Die Pil gelos? Só kan jou lyf ver­an­der

Die gebruik van in­tra-u­te­rie­ne ap­pa­ra­te (IUA) raak al hoe ge­wil­der. Dalk oor­weeg ook jy om die Pil te los, maar is on­se­ker hoe jou lig­gaam gaan re­a­geer

Sarie - - Inhoud - DEUR LY­DIA VAN DER MER­WE

DiePil het baie voor­de­le: Las­ti­ge ak­nee klaar op, jou maand­ston­de is klok­slag en PMS iets van die ver­le­de. Boon­op hoef jy jou (meest­al!) nie oor ’n on­be­plan­de swan­ger­skap te be­kom­mer nie.

As jy dit reeds ja­re lank gebruik, is dit ver­staan­baar dat jy ’n bie­tjie se­nu­wee­ag­tig voel oor wat met jou lyf gaan ge­beur as jy dit los.

Jy gaan heel waar­skyn­lik nie juis ’n ver­skil voel nie. As jy dit om ’n spe­si­fie­ke re­de neem, soos men­stru­a­sie­kram­pe of ak­nee, kan die simp­to­me wel te­rug­kom.

Ne­we-ef­fek­te van die Pil hang af van die soort wat jy neem (kom­bi­na­sie, net pro­ges­tien al­leen, of ver­leng­de si­klus) en jou do­sis. Twee vroue op pre­sies die­self­de soort se er­va­ring kan ook ver­skil.

“As jy die Pil los, word jy aan jou na­tuur­li­ke hor­mo­ne bloot­ge­stel,” sê dr. El­na Ru­dolph, me­die­se dok­ter, sek­su­o­loog en kliniese hoof van My Sexu­al He­alth (my­sexu­al­he­alth.co.za). “My er­va­ring is dat die mees­te vroue dan be­ter voel. Vir ander is sin­te­tie­se hor­mo­ne eg­ter voor­de­li­ger, om­dat jou eie baie kan fluk­tu­eer.”

Hier is wat jy kan ver­wag.

DA­DE­LIK SWAN­GER

Dis ’n mi­te dat dit met jou vrug­baar­heid in­meng as jy lank o­ra­le voor­be­hoe­ding ge­neem het. Mis jy net een pil­le­tjie, kan jy in­der­daad die vol­gen­de dag al swan­ger raak, vol­gens dr. Ru­dolph.

Hoe lan­ger jy die Pil ge­neem het, hoe gro­ter is jou kans om bin­ne ses maan­de na­dat jy dit gelos het, te ver­wag. Na­vor­sers re­ken dit kan wees om­dat die Pil ’n be­sker­men­de ef­fek het teen en­do­me­tri­o­se, wat on­vrug­baar­heid ver­oor­saak.

Die mees­te vroue o­vu­leer bin­ne ’n paar dae en hul men­stru­a­sie keer bin­ne 4 tot 12 we­ke te­rug, hoe­wel dit ’n ruk­kie lan­ger on­ge­reeld kan wees. As jy 3 maan­de la­ter steeds nie men­stru­eer nie, ge­sels met jou dok­ter. Dit kan eg­ter tot ’n jaar neem as jy die in­spui­ting (soos De­po-pro­ve­ra) ge­kry het.

GE­WIG BLY WAAR­SKYN­LIK DIE­SELF­DE

Moe­nie o­ra­le voor­be­hoe­ding los uit­sluit­lik om ge­wig te ver­loor nie. Jy gaan waar­skyn­lik be­ter re­sul­ta­te kry met ’n goeie di­eet en meer oe­fe­ning.

Hoe­wel baie vroue glo dit laat hul­le ge­wig aan­sit, het stu­dies nie juis ’n ver­band tus­sen o­ra­le ge­boor­te­be­per­king en ge­wigs­toe­na­me ge­vind nie. In ’n oor­sig van 49 stu­dies het dit by­voor­beeld nie ge­lyk as­of ge­boor­te­be­per­king e­ni­ge groot im­pak op ge­wig ge­had het nie (www.co­chra­ne.org). Een uit­son­de­ring: Die in­spui­ting (soos De­poPro­ve­ra, Nur-is­te­ra­te) kan jou tot 5 kg laat aan­sit, vol­gens dr. Ru­dolph.

