Brie­we

Landbouweekblad - - Lbw | Inhoud - I­ZAK BERGH Mar­chand

Vir baie van ons was die be­sluit om die Grond­wet te ver­an­der om die ont­ei­e­ning van ei­en­dom son­der ver­goe­ding te ver­ge­mak­lik, nie ’n ver­ras­sing nie. Oud­pres. Ro­bert Mu­ga­be het in Zim­bab­we ge­wys hoe.

Daar het dit aan­vank­lik goed ge­gaan en die wit boe­re het Mu­ga­be “good old Bob” ge­noem. Toe die e­ko­no­mie eg­ter be­gin wan­kel en die oor­logs­ve­te­ra­ne druk op hom be­gin plaas het om vir die st­rug­gle ver­goed te word, het “good old Bob” die re­ël­boek weg­ge­gooi, en Zim­bab­we was op sy ver­nie­ti­gings­pad.

Meer tyd was no­dig om Suid-A­fri­ka met ’n flo­re­ren­de e­ko­no­mie en ’n uit­ste­ken­de in­fra­struk­tuur, as­ook oud­pres. Nel­son Man­de­la se heil­sa­me in­vloed, af te ta­kel. Dit was eg­ter on­ver­my­de­lik dat kor­rup­sie en ver­val weens wan­be­stuur die land sou bring tot waar ons nou in die sie­ke­boeg is.

Meer as 17 mil­joen men­se kry wel­syns­toe­la­es. Om­trent 28% (eint­lik baie meer) van die be­vol­king is werk­loos, en tal­le word mis­da­di­gers om te oor­leef.

On­der­wys is ’n to­ta­le mis­luk­king ten spy­te van die reu­se­be­drae wat daar­aan be­stee word. Net so­wat die helf­te van die kin­ders wat graad 1 be­gin, be­reik ma­triek. By ter­si­ê­re on­der­rig­in­stel­lings vol­tooi net 20% van stu­den­te hul kur­sus­se bin­ne die voor­ge­skre­we tyd en baie min ver­werf gra­de waar wis­kun­de, fi­si­ka, skei­kun­de en re­ken­kun­de ver­eis word. S­tan­daar­de is ver­laag en som­mi­ge lan­de, soos Ka­na­da, aan­vaar nie meer Suid-A­fri­ka se gra­de en di­plo­mas nie.

Ter­loops, ver­ba­send ge­noeg, Zim­bab­we se on­der­wys­stel­sel het te mid­de van al die el­len­de daar taam­lik goed ge­vaar.

Dié land se fi­na­le nek­slag was die ont­ei­e­ning van wit boe­re se pla­se son­der ver­goe­ding. Toe hul­le nog toe­ge­laat was om te boer, was Zim­bab­we be­kend as die “brood­mand­jie van A­fri­ka”. Son­der hul­le het die land se flo- re­ren­de land­bou in­een­ge­stort en son­der voed­sel en met min werk­ge­leent­he­de het mil­joe­ne Zim­bab­wi­ërs die land ver­laat.

Die­self­de sce­na­rio wag op Suid-A­fri­ka as die Re­ge­ring voort­gaan met mnr. Ju­li­us Ma­le­ma (lei­er van die EFF) se fas­cis­tie­se ske­ma. Die ANC-lei­er­skap se vrees om stem­me te ver­loor, het ver­oor­saak dat hy ’n on­hei­li­ge broe­der­skap met die EFF ge­vorm het.

Hoe­kom is die land­bou so be­lang­rik?

Die af­ge­lo­pe twee kwar­ta­le het die land­bou be­ter ge­vaar as e­ni­ge an­der sek­tor in Suid-A­fri­ka. Dit is nie net boe­re se by­drae tot e­ko­no­mie nie, maar ook hul rol as be­las­ting­be­ta­lers, voed­sel­voor­sie­ners, werk­ver­skaf­fers en on­der­hou­ers van plat­te­land­se dor­pe se sa­ke­on­der­ne­mings wat groot­liks help om die land te laat funk­si­o­neer.

Ken­ners wat die af­ge­lo­pe tyd kom­men­taar ge­le­wer het op die ont­ei­e­nings­plan, is dit eens dat Suid-A­fri­ka nie dié eks­pe­ri­ment sal oor­leef nie. Af­ge­sien van die e­ko­no­mie­se ge­vol­ge van­weë be­leg­gers wat die land soos die pes sal ver­my, is daar ook an­der ge­vol­ge. Ont­wik­kel­de vol­ke sal die ANC-re­ge­ring e­ti­ket­teer as skelm en im­mo­reel; ’n par­ty met wie hul­le nie op e­ni­ge ge­bied mee ver­bind wil word nie.

Pres. Cy­ril Ra­map­ho­sa en an­der ra­si­o­neel den­ken­de lei­ers moet die grond-plan laat vaar. Hul­le moet Ma­le­ma en sy ben­de vry­bui­ters in hul peet­jie stuur as hul­le e­ni­ge ge­loof­waar­dig­heid wil be­hou en die land wil red van a­nar­gie, ban­krot­skap en ’n gro­ter ramp as die droogte en oud­pres. Ja­cob Zu­ma saam.

Ra­map­ho­sa pro­beer nou boe­re ge­rus­stel deur hul sa­me­wer­king vir grond­her­vor­ming te vra en te sê dit is nie net land­bou­grond wat in die Re­ge­ring se vi­sier is nie, maar ook on­be­nut­te grond na­der aan men­se se werk­plek­ke. Dit is goed en wel, maar tot dus­ver was net land­bou­grond by grond­her­vor­ming be­trok­ke. Grond­her­vor­ming het weens on­be­voegd­heid en kor­rup­sie jam­mer­lik mis­luk, soos feit­lik ál die Re­ge­ring se pro­jek­te.

Boe­re het on­ge­luk­kig geen re­de om die ANC te ver­trou nie. Hul­le sal eg­ter nood­ge­dwon­ge moet saam­werk as daar voort­ge­gaan word met die plan en op won­der­wer­ke hoop.

FOTO: CHRISSIE-ANN S­TEYN

REUSESKORSIE . . . An­na S­teyn (20 maan­de) hou ’n skor­sie van ’n ge­skat­te 2 kg vas wat op hul plaas by Mon­ta­gu ge­oes is. Sy en haar ou­ers, Jan-Hen­drik en Chrissie-Ann, woon op die plaas Ba­den. Hul­le is be­trok­ke by die Ou­de Muur-boer­de­ry wat on­der meer...

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.