Vra vir Kas­sie

SA Jagter Hunter - - INHOUD - Deur KAS­SIE KASSELMAN

Daar is al­tyd klein jak­kal­sies wat pla en ska­de aan­rig. So ook met die hand­laai van pa­tro­ne wan­neer die mag van die ge­woon­te of oor­ge­rust­heid se­ke­re glip­sies ver­oor­saak. Die vol­gen­de vrae il­lus­treer ’n paar van dié jak­kal­sies se byt­mer­ke:

VRAAG:

Ek her­laai al ’n he­le paar jaar en voel heel­te­mal ver­troud met die pro­ses. Toe ek die na­week ’n paar pa­tro­ne laai, ge­beur dit dat die dop­pie in die ma­trys vas­sit. Tot my ont­stel­te­nis het die dop­pie se uit­trekrand af­ge­stroop in die dop­skoen­tjie en daar­om kon ek nie die dop­pie uit die ma­trys kry nie. Hoe­kom ge­beur so iets? Ek het soos al- tyd die dop­pie op die smeer­kus­sin­kie ge­rol. Hoe kry ek nou die dop­pie uit die ma­trys, of moet ek maar ’n nu­we stel ma­try­se gaan koop?

KAS­SIE SE KOMMENTAAR:

Die re­de waar­om die dop­pie in die ma­trys vas­sit is bloot om­dat dit nie ef­fek­tief ge­noeg ge­smeer is nie (de­le van die dop is dalk nie ge­smeer nie). Ont­hou, ef­fek­tie­we sme­ring be­te­ken nie oor­ma­ti­ge sme­ring nie, dit kan ook die ver­keer­de smeer­mid­del vir die be­son­de­re dop wees, of die dop­pie was dalk vuil. Maak al­tyd jou dop­pies skoon voor­dat jy dit vorm in die ma­trys. Gee ver­al aan­dag aan die kool­stof­neer­slag bin­ne en bui­te-om die dop­pe om ska­de aan die ma­trys en ver­al die dop­nek­ke te voor- kom. My er­va­ring het ge­leer dat vuil dop­pe meer ge­neig is om in ’n ma­trys te wil vas­sit. Hoe gro­ter die dop­pie, hoe gro­ter die wry­wings­vlak­ke wat met die ma­trys kon­tak maak en hoe ho­ër moet die vis­ko­si­teit van die smeer­mid­del wees. Dit is hoe­kom ver­vaar­di­gers ver­skil­len­de smeer­mid­dels aan­bied. Vir reg­uit-wand­dop­pe soos dié van hand­wa­pens, en ge­we­re soos die .45/70 Go­vt, kan aan­spuit­smeer­mid­dels ge­bruik word om­dat daar nie ’n strek­knoop (ex­pan­der ball) bin­ne die dop­pie is wat die nek moet oop­rek nie.

Vir nek­vor­ming en ver­al wan­neer bus­sies in kom­pe­ti­sie­ma­try­se ge­bruik word waar daar ook nie strek­kno­pe ter spra­ke is nie, is ’n waks-ti­pe smeer­mid­del vol­doen­de. By gro­ter bot­tel­nek- dop­pe word die hoë-druk­smeer­mid­dels van For­ster, RCBS, Red­ding en Ly­man aan­be­veel. Ek is be­wus daar­van dat ver­skeie kom­mer­si­ë­le smeer­mid­dels ook ge­bruik word, maar gaan nie daar­op kommentaar le­wer nie. Hou maar lie­wer by pro­duk­te wat spe­si­fiek vir die her­laai van pa­tro­ne aan­be­veel word.

Die bui­te­wan­de van die dop (die skag) as­ook die bui­te- en bin­ne­kant van die nek (en die aan­slui­ting van die nek en skou­er) is die wry­wings­vlak­ke wat aan die ma­trys raak ty­dens die vor­mings­pro­ses. Dié vlak­ke moet ge­smeer word voor vor­ming. Die druk­vlak is die skuins bui­te­vlak van die skou­er. Hier­die druk­vlak MOET NIE ge­smeer word nie. Sorg dat daar baie min sme­ring aan die bui­te­kant van die nek aan­ge­bring word om­dat die ma­trys die smeer­sel af­stroop en dit op die skou­er ak­ku­mu­leer en dan ’n hi­dro­lie­se saam­per­sing ver­oor­saak.