LIBIDO KAN VER­AN­DER

O­ra­le voor­be­hoed­mid­dels kan die vlak van die seks­hor­moon tes­tos­te­roon laat daal. Dit hang af van die soort Pil wat jy gebruik. Hoe­wel nie al­le vroue met lae tes­tos­te­roon­vlak­ke se libido ver­dwyn nie, is die kans daar­voor goed. As jy die Pil los, kan jy dus dalk “meer in die bui” vir seks voel. Die Pil kan ook va­gi­na­le droog­heid ver­oor­saak, wat dan kan op­klaar.

HA­RE KAN WAAI

As jy een soort Pil vir ’n ander ver­ruil, of dit heel­te­mal staak, kan dit ’n snel­ler wees vir te­lo­gen ef­flu­vi­um, ’n ty­de­li­ke toe­stand waar jy van jou ha­re ver­loor. Dit wyk ge­woon­lik bin­ne ses maan­de, wan­neer jou lig­gaam ge­woond ge­raak het om son­der die Pil klaar te kom. By som­mi­ge vroue wat vóór die Pil hor­moon­ver­wan­te haar­ver­lies ge­had het, kan die pro­bleem te­rug­keer. Dis by­voor­beeld ’n simp­toom van po­li­sis­tie­se-o­va­ri­um­sin­droom, ’n hor­moon­siek­te.

Maar haar­ver­lies word ook as ’n ne­we-ef­fek ge­lys as jy die Pil neem!

Som­mi­ge vroue het méér ha­re as hul­le die Pil los. Maar nie nood­wen­dig op jou kop nie. Don­ker, grow­we ha­re kan op on­oog­li­ke plek­ke uit­spruit, soos op jou ge­sig, rug en bors. Dit ge­beur as die lig­gaam te veel an­dro­ge­ne (’n groep “man­li­ke” hor­mo­ne, waar­on­der tes­tos­te­roon, DHEA, ens.) ver­vaar­dig.

AK­NEE KAN TE­RUG­KEER

Die kom­bi­na­sie-pil (es­tro­geen en pro­ges­tien, die sin­te­tie­se vorm van pro­ges­toroon) laat ak­nee dik­wels op­klaar. Dit ver­laag die vlak­ke van an­dro­geen, wat die ver­vaar­di­ging van se­bum (o­lie op die vel) sti­mu­leer. Die mi­ni-pil (net pro­ges­tien) kan eg­ter ak­nee ver­er­ger.

Jy kan dus ’n nu­we ak­nee-vlaag hê na­dat jy die Pil gelos het – ver­al rond­om men­stru­a­sie, wan­neer jou hor­moon­vlak­ke fluk­tu­eer. Daar kan ander ma­nie­re wees om hor­mo­na­le ak­nee te be­heer, vol­gens he­alth.com. Soos om stres te ver­min­der en ’n pro­bi­o­tie­se aan­vul­ling te neem.

I­so­t­reti­noin (Ro­accu­ta­ne), ’n de­ri­vaat van vi­ta­mien A, is ’n baie doel­tref­fen­de be­han­de­ling vir erns­ti­ge ak­nee, sê dr. Ru­dolph. Neem on­der toe­sig van ’n der­ma­to­loog. Dis tans kon­tro­ver­si­eel na­dat dit ver­bind is met ’n ver­hoog­de ri­si­ko vir self­dood en self­dood-ge­dag­tes.

MEN­STRU­A­SIE SWAARDER EN MIN­DER GE­REELD

Van die Pil se groot­ste voor­de­le is dat dit jou men­stru­e­le si­klus re­gu­leer. Jy men­stru­eer min­der swaar en dis min­der pyn­lik. As jy die Pil staak, kan jou men­stru­a­sie ’n bie­tjie on­voor­spel­baar raak: Hoe swaar/lig dit is, tyds­duur en in­ten­si­teit van kram­pe. Dit het niks met die Pil te doen nie, dis maar jou lig­gaam se ma­nier, sê dr. Ru­dolph.

