VOORBLADSTORIE: Ak­tri­se Cry­stalDon­na Roberts is dol oor haar nu­we rol

Cry­stal-Don­na Roberts speel in haar jong­ste fliek ’n k­wes­ba­re maar sterk jong vrou, ’n rol waar­mee sy haar kan ver­een­sel­wig.

Kuier - - Inhoud - DEUR ERNUSTA MARALACK

Die ak­tri­se Cry­stal-Don­na Roberts lyk dalk tien jaar jon­ger as haar 32 jaar en haar pe­ti­te fi­guur laat haar broos voor­kom, maar moe­nie dat dít jou flous nie. Want ag­ter hier­die fyn­heid is ’n sterk vrou wat nie skrik om vir die wê­reld te wys waar­van sy eint­lik ge­maak is en wat reg­tig vir haar saak maak nie. En dit is om haar­self in alle as­pek­te van haar le­we te laat geld en in haar werk vroue se sto­ries van lief én leed te ver­tel.

Dit kan ons sien uit die ti­pe rol­le wat Cry­stal-Don­na van Bos­ton in die noor­de­li­ke voor­ste­de van Kaap­stad, ver­tolk. En een van dié rol­le het reeds groot re­ak­sie ont­lok selfs voor dit in fliek­te­a­ters be­gin draai het!

Cry­stal-Don­na is van­jaar op die groot­skerm te sien in die plaas­lik ver­vaar­dig­de fliek Kro­toa, wat nou land­wyd in fliek­te­a­ters te sien is en wat al­reeds agt toe­ken­nings ge­wen het – selfs nog voor­dat dit amp­te­lik be­kend­ge­stel is! Cry­stal-Don­na ver­tolk die rol van Kro­toa en ver­tel die sto­rie van ’n 11-ja­ri­ge K­hoi-prin­ses, wat van haar stam weg­ge­skeur word om vir Jan van Rie­beeck (die eer­ste goe­wer­neur van die Kaap­ko­lo­nie en haar oom se eer­ste han­dels­ven­noot) te gaan werk. Kro­toa het die Ne­der­land­se taal en kul­tuur goed ver­staan en het ’n in­vloed­ry­ke tolk tus­sen Jan van Rie­beeck en haar eie men­se ge­word. Sy het eg­ter in­tus­sen vas­ge­vang ge­raak tus­sen hier­die twee wê­rel­de en is la­ter deur al­bei ver­werp.

Teen druk­tyd het Kro­toa pas in fliek­te­a­ters land­wyd be­gin wys, maar in die voor­prent van slegs twee mi­nu­te het Cry­stal-Don­na se to­neel­spel die ky­ker al hoen­der­vleis ge­gee en kon ons Kro­toa se des­pe­raat­heid, s­mart en ho­pe­loos­heid oor haar si­tu­a­sie vóél. Maar ter­self­der­tyd kon ons ook haar in­ner­li­ke krag en vu­rig­heid aan­voel.

’n spe­si­a­le oom­blik

Ook in an­der rol­le ver­tel Cry­stal-Don­na baie keer die sto­ries van k­wes­ba­re vroue, soos wy­le A­ne­ne Booy­sen (17) van B­re­das­dorp in die Wes-Kaap wat in 2013 ver­krag en wreed ver­moor is. As Cry­stal-Don­na nie so pas­sie­vol was oor die ti­pe vrou­e­sto­ries wat sy ver­tel nie, sou A­ne­ne an­der­sins dalk nooit meer word as die tie­ner­mei­sie wat me­dia-op­slae ge­maak het oor die wre­de wy­se waar­op haar jong le­we tot ’n ein­de ge­kom het nie.

Die ver­hoog­pro­duk­sie waar­in Cry­stal-Don­na An­tjie For­tuin ge­speel het en wat op A­ne­ne se le­we ge­ba­seer is, heet Rondom­skrik. En van­dag, selfs so­veel ja­re la­ter, ont­hou Cry­stal-Don­na daar­die e­mo­si­o­ne­le oom­blik toe sy saam met S­ha­leen Sur­tie-Ri­chards en Lee-Ann van Rooy hier­die sto­rie in die ge­meen­skap­saal op B­re­das­dorp vir die eer­ste keer op die plan­ke ge­bring het.

