Been-af oor ’n bosvark

SA Jagter Hunter - - INHOUD - Deur PIE­TA

As die nood vir vleis druk, moet ’n man plan­ne maak.

“Ek hoor Her­maans Bok­sak is in die hos­pi­taal,” sê Pa uit die veld­stoel­tjie voor die hout­stoof en hy stoot sy be­ne reg­uit voor hom uit.

“Hmmmm,” ant­woord Hen­drik S­tom­pe waar hy op sy ken­mer­ken­de ma­nier op sy hur­ke sit met ’n ge­doop­te stuk be­skuit in sy mond. “Been-af oor ’n bosvark,” sê hy na hy die be­skuit af­ge­werk het. “Kon ’n le­li­ke ding ge­wees het.”

“Ek hoor jy was ook daar en het nog­al heel­wat vin­gers in die pas­tei ge­had,” sê Pa.

“Ek het net ge­re­ël vir Hans Dons se ge­weer...” keer Hen­drik.

“En ’n paar bot­tels kar­rie,” vol­tooi Pa sy sin.

“Daar­die goed is teen die wet, moe­nie daar­van praat nie,” keer Hen­drik ver­der.

“Wat­se ge­weer was dit?” vra Pa. “Ek het nie ge­weet Hans het ’n ge­weer nie.”

“Dub­bel­loop-Hen­ry-Mar­ti­ni-Mid­del­slag-Punt­sester – nie ’n goeie ge­weer nie,” kom die ant­woord.

Bui­te het die stuif­re­ën al twee dae lank neer­ge­sif en die e­nig­ste plek om te wees was voor die hout­stoof met sy groot vuur­herd. Daar was ge­noeg plek vir ons kin­ders om ag­ter die stoof te sit. Hen­drik S­tom­pe het uit die re­ën aan­ge­stap ge­kom met sy sak op sy rug en toe Ma hom in­nooi, het hy hom langs die stoof tuis­ge­maak – dui­de­lik half ver­kluim en hon­ger. Ma het hom ’n be­ker kof­fie in die hand ge­stop en ’n bord­jie be­skuit op die k­lein gei­ser van die stoof neer­ge­sit. Hy het geen aan­moe­di­ging no­dig ge­had nie en het hom­self mil­de­lik ge­help. Die ge­sprek tus­sen hom en Pa was som­mer oor al­le­daag­se din­ge­tjies. So­veel so dat k­lein mui­sies met groot ore maar kon bly sit het. Toe daar ge­praat word van

’n ge­weer, het ek en my broer ons ore ge­spits. Ge­we­re het ons ge­fas­si­neer, hoe­wel ons toe nog op die wind­buks­sta­di­um was.

Die ge­beu­re waar­oor ge­praat is, het voor ons ont­vou. Maar laat ek eers ver­dui­de­lik.

Hier­die was in die dae voor­dat daar e­lek­tri­si­teit in ons deel van die wê­reld was. Mo­tors was min en af­stan­de is ge­meet aan uur per fiets of per­de­kar. Men­se het rus­tig ge­le­we en baie ge­bruik ge­maak van wat die na­tuur voor­sien het. Soos by­voor­beeld heu­ning en vleis. Heu­ning maak die lek­ker­ste al­ko­ho­lie­se drank on­der die son, maar is deur die wet be­skryf as ’n brou­sel en dus on­wet­tig ver­klaar. Die brou­ers het hul kuns in ge­heim­hou­ding be­oe­fen en stil-stil hul re­sul­ta­te op die proef ge­stel en daar­mee ge­spog. Ge­woon­lik met na­ge­vol­ge die vol­gen­de dag.

In ons om­ge­wing was daar net een slag­huis, so on­ge­veer drie ure per fiets ver, dus was wilds­vleis, ver­al bosvark en bos­bok, aan die or­de van die dag. Vuur­wa­pens was skaars en waar daar een was, is dit baie om­sig­tig ge­bruik. Am­mu­ni­sie was feit­lik on­ver­kryg­baar om­dat die ei­e­naar baie sel­de die no­di­ge “pam­pie­re” ge­had het. S­trik­ke is ge­stel, wat el­ke dag na­ge­loop is. Ek weet dit is ’n on­aan­vaar­ba­re prak­tyk, maar tye was swaar en jy moes vleis in jou bord kry.