Nog ’n on­aan­ge­na­me ver­ras­sing: Jy kry weer PMS. Dus simp­to­me soos hoof­pyn, bors-teer­heid, kos- cra­vings en wip­plank-e­mo­sies. Som­mi­ge soor­te o­ra­le ge­boor­te­be­per­king word ge­maak vir die be­han­de­ling van er­ge PMS, of pre­men­stru­e­le dis­fo­rie-af­wy­king (’n ek­stre­me vorm van PMS).

Los jy die Pil vir die in­tra-u­te­rie­ne ap­pa­raat Mi­re­na kan jy dalk ’n ruk­kie on­ge­reel­de bloe­ding hê. Dis eg­ter ge­re­gis­treer om swaar bloe­ding en dis­me­nor­ree (pyn­li­ke men­stru­a­sie) te be­han­del, sê dr. Ru­dolph.

VI­TA­MIEN D-VLAK­KE KAN DAAL

Baie vroue se vi­ta­mien D-vlak­ke daal as hul­le die Pil of ander ge­boor­te­be­per­king met es­tro­geen los, vol­gens ’n stu­die in die A­me­ri­kaan­se Jour­nal of C­li­ni­cal En­do­cri­no­lo­gy & Me­ta­bo­lism. Dis ver­al ’n pro­bleem as jy swan­ger wil raak, want vi­ta­mien D help met die vor­ming van die fe­ta­le ske­let. Sorg dat jy meer van die son­skyn-vi­ta­mien kry as jy die Pil gelos het om swan­ger te raak. Die bes­te bron is die son. Doen dit son­der son­skerm, maar vroeg sog­gens of laat­mid­dag weens die ge­vaar van vel­kan­ker. Jy kan ook ’n aan­vul­ling neem. (www.s­cien­ce­dai­ly.com)

BORSTE VOEL AN­DERS

Baie vroue se borste is net voor hul maand­ston­de teer as ge­volg van ’n wis­se­ling in hor­moon­vlak­ke. Die Pil kan dié simp­toom ver­min­der. Staak jy dit, raak jou borste weer meer sen­si­tief ná o­vu­la­sie. Dit ge­sê: Bors­teer­heid kan ook ’n ne­we-ef­fek van die Pil wees.

Jou borste se voor­koms kan ook ef­fens ver­an­der. Die ge­kom­bi­neer­de Pil kan dit ’n bie­tjie gro­ter laat word – van­weë die pro­ges­toroon-es­tro­geen-kom­bi­na­sie. Dit sal weer krimp as jy dit los.

HOOF­PYN, WIE WEET?

Hoof­pyn is ’n al­ge­me­ne ne­we-ef­fek van o­ra­le voor­be­hoe­ding en kan af­hang van die do­sis en soort Pil. Som­mi­ge vroue se hoof­pyn ver­be­ter eg­ter op die Pil. Stu­dies sug­ge­reer hoof­pyn is min­der al­ge­meen op die laag­ste do­sis van die Pil (20 mi­kro­gram es­tro­geen) met nu­wer soor­te pro­ges­tien, maar dis nie die­self­de vir al­mal nie, vol­gens die B­rit­se The Mi­grai­ne Trust (www.mi­grai­ne­trust.org).

STEEDS BE­SKER­MING TEEN KAN­KER

Die Pil ver­laag jou ri­si­ko vir ei­er­sto­ken en­do­me­tri­ë­le kan­ker, vol­gens web­md.com. Neem jy dit lank ge­noeg, sal die voor­de­le voort­duur wan­neer jy dit staak. Die­self­de geld vir se­ke­re nie-kan­ker­ag­ti­ge bors­pro­ble­me, soos fi­bro­sis­tie­se bors­siek­te en fi­bro­me.

KON­TAK

Dr. El­na Ru­dolph: 086 727 2950, in­fo@my­sexu­al­he­alth.co.za, drel­na­ru­dolph.com

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.