Gan­se be­dryf gons oor gan­se

Kol­gan­se en wil­de­ma­koue se ge­tal­le neem toe om­dat men­se meer en meer guns­ti­ge ha­bi­tat­te vir hul­le skep. Dit is tyd om oor ge­skik­te be­heer­maat­re­ëls na te dink.

Landbouweekblad - - Lbw | Inhoud - NAVRAE: Dr. Ger­hard Ver­doorn, e-pos: nes­her@tis­ca­li.co.za of sel 082 446 8946.

Na­vor­sing toon die ge­tal­le van wil­de­ma­koue in die mees­te ge­bie­de in die Wes-Kaap het bin­ne ’n kwes­sie van ’n de­ka­de vier­vou­dig toe­ge­neem. In die­self­de tyd­perk het kol­gans­ge­tal­le ook met 50% ver­meer­der.

’n He­le aan­tal fak­to­re moet in ag ge­neem word wan­neer ’n mens dié toe­na­me pro­beer ver­klaar. Land­skap­pe is aan­ge­pas en ver­an­der, wat dit aan­trek­li­ker vir hier­die vo­ëls maak. Ver­al plaas­dam­me skep meer per­ma­nen­te en ge­skik­te ha­bi­tat­te.

Gan­se hou van oop wa­ter en oop oe­wers laat hul­le toe om ’n on­on­der­bro­ke blik van die om­ge­wing en ver­al roof­die­re te hê. Daar kan hul­le rus­tig wees, ver­al wan­neer hul­le ver­veer.

Ver­al die Wes-Kaap het ’n toe­vlugs­oord vir kol­gan­se en wil­de­ma­koue ge­word, hoe­wel die toe­na­me in ge­tal­le nie net tot daar­die pro­vin­sie be­perk is nie. Verstedeliking speel ook ’n be­lang­ri­ke rol om­dat daar min­der na­tuur­li­ke roof­die­re is, met meer oop ruim­tes en wa­ter in ste­de.

Ge­trans­for­meer­de land­skap­pe, soos gras­per­ke in par­ke, op gholf­ba­ne en sport­ter­rein, as­ook wei­vel­de en ge­saai­des skep ’n ryk bron van kos vir die gan­se. Die ver­an­de­ring van na­tuur­li­ke ha­bi­tat­te in lan­de­rye en vee­kam­pe het ook ’n rol ge­speel, want ver­al in droog­te­tye is ge­saai­des baie aan­lok­lik vir dié vo­ëls en kan hul­le groot s­ka­de aan­rig.

Vo­ël­ky­kers is be­kom­merd oor hoe die toe­na­me van kol­gan­se an­der vo­ëls raak. Kol­gan­se is ge­neig om die nes­te van an­der vo­ëls oor te neem en so­doen­de kan sulke vo­ëls uit ’n ge­bied ver­dryf word. Aan­te­ke­nin­ge toon dat meest­al roof­vo­ëls, soos ha­mer­kop­pe, swart­sper­wers en vis­a­ren­de, daar­deur be­Ïn­vloed word.

Die vraag is: Wat kan ’n mens hier­aan doen? Die do­de­li­ke me­to­des sluit in die skiet en ver­gif­ti­ging van gan­se en die ver­nie­ti­ging van nes­te. Nie-do­de­li­ke me­to­des kan af­skrik­mid­dels in­sluit, soos die ge­bruik van klap­pers of sko­te, of om die vo­ëls deur men­se, hon­de of op­ge­lei­de roof­vo­ëls te ver­jaag. Kits-op­los­sings, soos die do­de­li­ke me­to­des, lok gereeld be­spre­king uit wat ui­ters e­mo­si­o­neel kan raak.