MAAK ’N PLAN

Toe be­gin die goe­wer­ment na­tuur­be­waar­ders in­bring wat die s­trik­ke ver­wy­der. ’n Paar man­ne het hul­le in die ge­reg vas­ge­loop oor s­trik­ke stel. Vleis het skaars ge­word al­hoe­wel die bos­var­ke in die see­bos aan­ge­teel het. Hen­ge­laars wat deur die bos ge­loop het om te gaan hen­gel, het te­rug­ge­kom met sto­ries van trop­pe bos­var­ke wat hel­der oor­dag staan en vroe­tel tus­sen die bos­se. Dit was vir die vleis­e­ters bit­ter om te hoor. ’n Paar man­ne wat be­sluit het om tog weer s­trik­ke te stel, het hul­le vas­ge­loop, en die men­se het sta­dig maar se­ker hul lot be­gin aan­vaar.

Her­maans Bok­sak kon eg­ter nie. ’n Plan moes ge­maak word. Aan die rand van die see­bos­se het hy die ys­ter­mar­tiense (dit is voor­bos met ’n baie vlak wor­tel­stel­sel) uit­ge­werk en ’n k­lein lan­de­ry­tjie aan­ge­lê. As hy dan nie na die var­ke toe kon gaan nie moes die var­ke na hom toe kom. Hy het die land­jie vol aar­tap­pels ge­plant, maar gou sy fout ag­ter­ge­kom. ’n Bob­be­jaan is ’n In­spek­teur van Wer­ke. Dit maak nie saak wat jy doen nie, as daar ’n trop na­by is, sal bob­be­jaan kom kyk of dit goed ge­doen is. Bou ’n huis en hy toets of die geu­te vas is. Plant en hy kom kyk of die rye reg­uit is. Her­maans het angs­tig ge­wag op sy aar­tap­pels om op te kom, wat wel ook gou ge­beur het... net om die bob­be­jaan­trop daar te kry, be­sig om die aar­tap­pels uit te trek om te toets of dit nog nie ge­reed vir oes is nie.

Die mis­luk­king het hom eg­ter net meer vas­be­ra­de ge­maak en hy het die land­jie vol pa­tat­ran­ke ge­plant. Al­mal op die werf moes hul kant bring en daar is beur­te ge­maak om die land­jie be­dags op te pas om die bob­be­ja­ne weg te hou. Groot was sy vreug­de toe hy een mô­re vars bos­vark­spo­re in die land­jie kry, as­ook ’n paar vroe­tel­plek­ke.

SOEKE NA ’N GE­WEER

Hy het bood­skap­pe by ver­skeie hui­se ge­los en op ’n dag daag Hen­drik S­tom­pe by hom op om te help met die on­der­han­de­ling vir die ge­bruik van Hans Dons se ge­weer, syn­de Hen­drik oor die mid­de­le be­skik om die knoop deur te haak, naam­lik heu­ning­kar­rie.

Die on­der­han­de­lin­ge het vlot ver­loop en ná die twee­de bot­tel was Hans Dons be­reid om ’n pa­troon vir el­ke loop te gee. Baie vry­ge­wig van hom. Die loop is van die kolf ver­wy­der en die twee stuk­ke het in Hen­drik se sak ver­dwyn. Hen­drik het die vol­gen­de dag ge­bruik om on­der ’n sa­lie­boom te peins oor die le­we, aan­ge­sien ’n lam ge­voel sy be­ne be­trek het.

