, ge­ïr­ri­teerd, angs­tig of ho­pe­loos laat voel.

G’n won­der baie be­skou me­no­pou­se as pu­ber­teit se ou­er, bo­se sus­ter nie.

Teg­nies ge­spro­ke is dit wan­neer jou maand­ston­de op­hou, maar an­ders as met jou eer­ste pe­ri­od, is hier­die al­ler­mins ’n skie­li­ke ge­beur­te­nis – dis ’n pro­ses wat ja­re kan duur!

“Ek het al­tyd ge­dink dit hou net ’n paar maan­de, tot my dok­ter vir my ge­sê het dit kan 10 jaar of lan­ger aan­hou. Ek sien so uit daar­na om nie meer warm, swe­te­rig en kwaad te wees nie!”sê Me­la­ni Pie­ter­se* (48) van Mit­chells Plain bui­te Kaap­stad.

Me­no­pou­se: d­rie fa­ses Pe­ri­me­no­pou­se Ty­dens hier­die tyd­perk be­gin jou lig­gaam die na­tuur­li­ke oor­ska­ke­ling na me­no­pou­se, wat die ein­de van jou vrug­ba­re ja­re aan­dui. Dit be­gin op ver­skil­len­de ou­der­dom­me, maar oor die al­ge­meen in jou 40’s. Dié fa­se kan van ’n paar maan­de tot 13 jaar duur. Jy kan ti­pie­se me­no­pou­se­simp­to­me be­gin er­vaar soos hot flus­hes, slaap­pro­ble­me, don­ker buie en va­gi­na­le droog­heid.

Jou men­stru­e­le si­klus sal in hier­die fa­se on­voor­spel­baar be­gin raak om­dat jou es­tro­geen­vlak­ke on­sta­biel is. Dit kan min­der of meer ge­reeld, kor­ter, lan­ger, swaar­der of lig­ter as ge­woon­lik wees.

Me­no­pou­se

Me­no­pou­se word ge­de­fi­ni­eer as die oom­blik wan­neer ’n vrou se maand­ston­de op­hou (12 maan­de ná haar laas­te si­klus). Die ge­mid­del­de ou­der­dom is 52, maar dit kan e­ni­ge tyd tus­sen 45 en 60 ge­beur.

Post-me­no­pou­se

Dit word ge­de­fi­ni­eer as ’n per­ma­nen­te toe­stand ná me­no­pou­se en duur tot aan die ein­de van ’n vrou se le­we. An­ders as pe­ri­me­no­pou­se en me­no­pou­se self, word die be­gin van post-me­no­pou­se nie ge­ken­merk deur fi­sie­ke simp­to­me nie. Ge­du­ren­de hier­die tyd neem baie van die simp­to­me wat vroue voor me­no­pou­se er­vaar het, meest­al ge­lei­de­lik af. Maar, as ge­volg van se­ke­re fak­to­re, soos la­er es­tro­geen­vlak­ke, is daar nou gro­ter moont­lik­heid vir os­te­o­po­ro­se en hart­siek­tes.

Ge­reel­de dok­ters­be­soe­ke is dus be­lang­rik om siek­tes vroeg te di­ag­no­seer. Só by­voor­beeld word vroue aan­ge­raai om van­af 40 el­ke twee jaar vir ’n pap­smeer en ’n mam­mo­gram gaan. Jy moet ook jaar­liks jou bloed­druk, bloed­sui­ker, cho­les­te­rol en been­digt­heid laat na­gaan.

Vol­gens die gi­ne­ko­loog dr. Na­ta­lia No­vi­ko­va er­vaar nie alle vroue simp­to­me wan­neer hul­le deur me­no­pou­se gaan nie, maar die mees al­ge­me­ne simp­to­me sluit in hot flus­hes, slaap­pro­ble­me, bui­e­rig­heid, de­pres­sie, os­te­o­po­ro­se, va­gi­na­le droog­heid en pyn­li­ke seks, ver­geet­ag­tig­heid en ver­an­de­ring in vel en ha­re.

In haar er­va­ring voel vroue oor die al­ge­meen ver­leë oor me­no­pou­se, al is dit ’n na­tuur­li­ke deel van die le­we.“Om ’n hot flush in die mid­del van ’n ver­ga­de­ring te kry is on­aan­ge­naam en stres­vol. En va­gi­na­le droog­heid is nie juis iets wat jy ty­dens ’n tee­par­ty­tjie kan be­spreek nie.”

Li­a­na Is­sel (52) van Wor­ces­ter ver­tel haar pe­ri­me­no­pou­se het al op 35 be­gin. “Dit was ’n aak­li­ge er­va­ring. Ek het er­ge hart­klop­pings ge­kry en was ge­du­rig nat ge­sweet. Ek het ge­dink ek is be­sig om ’n hart­aan­val te kry . . .”