Die bin­ne­nek/skou­er­aan­slui­ting moet met ’n oor­plui­sie ge­smeer word om te ver­hoed dat die strek­knoop die dop se nek uit lyn uit trek – ’n aan­spuit­me­to­de is heel­te­mal on­ef­fek­tief om sme­ring daar aan te bring. Met die aan­wend van die smeer­mid­del is dit be­lang­rik om al­le wry­wings­vlak­ke be­hoor­lik te dek. Die aan­rol­me­to­de werk goed vir reg­uit wand­dop­pe, maar maak se­ker met bot­tel­nek­dop­pe dat daar nie ’n klomp o­lie op die skou­er op­dam nie. Hand­wa­pen­dop­pies kan op ’n plat op­per­vlak ge­plaas word en die smeer­mid­del kan daar­oor ge­spuit word,

want geen sme­ring word aan die bin­ne­kant be­no­dig nie, be­hal­we lig­te sme­ring aan die bin­ne-boent van die groot­ka­li­ber-re­wol­wer­dop­pe wan­neer die dop­pie se bek ef­fens oop­ge­druk word vir die pas van die koe­ël.

Die ma­trys kan be­ska­dig word as ’n dop wat vas­sit met die ver­keer­de ge­reed­skap uit­ge­haal word. Daar is twee ti­pe dop­ver­wy­de­raars. (Sien fo­to links bo op vo­ri­ge blad­sy.) Vir stan­daard­ma­try­se werk die ti­pe wat die dop met ’n skroef uit­trek be­ter. Dop­pe wat in For­ster, RCBS en Ly mans e kom­pe­ti­sie ma­try­se vas­sit, word be­ter met die “uit­kap”-ti­pe dop­ver­wy­de­raar uit­ge­haal. As die ma­trys be­ska­dig word, ver­vang dit lie­wer.

VRAAG:

Wan­neer ek dop­pe vorm, ge­beur dit soms dat ’n dop­pie wat uit die ma­trys uit­kom, ’n duik op die skou­er se bui­te­rand het. Wat ver­oor­saak dit en kan die dop weer ge­bruik word?

KAS­SIE SE KOMMENTAAR:

Daar­die duik in die dop ont­staan as ge­volg van te veel smeer­mid­del wat op die skou­er van die dop ver­sa­mel ty­dens die vorm­druk­pro­ses. Dit ver­oor­saak dan ’n hi­dro­lie­se druk­king wat die sag­te dop­ko­per in­duik. (Sien die fo­to bo regs.) Die mees­te goeie vol­maat-vorm­druk­ma­try­se het ’n klein lug­gaat­jie (bre­at­her vent) on­ge­veer reg­oor die dop­pie se bui­te­skou­er as dit vol­leng­te in die ma­trys in is. Wan­neer die pers se hand­vat­sel vin­nig af­ge­druk word, kan die oor­tol­li­ge smeer­sel (o­lie) nie vin­nig ge­noeg na bui­te ont­snap nie en laat dan ’n duik op die dop. Die lug­gaat­jie ver­stop soms, wat dan dié ver­skyn­sel aan­help. As deel van die on­der­houd van die ma­try­se moet die lug­gaat­jie ge­reeld met ’n dun draad­jie of ge­pas­te stuk­kie ge­reed­skap skoon­ge­maak word. Nek­vorm­ma­try­se het as ’n re­ël nie ’n lug­gaat­jie nie, om­dat nek­ma­try­se nie dig om die dop­pie sluit nie en daar ge­volg­lik ge­noeg ont­sna­p­ruim­te vir e­ni­ge lug of oor­tol­li­ge smeer­mid­del is. Om te voor­kom dat smeer­mid­del so saam­ge­pers word, moet dit spaar­sa­mig op die reg­te wry­wings­vlak­ke aan­ge­wend word. Ek vind dat aan­wen­ding met my vin­gers die bes­te vir ge­weer­dop­pe werk, want ek kan “voel” hoe e­ga­lig dit aan­ge­wend is. ’n Dop­pie wat op hier­die ma­nier deur hi­dro­lie­se druk ge­merk en in­ge­duik is, kan net een­vou­dig weer ge­laai en ge­vuur word. Die druk van die vol­gen­de skoot sal die duik uit­haal.