By Her­maans Bok­sak se huis is hy met groot b­lyd­skap ont­vang en daar is be­sluit om die­self­de aand tot die daad oor te gaan om ’n bosvark te skiet. Her­maans sou skiet en Hen­drik sou met die drie-sel­flits die lig­werk doen. Vas­be­ra­de soos Her­maans was, het hy die vo­ri­ge paar dae ge­bruik om paal­tjies langs die paad­jie in te kap waar die var­ke na die land toe kom. Dit dwing die var­ke om slegs van een kant af in te kom. Teen hier­die tyd was die var­ke el­ke aand in die pa­tat­land. ’n Mens kan am­per sê Her­maans het sy eie bos­var­ke ge­had.

Dit was toe Hen­drik die ge­weer uit die sak haal dat die ge­luid van klin­ken­de glas die jag­ters laat be­sef dat dit ’n be­si­ge, koue nag kan word en by­voe­ding dalk no­dig sou wees. Dit is toe ook twee vrees­lo­se man­ne wat net na don­ker pa­tat­land toe loop. Twee bot­tels heu­ning­kar­rie gee jou die moed van ’n leeu, al is jy nie so ste­wig op die aar­de nie.

Die aand­wind­jie was reg uit die see uit en die var­ke sou hul­le glad nie kon ruik nie. Her­maans het die ge­weer ge­laai en hul­le het na­by die uit­gang van die voet­paad­jie gaan sit. Die var­ke was se­ker hon­ger, want skaars is hul­le ge­mak­lik, of die var­ke se aan­tog word aan­ge­kon­dig deur die ge­rit­sel van droë bla­re in die paad­jie. Die te­ken is voor­af be­spreek dat Her­maans aan Hen­drik sou stamp wan­neer hy die flits moet aan­ska­kel. Of Hen­drik sleg ge- sit het en of Her­maans te hard ge­stamp het, sal nie­mand weet nie, maar toe die flits aan­ge­ska­kel word, is dit nie heel­te­mal op die vark nie. Nou, ons weet ’n bosvark staan nie en praat­jies maak nie, jy moet gou skiet. Her­maans ken sy land en hy het self die paad­jie af­ge­kamp. Die eer­ste skoot is dus reg waar die paad­jie uit­loop op die land. Die vark skreeu, Hen­drik het die lig on­der be­heer en skyn op die vark wat al in die rond­te draai. Die twee­de skoot klap, maar die vark is nog be­sig om die ef­fek van die eer­ste skoot te ver­werk en wys nie veel van die twee­de skoot nie.

Her­maans gooi die ge­weer neer en spring op, so ste­wig as wat hy kan. Sy byl, wat hy ge­bruik het vir die paal­tjies, staan nog daar teen die keur­boom­pie. Met die byl in die hand be­storm hy die jong vark wat gaan stil­staan het en plant hom­self wyds­been oor die dier. Hy lig die byl hoog bo sy kop met die doel om die vark met die ag­ter­kant voor op die kop te slaan. Met ’n al­mag­ti­ge hou trek hy los en in die swak lig van die flits en die hulp van twee bot­tels heu­ning­kar­rie mis hy die vark en tref hy hom­self op die ma­er­mer­rie. Sy bo­aard­se ge­skreeu laat die vark ver­vaard weg­spring en oor die kant van die land ver­dwyn. Hen­drik moes by die huis gaan hulp haal om Her­maans te dra. Blink Mar­tiens was be­reid om die­self­de nag nog met hom hos­pi­taal toe te ry.

“En het jul­le toe die vark ge­kry?” vra Pa.

“Ja, net so ’n ent­jie an­der­kant die pa­tat­land­jie, Her­maans skiet wrag­tig raak so in die don­ker,” sê Hen­drik.

Dit was eers baie la­ter dat ek uit­ge­vind het die ge­weer was ’n .410/.22-kom­bi­na­sie en die naam wat Hen­drik ge­bruik het was ’n sa­me­voe­ging van na­me. Punt­sester het my laat kop­krap tot ek be­sef het dit moet “Win­ches­ter” wees.

Waar­aan die vark dood is, sal nie­mand weet nie. ’n Ha­el­kor­rel, dalk ’n .22-koe­ël? Of dalk skok.

Met die byl in die hand be­storm hy die jong vark wat gaan stil­staan het en plant hom­self wyds­been oor die dier.

S­kets: F­red Mou­ton.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.