Kort­liks

Landbouweekblad - - Inhoud - — MARLEEN S­MITH

’n K­lein­boer kan sy in­kom­ste meer as ver­dub­bel deur melk­boer­de­ry met speen­kalf­pro­duk­sie in sy bees­kud­de te kom­bi­neer, toon na­vor­sing deur dr. Mar­sia Gro­bler van die Land­bou­na­vor­sings­raad (LNR) se In­s­ti­tuut vir Die­re­pro­duk­sie by I­re­ne.

Dié prak­tyk s­taan in­ter­na­si­o­naal be­kend as dai­ry ran­ching (die be­stuurs­prak­tyk van ’n vleis­bees­boer­de­ry waar­vol­gens die koeie ge­melk word en ook hul eie kal­wers groot­maak). Dit is op kom­mer­si­ë­le skaal só al­ge­meen dat so­wat 95% van die melk in net een Bra­si­li­aan­se pro­vin­sie, Mi­nas Ge­rais, van sul­ke klein­boe­re af­koms­tig is.

Dit be­hels on­der meer dat ’n koei se kalf toe­ge­laat word om ’n bie­tjie te suip voor sy ge­melk word en dan by haar s­taan as sy ge­melk word.

Mar­sia sê dié ti­pe boer­de­ry is ’n prak­tie­se me­to­de vir ’n k­lein­boer om sy in­kom­ste te ver­hoog.

Die prak­tyk be­hels dat kal­wers deur die dag by die koeie loop, maar saans van die koeie ge­skei word. Die koeie word nor­maal­weg nie saans uit­ge­melk nie, maar eers die vol­gen­de og­gend.

Sul­ke koeie se melk­pro­duk­sie is ge­woon­lik re­la­tief laag as dit met dié van koeie in ’n tra­di­si­o­ne­le kom­mer­si­ë­le melk­boer­de­ry ver­ge­lyk word.

Met melk­tyd word die kal­wers toe­ge­laat om bie­tjie te suip so­dat die melk mak­li­ker en ster­ker vloei dank­sy die koei se hor­moon­re­ak­sie op die kalf wat suip. Sul­ke be­perk­te suip­kan­se om melk­vloei te sti­mu­leer word dik­wels as ’n ag­ter­li­ke prak­tyk be­skou om­dat dit glo nie hi­gi­ë­nies is nie. Dit is ook moei­lik om te melk ter­wyl die kalf by­staan, sê Mar­sia.

Dié prak­tyk is eg­ter al­ge­meen in tro­pie­se lan­de, soos Bra­si­lië. Dit bied ’n k­lein­boer tal­le voor­de­le: Dit ver­min­der stres by die koeie én die kal­wers, ver­laag voor­val­le van di­ar­ree, en voor­kom kal­wers wat vroeg ge­speen is, se ge­woon­te om hul na­el­tjies te suig. Dit ver­laag die ri­si­ko van mas­ti­tis by koeie en ver­hoog melk­pro­duk­sie met tot 28%, ver­ge­le­ke met koeie wat son­der be­perk­te suip ge­melk is en hul eie kal­wers groot­maak.

Sy sê dit is be­wys dat kal­wers wat toe­ge­laat word om aan hul ma’s te suip, die melk baie be­ter be­nut as wan­neer hul­le die­self­de hoe­veel­heid melk uit ’n em­mer kry.

Mar­sia het in ’n proef die pres­ta­sie van vier bees­ras­se – Bons­ma­ra, Brah­man, N­gu­ni en Rooi Poen­s­kop – op ge­meng­de stuk­ke suur bos­veld – wat elk 25 groot­vee-een­he­de kan on­der­hou – in drie klein boer­de­rye ver­ge­lyk.

Dié stel­sels was dai­ry ran­ching, ’n kon­ven­si­o­ne­le klein­boer­de­ry met Jer­seys en ’n sui­wer speen­kalf­boer­de­ry, ook met Bons­ma­ras, Brah­ma­ne, N­gu­ni’s en Rooi Poen­s­kop­pe.

Die dra­krag het op 15 Bons­ma­ra­koeie, 16 Brah­man­koeie, 21 Jer­sey­koeie, 20 N­gu­ni­koeie en 21 Rooi Poen­s­kop­koeie neer­ge­kom.

Die N­gu­ni’s het die hoog­ste in­kom­ste­po­ten­si­aal in ’n speen­kalf­boer­de­ry ge­toon.

In die dai­ry ran­ching-stel­sel het die Rooi Poen­s­kop­koeie oor ’n lak­ta­sie­tyd­perk van 210 dae die mees­te melk ge­le­wer, ge­volg deur die Bons­ma­ras.

Mar­sia sê dít kan wys dat dub­bel­doel- Rooi Poen­s­kop­koeie baie ge­skik is vir dai­ry ran­ching. “Hoe­wel die Bons­ma­ra­koeie meer melk per in­di­vi­du­e­le koei as die N­gu­ni’s ge­le­wer het, kon vyf meer N­gu­ni­koeie teen ’n dra­krag van 25 GVE/ha aan­ge­hou word dank­sy hul klei­ner raam.”

Die proef het ge­wys dat die dai­ry ran­ching-boer­de­ry se in­kom­ste uit kal­wers én melk meer as dub­bel so­veel as die in­kom­ste uit die kon­ven­si­o­ne­le speen­kalf­boer­de­ry was.

Mar­sia waar­sku eg­ter dat par­ty bees­ras­se en die­re meer ge­skik is om ge­melk te word as an­der. “Dit sou on­prak­ties wees om ’n eks­ten­sie­we bees­kud­de wat nie ge­reeld han­teer word nie, da­de­lik te be­gin melk. Maar as koeie en kal­wers ge­woond is aan han­te­ring en daag­liks kraal toe ge­bring word, sal daar koeie wees wat heel ge­skik is vir hier­die stel­sel,” sê sy.

Haar proef is ge­fi­nan­sier deur die rooi­vleis­be­dryf se na­vor­sing-en-ont­wik­ke­lings­pro­gram (RMRD-SA). NA­VRAE: mgro­bler@arc.a­gric.za; tel. 0128088232.

FOTO: MAR­SIA GRO­BLER

’n Koei en kalf in dr. Mar­sia Gro­bler se proef waar­in sy die wins­ge­wend­heid van’n kom­bi­na­sie van melk- en speen­kalf­pro­duk­sie (dai­ry ran­ching),

on­der­soek het.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.