S­tort­kop dalk só weg­ge­te­ken

Volksblad - - Kommentaar - Gert Coetzee

Op hoe­veel wy­ses ’n s­tort­kop ge­te­ken kan word, is nog­al ’n daag­lik­se uit­da­ging. Met fak­to­re wat in aan­mer­king ge­neem moet word.

E­ner­syds moet ’n spot­prent die nuus uit­beeld. Maar ’n mens is ook nie lus om net pres. Ja­cob Zu­ma as te­ma te hê nie, selfs al reg­ver­dig sy kir­pat­se dit.

Dít be­sef ek on­langs toe ons by

Volks­blad wonder oor hoe om die teen­stry­dig­heid te te­ken dat Zu­ma ’n on­der­soek­span gaan aan­stel om staat­skaping te on­der­soek. ’n Po­s­koets wat deur die Gu­p­zu­ma-struik­ro­wers voor­ge­keer word, was die uit­weg.

Met die lees van ons sus­ter­koe­rant

Die Bur­ger se skit­te­ren­de eeu­fees­boek (sa­me­stel­lers: Bun Booy­ens, Al­di S­choe­man) tref dit my die uit­beel­ding van po­li­tie­ke brou­ers is eint­lik ’n lek­ker en u­ni­ver­se­le “pro­bleem”.

En deel van A­fri­kaan­se joer­na­lis­tiek se­dert sy ont­staan. Só was D.C. Boon­zai­er, die eer­ste van Die Bur­ger se drie spot­prent­te­ke­naars se­dert 1915, be­kend as “the man who kil­led (Lou­is) Botha”. Boon­zai­er het dié eer­ste mi­nis­ter (van die Suid-A­fri­kaan­se Par­ty) onder meer let­ter­lik ge­te­ken as ’n kneg in die em­pi­re se hand, “een­stroom”-pad­da (’n vet­te met die U­ni­on Jack op die rug), as­pi­rant-B­rit (as John Bull) en ’n mee­lo­per van die U­ni­o­nis­te-par­ty (met twee kop­pe). In die ja­re der­tig het Boon­zai­er vir genl. JBM Hert­zog as eer­ste mi­nis­ter as “ver­stok, hu­meu­rig en – deur wa­si­ge bril­len­se – be­slui­te­loos” ge­te­ken.

Ná Boon­zai­er het T.O. Ho­ni­ball, die vol­gen­de van Die Bur­ger se “Groot Drie, po­li­ti­ci by­ge­kom. Hy te­ken pre­mier Jan S­muts as Slim Jan­nie die Jak­kals, sir De Villiers Graaff met ’n al­le­min­ti­ge be­sem­snor en die HNP se dr. Al­bert Hert­zog met ’n ron­de don­ker­bril­le­tjie om­dat hy die “Swart Ge­vaar” o­ral ge­sien het, skryf Fran­cois Ver­ster – wat oor spot­prent­te­ke­naars ’n DP­hil in kul­tuur­ge­skie­de­nis be­haal het – in die boek. S­muts is ook as ’n diens­mei­sie, wolf in skaaps­kle­re, Hog­gen­hei­mer se se­kre­ta­res­se, skil­pad, boer­boek en mis­krui­er ge­te­ken.

Geen ge­na­de nie. Wat he­den­daag­se spot­pren­te nog­al in per­spek­tief sit.

Dink aan Za­pi­ro se spot­pren­te waar­in Zu­ma broek los­maak om Da­me Ge­reg­tig­heid, spraak­vry­heid of SuidA­fri­ka (as ’n vrou wat vas­ge­pen word) te ver­krag. Ni­ël van Vuur­en (van Volks­blad en Beeld) werk sterk met sug­ges­tie. Met ’n sil­hoe­ët van Nom­mer Een se kop, die paar o­gies wat om die hoek loer of ’n “hê hê hê” laat hy by le­sers geen twy­fel wie die tei­ken is nie.

Nom­mer Drie was F­red Mou­ton, wat steeds by Die Bur­ger is en die “vi­su­e­le sto­rie­lyn van die af­ge­lo­pe eeu se po­li­tiek” ver­der ge­voer het. Die KP­lei­er, dr. An­dries T­reur­nicht, te­ken hy as “le­wens­moeë skil­pad” en Van Zyl Slab­bert as ’n “té slan­ke Su­per­van”.

Die boek wys ook sy ka­ri­ka­tu­re van P.W. Botha, John Vor­ster, Jaap Marais, Al­lan Boe­sak, Nel­son Man­de­la, Cy­ril Ra­map­ho­sa, Des­mond Tu­tu, He­len Zil­le, Ju­li­us Ma­le­ma, Jim­my Car­ter, Le­o­nid B­resj­nef, Moe­am­mar G­hadd­a­fi en, na­tuur­lik, Zu­ma (ook as tuin­slak).

Suid-A­fri­kaan­se spot­prent­mees­ters se klas­sie­ke werk – in die boek en el­ders – beeld ook die ver­haal van die op­koms en val van po­li­tie­ke par­tye in Suid-A­fri­ka die af­ge­lo­pe eeu uit. Dit sluit die Suid-A­fri­kaan­se Par­ty, U­ni­o­nis­te, Ver­e­nig­de Par­ty, Na­si­o­na­le Par­ty, Kon­ser­wa­tie­we Par­ty, Co­pe (wat ver­moe­de­lik nog be­staan) en A­gang in.

Die be­staan­de par­tye wat nou te­ken­stof in A­fri­kaan­se koe­ran­te bied, is die min­sa­me VF+ (sel­de), twie­ten­de DA (spo­ra­dies), skoor­soe­ke­ri­ge EFF (erg te­ken­baar) en die chro­nies en a­kuut mis­luk­ken­de ANC-be­winds­par­ty (feit­lik daag­liks, soos die nuus ver­eis). Dan­kie vir te­ken­ge­not.

Mag die kuns­te­naars daar­toe by­dra dat ’n se­ke­re s­tort­kop eers­daags uit die po­li­tiek ver­dwyn.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.