“Daar­die saal was stamp­vol en ek het ge­hoor A­ne­ne se ou­ma was in die voor­ste ry. Dit was ’n baie spe­si­a­le oom­blik,”ont­hou Cry­stal-Don­na, wat self deur sterk vroue soos haar ma, tan­nie en ou­ma groot­ge­maak is.

En dan was daar haar s­pel in die 2015 O­li­ver Her­ma­nus-fliek, The End­less Ri­ver, wat met die Ve­ni­ce Film Fes­ti­val in I­ta­lië daar­die jaar vir ’n Gol­den Li­on-toe­ken­ning be­noem is. The End­less Ri­ver was een van 21 flieks wê­reld­wyd wat ge­kies is om ver­toon te word en Cry­stal-Don­na het die hoof­rol ver­tolk. The

End­less Ri­ver het af­ge­speel in Ri­vier­son­der­end in die O­ver­berg­streek in die Wes-Kaap. Daar­in het Cry­stal-Don­na ’n kel­ne­rin, Tiny,

ge­speel, wie se man ná vier jaar in die tronk uit­kom en din­ge wil reg­maak. Maar Tiny het in­tus­sen ’n die­pe kon­nek­sie ge­maak met ’n man wie se vrou ver­moor is – boon­op deur haar tronk­vo­ël­man ná sy vry­la­ting. In elk van hier­die d­rie ka­rak­ters – Kro­toa, An­tjie For­tuin en Tiny – kan die ge­wo­ne vrou ’n stuk­kie van haar­self of ie­mand wat sy ken, sien. Hier­die ti­pe rol­le is e­mo­si­o­neel drei­ne­rend en sit vir Cry­stal-Don­na baie keer in ’n spa­ce waar dit as vrou diep kan seer­maak, maar sy doen dit om­dat sy weet dis sto­ries wat ver­tel móét word – ter wil­le van vroue daar bui­te wat ge­sneu­wel het aan die hand van ’n a­bu­si­ve part­ner of ter wil­le van daar­die wat nog le­we, maar hul­self in ’n on­moont­li­ke si­tu­a­sie be­vind.

“Ek word ge­na­der vir hier­die ti­pe rol­le en ek voel so ge­se­ënd om is­su­es te ta­kel wat re­le­vant en die on­der­werp van be­spre­king is.”

Ons le­we in ’n tyd waar dit meer as ooit te­vo­re voel as­of vroue en kin­ders se le­wens niks werd is nie en waar die wreed­heid van ge­welds­mis­da­de teen vroue en kin­ders el­ke keer na ’n ho­ër bar­baar­se vlak ge­neem word. Dink by­voor­beeld aan An­ni Di­wa­ni (28), Ree­va S­teen­kamp (30), Jay­de Pa­nayi­o­tou (29), Court­ney Pie­ters (3), Ka­ra­bo Mo­koe­na (22), Han­nah Cor­ne­li­us (21), Fran­zis­ka Bl­ö­ch­li­ger (16), Cam­ron Ge­ne­vie­ve B­ritz (14) – om maar net ’n paar van die op­spraak­wek­ken­de moord­sa­ke waar­in vroue en kin­ders slag­of­fers was, op te noem.

Wat el­ke dag rond­om ons met vroue aan die ge­beur is, maak vir Cry­stal-Don­na hart­seer en al wíl sy dit nie voel nie, maak dit haar bang oor wat met haar as vrou kan ge­beur. “As ’n vrou in hier­die wê­reld is ek be­kom­merd oor my sa­fe­ty. Ek hou van met men­se ge­sels, maar ek le­we in Suid-A­fri­ka en ek is al ge-mug en dit maak dat ek nie al­mal om my kán ver­trou nie,”sê Cry­stalDon­na erns­tig.

Werk hard, dis al!

Sy praat ook reg­uit oor die uit­da­gings wat vroue in die werk­plek in die ge­sig staar.

“As ’n vrou in die werk­plek en as ’n bruin vrou, moet jy har­der werk om te be­wys jy’s com­pe­tent en worthy. Ja, soms raak ek e­mo­si­o­neel, maar dit be­te­ken nie dat ek (nét) kwes­baar is en nie sterk is nie. Want ek ís ’n sterk mei­sie. Ek hou ook nie daar­van dat ek in ’n ma­le-do­mi­na­ted wê­reld moet voel as­of ek cocky moet wees nie. Ek wil net my­self wees.”