Vol­gens Li­a­na het sy in ’n de­pres­sie ver­val en wou sy nie haar huis ver­laat nie. Sy het kal­meer­pil­le ge­kry vir haar pa­niek­aan­val­le.“Dis ’n vrees­aan­ja­en­de ge­voel. Win­ter kry ek nag-angs­aan­val­le, sweet, hart­klop­pings. Nag­sweet vir ’n paar se­kon­des, dan kry ek weer koud. Om die waar­heid te sê, ek het my eie e­lek­trie­se kom­bers bin­ne my lig­gaam en spaar ten min­ste op win­ter­kle­re.”

Ver­der suk­kel sy ook ge­reeld om klein din­ge­tjies te ont­hou.“Ek is ver­geet­ag­tig en kan nie ont­hou waar ek iets ge­sit het. Die grap in die ver­haal is reg­tig die ver­geet­ag­tig­heid, want soms lui my foon in die ys­kas – van koel­te voor die ys­kas soek.”

Maar Li­a­na maak die bes­te van ’n sleg­te saak. Sy oor­weeg dit om haar eie blad or me­no­pou­se op Fa­ce­book te be­gin. Sy noem dit #LagMyklaLe­we, want, sê sy, “soms moet ek vir my­self lag as my man al in die kar sit en wag, want as ek aan­trek tap die sweet, dan moet ek weer uit­trek en so is ek laat by al­les wat ek moet by­woon.”

Soos Li­a­na suk­kel baie vroue met die simp­to­me van me­no­pou­se.

Vir S­ha­ron A­dams* (54) van Bell­vil­le was die hot flus­hes be­slis die erg­ste.“Nie­mand het my voor­be­rei op die s­kok­ken­de aak­lig­heid van ’n hot flush nie. Ek het ge­dink ek is be­sig om dood te gaan! Se­dert­dien het ek ge­leer om net te wag en te pro­beer koel bly,”ver­tel S­ha­ron.

Die skie­li­ke sty­ging en da­ling in lig­gaams­tem­pe­ra­tuur kan sy tol op jou he­le le­we eis. Dit kan lei tot hart­klop­pings, angs­tig­heid en span­ning. ’n Hot flush kan e­nig­iets van 30 se­kon­des tot 10 mi­nu­te aan­hou en tot 10 keer ’n dag ge­beur. Om­dat jy saans selfs daar­van kan wak­ker word, on­der­breek dit slaap en ver­oor­saak moeg­heid en bui­e­rig­heid.

“Par­ty aan­de het dit ge­voel of my lyf gaan ont­plof van die hit­te. Jy draai en jy swaai en dan gooi jy maar die kom­ber­se af. Net om weer wak­ker te word met die be­we­ra­sies. En só gaan dit die he­le aand lank,”ver­tel Mi­ri­am F­re­de­ricks* (49) van V­re­den­burg.

Vir som­mi­ge van ons le­sers is dit so erg dat hul­le nie daar­na ver­wys as“hot flus­hes” nie, maar eer­der“po­wer sur­ges”! Hoe dit ook al sy, dit is een van die mees al­ge­me­ne simp­to­me van me­no­pou­se en vir baie vroue is dit nie iets wat oor­nag ver­by­gaan nie. Trou­ens, oor die al­ge­meen kan dit vir 7 tot 10 jaar duur en par­ty vroue kry dit tot in hul ses­tigs en se­wen­tigs.

Dit sal help as jy moont­li­ke snel­lers ver­my soos warm dran­kies, spi­cy kos, warm tem­pe­ra­tu­re, stres­vol­le si­tu­a­sies, al­ko­hol, ka­fe­ïen en se­ke­re me­di­ka­sie. Be­gin ook lae kle­re dra, so­dat jy laag-vir-laag kan uit­trek en aan­trek soos no­dig.

Vir Ela­na Pie­ter­sen* (54) van U­ping­ton was die hart­klop­pings wat ge­woon­lik ’n hot flush voor­af­gaan, ’n moei­li­ke stryd.

“Nee, niks daar­van is lek­ker nie. In die be­gin kry jy lie­der­li­ke hart­klop­pings en jy skrik wak­ker saans – jou a­sem jaag en jy is pap­nat ge­sweet. Ek het eint­lik as ge­volg van ’n on­de­r­ak­tie­we skild­klier vroeg op­ge­hou met men­stru­a­sie. Die skild­klier en hor­mo­ne werk saam, daar­om dat ek so hart­klop­pings ge­kry het,”ver­tel Ela­na.

Dit kan vrees­aan­ja­end wees as jy nie weet wat aan­gaan nie, want die hart­klop­pings kan tus­sen 2 en 3 mi­nu­te aan­hou. As dit eg­ter lan­ger as 5 mi­nu­te aan­hou of jy voel kort van a­sem en het pyn in jou arm, rug of bors, be­soek eer­der jou dok­ter.

Die be­dui­den­de af­na­me in jou pro­ges­te­roon- en es­tro­geen­vlak­ke kan nag­sweet en ver­steur­de slaap­pa­tro­ne tot ge­volg hê.

REGS: Simp­to­me van me­no­pou­se sluit in hot flus­hes, slaap­pro­ble­me, bui­e­rig­heid, de­pres­sie en os­te­o­po­ro­se.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.