VEERWILDJAGTERS

Dit is nie on­wet­tig om gan­se te jag nie. Jy het wel ’n jag­li­sen­sie no­dig en moet dit in die vas­ge­stel­de jag­tyd doen. Pro­vin­si­a­le be­wa­rings­o­wer­he­de reik spe­si­a­le jag­per­mit­te uit wan­neer die s­ka­de wat die vo­ëls aan­rig, te groot is. Meld pro­ble­me aan by dr. Ger­hard Ver­doorn van die G­rif­fon-gif­in­lig­ting­sen­trum. Hy sal dit by die Suid-A­fri­kaan­se Jag­ter­sen Wild­be­wa­rings­ver­e­ni­ging aan­meld, wat met die grond­ei­e­naar en die pro­vin­si­a­le be­wa­rings­o­wer­heid sal be­raad­slaag.

Hul­le bring veerwildjagters om on­ge­veer 50 gan­se te skiet. Dit is ge­woon­lik ge­noeg om die gan­se van die ge­saai­des te ver­dryf. Die vo­ëls se vleis word ge­woon­lik aan plaas­wer­kers ge­skenk, pleks daar­van om die pro­te­Ïen in die veld te laat ver­rot.

GEEN GIF

Som­mi­ge boe­re ver­gif­tig ook gan­se. Dis on­wet­tig en be­na­deel die bre­ër e­ko­lo­gie en bi­o­di­ver­si­teit. Ver­gif­ti­ging bly ’n erns­ti­ge be­drei­ging vir die na­tuur­le­we. Se­kon­dê­re ver­gi­fi­ging ver­oor­saak gereeld vrek­tes on­der kraan­vo­ëls, aas­vo­ëls, a­ren­de en an­der roof­die­re. Daar is slegs twee ge­re­gis­treer­de gif­stow­we om vo­ëls mee te be­kamp en dit is nie op gan­se van toe­pas­sing nie. Slegs die De­par­te­ment van Land­bou, Bos­bou en Vis­se­rye mag wet­tig­lik vo­ëls ver­gif­tig en dit is ge­woon­lik net op die rooi­bek­kwe­lea van toe­pas­sing.

Die nie-do­de­li­ke me­to­des is ver­al op gholf­ba­ne in A­me­ri­ka ge­toets, met wis­se­len­de re­sul­ta­te. Uit die aard van die saak skep gholf­ba­ne die i­de­a­le toe­stan­de vir gan­se om in te flo­reer – wat gholf­spe­lers en ver­al die baan­be­amp­tes ir­ri­teer. Die me­to­des is ge­woon­lik nie kos­te­doel­tref­fend nie en ek be­twy­fel of dit werk­lik op die boer­de­ry­ge­meen­skap van toe­pas­sing sal wees.

Kol­gan­se en wil­de­ma­koue is dui­de­lik hier om te bly om­dat men­se toe­ne­mend vir hul­le ge­skik­te ha­bi­tat­te skep. Ver­al in droog­te­tye skep gan­se in lan­de­rye en dam­me met wa­ter­blom­me­tjies gro­ter pro­ble­me. Wan­neer om­ge­wings­toe­stan­de ver­be­ter, kom hul­le weer oor ’n gro­ter ge­bied voor. Mis­kien is ’n bie­tjie meer ge­duld en ver­draag­saam­heid no­dig ter­wyl ge­skik­te en om­ge­wings­vrien­de­li­ke af­skrik­mid­dels toe­ge­pas word. Met er­ken­ning aan na­vor­sing en skry­wes deur drs. Da­vid Al­lan, Rob Litt­le, Ger­hard Ver­doorn en mnr. Ke­vin S­haw van Ca­peNa­tu­re.

Odendal is die voor­sit­ter van Bi­r­dLi­fe O­ver­berg en die Wes-Kaap­se vo­ël­fo­rum. Hy woon op Her­ma­nus.

Ver­al plaas­dam­me skep meer per­ma­nen­te en ge­skik­te ha­bi­tat­te.

FOTO: ANTON ODENDAL

Kol­gans­ge­tal­le het oor die af­ge­lo­pe de­ka­de met by­na 50% toe­ge­neem. Dit is ver­al om­dat meer ge­skik­te ha­bi­tat­te, soos gholf­ba­ne, par­ke en plaas­dam­me, ge­skep word.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.