Oor hoe sy hier­die uit­da­gings han­teer, sê Cry­stal-Don­na sy het ge­leer die bes­te ma­nier om dit te han­teer, is om voort te gaan om hard te werk om­dat sy weet die eind­pro­duk al is wat uit­ein­de­lik tel. En in­tus­sen is sy gaaf en be­skaafd met al­mal.

Sy mag dalk in haar werk fik­tie­we

ka­rak­ters ver­tolk of soos in die ge­val van haar jong­ste werk, Kro­toa, speel sy ’n vrou wat werk­lik be­staan het, maar by elk van haar ka­rak­ters leer sy les­se oor vrou­wees, sê Cry­stal-Don­na. Maar nou is dit ver­al die im­pak wat Kro­toa in haar dae in die 1600’s ge­had het, waar­by an­der vroue kan leer, wat haar moed gee, meen Cry­stal-Don­na. Kro­toa was met haar sterf­te in 1674 net 33 jaar oud, maar sy was ’n sterk, jong vrou wat haar merk ge­maak het. Maar an­ders as met an­der ge­skied­kun­di­ge vrou­li­ke hel­din­ne soos Dul­cie Sep­tem­ber, Ruth First en Mi­ri­am Ma­ke­ba onder an­de­re, weet ons nie van Kro­toa of die rol wat sy in die ge­skie­de­nis ge­speel het nie. Dit is ook hoe­kom dit vir Cry­stal-Don­na so be­lang­rik was om hier­die fliek te maak, want sy het self nie ge­weet wie Kro­toa was nie.

Haar tyd voor­uit

“My ka­rak­ter (Kro­toa) was way a­he­ad of her ti­me. Vir ’n vrou van kleur om te doen wat sy ge­doen het, was su­per gut­sy, want dit was in die 1600’s! Wat eg­ter aan my vat, is dat daar by die kas­teel (in die Kaap) slegs ’n ban­kie ter na­ge­dag­te­nis van haar is, maar vir Jan van Rie­beeck is daar ’n sta­tue. Dit is hoe­kom ek haar sto­rie móés ver­tel.”

Dit is ook juis Kro­toa se vu­rig­heid wat vir Cry­stal-Don­na ge­raak het en wil sy an­der vroue aan­moe­dig om ook“gut­sy te wees maak nie saak wie jy is nie. Claim jou spa­ce, want ons (as vroue) is ge­reg­tig daar­op. My ou­ma, ma en tan­nie het my groot­ge­maak en hul­le is net sul­ke sterk vroue. Har­de­kwas en taai – dis wie ons is,”voeg sy met ’n glim­lag by.

Cry­stal-Don­na mag dalk van­dag groot rol­le soos dié van Kro­toa los­slaan, maar sy ver­geet nooit dat sy klip­hard moet werk nie, want sy weet sy is nie on­ver­vang­baar is nie. Met ’n sag­te glim­lag ont­hou sy die oom­blik op 22 A­pril 2015 toe sy laat die aand die op­roep van haar a­gent kry dat die ou­di­sie vir Kro­toa die vol­gen­de dag is.

“Ek is skaam om dit te er­ken, maar ek het nie reg­tig ge­weet wie sy (Kro­toa) is nie. Ek het voor­be­rei vir vyf to­ne­le en S­chalk (haar man) het my meer ver­tel van Kro­toa en ek het haar op die in­ter­net na­ge­vors. Toe ek meer van hier­die vrou hoor, wou ek die rol reg­tig graag hê. Die vol­gen­de og­gend het ek by die kas­teel gaan rond­loop om in daar­die spa­ce te kom,” her­leef Cry­stal-Don­na daar­die aan­vank­li­ke oom­blik­ke toe Kro­toa reeds onder haar vel kom in­kruip het.

Sy het die ou­di­sie ge­doen en ter­wyl sy in Jo­han­nes­burg op die stel van Ge­troud

met Rug­by was waar­in sy ook ’n rol ge­had het, kry sy die op­roep dat sy die rol van die ge­skied­kun­di­ge Kro­toa gaan ver­tolk.