VRAAG:

Soms wan­neer ek die koe­ël in die dop­pie plaas, vind ek dat die dop­pie meer weer­stand bied as met vo­ri­ge pla­sings. Is dit ’n nor­ma­le ver­skyn­sel, of be­hoort die koe­ëls met e­we­re­di­ge weer­stand in die dop­pie in te gaan?

KAS­SIE SE KOMMENTAAR:

Eer­stens moet jy na­tuur­lik ver­se­ker dat jy die reg­te ka­li­ber koe­ël ge­bruik. Daar is ’n ver­skil in deur­snee van slegs .007” tus­sen ’n .270- en ’n 7mm-koe­ël ter­wyl ’n .303- en .308-koe­ël met net .003” ver­skil. T­wee­dens moet jy op­let of die dop­pe se bek­ke al­mal ewe veel ge­rek ( fla­red) is in die ge­val van reg­uit­wand­dop­pe soos vir hand­wa- pens en soort­ge­ly­ke groot­ka­li­ber-ge­weer­dop­pe. As die dop se bek nie ef­fens oop­ge­maak is nie, be­staan die ge­vaar dat die dop­pie se dun wand ge­from­mel of uit­ge­bult kan word. Dit sal dan die ge­volg hê dat die pa­troon nie in die ge­weer/hand­wa­pen se ka­mer kan voer nie. Nu­we dop­pe se bek-ran­de is baie skurf. As die dop­pie nie deur ’n vorm­ma­trys ge­vorm word en daar­na ge­sny en ont­braam word voor dit ge­laai word nie, sal die dop se bek nie net on­re­ël­ma­ti­ge weer­stand teen die koe­ël­pla­sing bied nie, maar dit sal ook die koe­ël se wan­de skraap. Hoe dik­ker ’n dop­pie se wand, hoe meer weer­stand bied hy teen die koe­ël wat in hom in­ge­for­seer word.

Dit is al­tyd aan te be­veel dat hand­laai­ers hul dop­pe moet klas­si­fi­seer so­dat dié met e­we­re­di­ge ne­kwand­dik­tes saam ge­bruik word. Dit le­wer meer kon­stan­te re­sul­ta­te. Hier­die is ’n on­der­werp wat ons la­ter meer breed­voe­rig sal be­spreek.

Laas­tens moet jy aan­dag gee aan die e­we­re­dig­heid van die graad van smee­baar­heid (ducti­li­ty) van die groep dop­pies wat ge­laai word. Was die dop­pies uit­ge­gloei voor­dat hul­le ge­reed ge­maak is om ge­laai te word? Hoe meer ge­reeld die dop­pies uit­ge­gloei word, hoe be­ter. Ek het per­soon­lik er­vaar dat wan­neer ’n dop­pie twee of drie keer ge­skiet is voor hy weer uit­ge­gloei word, ek dui­de­lik kon voel dat som­mi­ge dop­pies meer weer­stand bied teen die koe­ël­pla­sing as an­der. Dit het na- »

Twee ti­pes dop­ver­wy­de­rings­in­stru­men­te. Links van die dop­pie is die trek-ti­pe en regs is die uit­kap-ti­pe.

Die ki­ne­tie­se ha­mer is on­ont­beer­lik in die her­laai­pro­ses. Hier­die duik in die dop­pie se skou­er is ver­oor­saak deur oor­ma­ti­ge sme­ring.

Let op dat die dop­pie regs se bek ef­fens oop­ge­sper is om die koe­ël be­ter te ont­vang.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.