Die ‘koors’ slaan weer toe

Volksblad - - Boeke -

Fik­sie A­sylum Mar­cus Low PICADOR A­FRI­CA, R260

Mar­cus Low het lank ge­werk met die T­re­at­ment Acti­on Cam­paign. Hy is tans re­dak­teur van S­pot­lig­ht, ’n ge­druk­teen aan­lyn pu­bli­ka­sie oor TB en MIV. Geen ver­ras­sing dus dat hy hom­self wend tot spe­ku­la­tie­we fik­sie om te be­sin oor die ver­skeie ma­ni­fes­ta­sies van siek­te, kor­rup­sie en oor­le­wing in die land nie.

Die ak­sie van A­sylum (die ti­tel wat sin­speel op die i­dee van die grens en dit wat in­hou en uit­hou, maar ook op ont­vlug­ting) vind plaas in 2022. Hier is ’n SuidA­fri­ka toe­ge­rus met ’n ho­ë­vei­lig­heid­sen­trum vir die (ho­pe­loos) sie­kes. Pa­si­ën­te word a­part ge­hou weens hul dra van pul­mo­na­ry no­du­lo­sis. Met geen ver­weer en geen kuur nie het hul­le ’n uit­sig­lo­se be­staan.

Die pro­ta­go­nis, Bar­ry, word ná ’n self­moord­po­ging ge­dwing om sy ver­won­ding met ’n siel­kun­di­ge te deel. Op haar aan­vraag hou hy dag­boek in die in­rig­ting. Dis dié aan­te­ke­nin­ge – in agt on­vol­le­di­ge en kleur­vol­le no­ta­boe­ke ge­berg in die Mu­seum van die Plaag in Beau­fort-Wes – wat na­vor­sers in 2026 ge­bruik om van die er­va­rings van men­se soos Bar­ry te pro­beer sin maak.

A­sylum be­weeg tus­sen die eer­ste­hand­se ver­tel­ling van Bar­ry, en die so­be­re, a­na­li­tie­se ont­le­ding van sy skry­we vier jaar la­ter. Le­sers sal self moet uit­vind wat pre­sies met Bar­ry ge­beur en of daar e­ni­ge no­te van hoop te be­speur is in ’n ro­man met ’n sterk skeut Rus­sie­se siel en ek­sis­ten­si­ë­le wroe­ging. Die he­le spek­trum van om­ge­wings­ver­woes­ting en kli­maats­ver­an­de­ring tot plun­de­ren­de, ge­vaar­li­ke bu­ro­kra­te is hier te vin­de.

Die teks ver­wys di­rek na Sar­t­re se No Ex­it, waar drie ka­rak­ters let­ter­lik in ’n ka­mer saam op­ge­sluit is, as­ook Ca­mus se The Pla­gue, waar ’n he­le dor­pie se in­wo­ners in­ge­perk word om die pes hok te slaan. Daar is siel­kun­di­ge en fi­sie­ke ge­weld. Daar is ver­lan­ge, ver­bor­ge dran­ge, vrees, e­mo­si­o­ne­le ui­ter­stes. Bar­ry se dro­me het ’n ti­pe Lyn­chi­aan­se in­ten­si­teit.

Spe­ku­la­tie­we fik­sie word al hoe meer ge­wild on­der plaas­li­ke le­sers, met ro­mans soos De­on Mey­er se Koors en Lien Bo­tha se Won­der­boom wat hier­die le­ser in be­son­der ge­boei het. A­sylum is na­der in aan­slag wat die don­ker en on­heil­spel­len­de at­mos­feer be­tref aan Bo­tha se werk, maar die om­gaan met die kre­a­tie­we be­vry­dings­moont­lik­he­de van taal tree met Koors in ge­sprek. So word die ruim­te van die Ka­roo, met sy dor­re skoon­heid en stil­tes wat boek­de­le spreek, be­paald ont­gin.

Die drang om te ont­snap en die nim­mer­ein­di­gen­de soek­tog na be­te­ke­nis, saam met die op­na­me van ver­val en ont­go­ge­ling, staan sen­traal. Die span­ning tus­sen die ro­man se me­ta­fik­si­o­ne­le aard en sy diep­ge­wor­tel­de ver­beel­ding van die mens­li­ke kon­di­sie is uit­ein­de­lik ont­hut­send.

■ Jo­na­than Amid is ’n vry­skut­taal­prak­ti­syn en dok­to­ra­le stu­dent aan die U­ni­ver­si­teit S­tel­len­bosch.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.