“Toe stri­ke dit my dat die reg­te werk gaan be­gin, maar ek het tog be­sef selfs al het ek ’n kon­trak ge­te­ken (vir die rol), be­te­ken dit nie ek is on­ver­vang­baar nie. Ek het my teks oor en oor ge­lees. Ek het Na­ma-les­se (K­hoi­san se taal) op my foon ge­had en daar­na ge­luis­ter selfs wan­neer ek skot­tel­goed ge­was het. Want ek het my­self af­ge­vra of ek as ak­tri­se oor­tui­gend is en of ek die e­mo­sie by­voeg wat by die di­a­loog pas?”

Hul­le het vir vyf we­ke van Maan­dag tot Sa­ter­dag ge­skiet in A­gul­hus in die O­ver­berg-streek en Cry­stal-Don­na, wat Kro­toa ge­speel het van 18 – 33 ja­ri­ge ou­der­dom, er­ken om die fi­sie­ke aan­pas­sings te maak om soos Kro­toa te lyk, was nog­al iets om aan ge­woond te raak, want skie­lik was haar ha­re heel­te­mal weg uit haar ge­sig en die gri­me­ring was mi­ni­maal. Som­mi­ge dae het sy geen gri­me­ring ge­dra nie.

En vroue sal weet ha­re en gri­me­ring is die twee be­lang­rik­ste de­le van hul skoon­heids­roe­ti­ne.

“Die ha­re het ’n groot ver­skil ge­maak, want dit was uit my ge­sig en uit my nek uit. My kop­vel was oop en ek het my ha­re in buns op my kop ge­dra. Soms het ek son­der ’n foun­da­ti­on ge-act. Vir my is dit glad nie ’n is­sue om son­der foun­da­ti­on op te tree nie. Ek doen dit graag. Dit was vir my net iets an­ders in ter­me van s­pel om heel­te­mal‘ex­po­sed’te wees.”

Cry­stal-Don­na het tans braids in en sê juis sy wil die na­tu­ral rou­te gaan en nie meer haar ha­re re­lax nie.

Om­dat Kro­toa e­mo­si­o­neel so drei­ne­rend was, het Cry­stal-Don­na vir haar­self ’n Sa­ter­dag- en Son­dag-roe­ti­ne ge­skep waar­in sy op haar eie ont­laai het. Sy lag wan­neer sy er­ken sy het dan die re­a­li­teits-

pro­gram Hou­se­wi­ves of At­lan­ta met ’n glas rooi­wyn in die hand en lek­ker­nye by­der­hand ge­kyk.

Sy en die res van die cast en men­se wat ag­ter die skerms aan die fliek ge­werk het, het al­les in­ge­sit om die fliek te maak wat tot die hart spreek en om er­ken­ning te gee aan ’n vrou wat nooit reg­tig in die ge­skie­de­nis­boe­ke reg­ma­ti­ge er­ken­ning ge­kry het nie.

“Dit is die eer­ste keer dat ’n Suid-A­fri­kaan­se sto­rie oor ’n K­hoi-vrou en ’n K­hoi­hel­din ver­tel word. Ek wil hê men­se moet hier­die K­hoi-vrou on­der­steun op die­self­de ma­nier wat hul­le ’n buff ou wat vin­ni­ge kar­re ry, on­der­steun. Hoe­kom kan ons dit nie doen nie?”pleit sy am­per.

Al wat Cry­stal-Don­na nou vra is dat Suid-A­fri­ka­ners na fliek­te­a­ters gaan om vir

Kro­toa te gaan kyk, want Kro­toa is be­wys dat vroue, on­ge­ag waar hul­le van­daan kom, hul­self kan laat geld. Kom ons vier hier­die Vrou­e­maand en el­ke dag van nou af Kro­toa se na­la­ten­skap, maar ook ons­self en el­ke an­der vrou daar­bui­te.

HOOFFOTO: Die ak­tri­se Cry­stal-Don­na Roberts speel in haar jong­ste fliek die rol van ’n K­hoi-prin­ses, Kro­toa (LINKS), wat ge­stuur word om as 11-ja­ri­ge vir Jan van Rie­beeck te gaan werk.

REGS: Cry­stal-Don­na in haar rol as Kro­toa. Sy sê sy wil hê men­se moet die fliek sien, om­dat dit ’n Suid-A­fri­kaan­se sto­rie oor ’n K­hoi-hel­din is.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.