Se­ne­kal­lers in op­stand

. . . en ge­be­de dat die ka­na­le van vreug­de en vre­de sal oop­gaan in Se­ne­kal

Volksblad - - Voorblad -

“Ta­ta hei-hei, ta­ta hei-hei . . .” dreun­sing die men­se met die plak­ka­te. Dis ge­bal­de vuis­te van wit in­wo­ners van Se­ne­kal wat nog nooit werk­lik ’n kul­tuur van be­to­gings ge­had het nie saam met dié van hul swart e­we­knieë van die towns­hips Mat­wa­beng en Tam­bo. Heel­pad met Van Rie­beeck­straat af.

Al­mal is op pad na die Set­so­tomu­ni­si­pa­li­teit met ’n grief­skrif, ver­e­nig in hul stryd teen ’n re­ge­ring wat hul­le in die steek laat, en on­der die vaan­del “Wrag­tig Gat­vol” en “Sies!”

Mike O­den­daal, voor­sit­ter van A­friForum se tak in Se­ne­kal, sê: “Ons kan nie lan­ger met twee­de­hand­se diens­le­we­ring en be­han­de­ling te­vre­de wees nie. Ons is nie twee­de­hands wan­neer ons el­ke maand ons re­ke­ning be­taal nie. Ons geld is nie on­diens­baar, ge­breek of wag op her­stel nie. Dit is da­de­lik in Set­so­to se bank­re­ke­ning. Ge­reed vir ge­bruik. Wat kry ons in ruil daar­voor? Niks.”

Groot de­le van die dorp het Woens­dag nie wa­ter ge­had nie. Die af­ge­lo­pe se­we jaar het wa­ter­ver­skaf­fing net al hoe meer die kreef­te­gang ge­gaan.

Ri­ool­vuil vloei 24 uur van die dag in die Sand­spruit, van waar dit in die Al­le­mans­kraal­dam be­land wat drink­wa­ter aan an­der dor­pe moet le­wer. Die ri­ool­aan­leg is al drie jaar lank flen­ters.

“Daar is men­se aan weers­kan­te van die spek­trum wat ons op­tre­de wil af­maak as ras­sis­ties om­dat ons oor­we­gend in­wo­ners van Se­ne­kal-dorp is en nie van Mat­wa­beng en Tam­bo nie. Dit is op­per­ste snert.”

Hy hou ’n bot­tel­tjie ge­sui­wer­de wa­ter om­hoog. Die wa­ter is kleur­loos. “Ons be­no­dig al­mal wa­ter. Wit, swart, bruin en In-­ di­ër. ANC, DA, EFF, VF Plus, In­ka­tha. Al­mal is ge­reg­tig op skoon drink­wa­ter. Daar­son­der sal ons sterf. Wa­ter is le­we. Dít be­te­ken ons het ’n ge­me­ne saak. Maar ons het al weer nie drink­wa­ter nie.

“En wat van die ri­ool­ge­mors in die Sand­spruit? Die­self­de be­gin­sel geld. Al­le dr*lle lyk en ruik een­ders en ons al­mal, mens en dier, sal vrek as ons wa­ter­bron­ne daar­mee be­soe­del raak. Daar is nie on­der­skeid nie. Ons het dus steeds ’n ge­me­ne saak.

“Daar is geen vis­se in die Sand­spruit oor nie oor die ri­ool­ge­mors. Al­les het ge­vrek. Die bees­te van hier tot by die Al­le­mans­kraal­dam ver­seg om die vrot ri­ool­wa­ter te drink.

“Die ri­ool­stel­sel is heel­te­mal bui­te wer­king. Niks werk nie. Pomp­sta­sies werk nie, die hoof­py­pe is ge­blok, die ri­ool­ga­te is ver­stop. Ri­ool­vuil bor­rel in die veld uit.

“Die ker­sie op die koek, of die hoof­dr*l in die drink­wa­ter, is dat die ri­ool­sui­we­rings­wer­ke al drie jaar nie werk nie.

“Dis straf­reg­te­lik na­la­tig.” O­den­daal sê die dorp se as­ga­te is ook ’n e­nor­me ge­mors.

In 2011 was Se­ne­kal vir die eer­ste keer son­der ’n drup­pel drink­wa­ter.

“Die mees­te men­se sal dit ont­hou. Agt maan­de lank was ons son­der wa­ter. Daar­na was daar nog drie voor­val­le. In agt jaar het Set­so­to nog niks ge­doen om die om­stan­dig­he­de te ver­be­ter nie. In­teen­deel, van­dag is dit er­ger.

“Ons as in­wo­ners van Se­ne­kal moet be­sef sa­ke gaan ver­der ver­sleg. Ons moet be­sef goeie diens­le­we­ring deur plaas­li­ke re­ge­ring is ver­by. Net 17 van die 257 mu­ni­si­pa­li­tei­te in Suid-A­fri­ka funk­si­o­neer doel­tref­fend.”

Dr. Z­we­li Mk­hi­ze, mi­nis­ter van sa­me­wer­ken­de re­ge­ring, het 55 span­ne met in­ge­ni­eurs, ou­di­teu­re en kun­di­ges saam­ge­stel om in die vol­gen­de drie jaar die mu­ni­si­pa­li­tei­te te pro­beer reg­ruk.

“Set­so­to is een van dié wat kwa­lik kop bo wa­ter hou. Nie­mand weet of die span­ne kun­di­ges ooit gaan slaag nie,” het hy ge­sê.

O­den­daal meen die hui­di­ge mo­del vir plaas­li­ke re­ge­ring is uit­ge­dien.

“’n Sa­ke­on­der­ne­ming op die rand van ban­krot­skap moet dras­ties aan­pas om te oor­leef. Fi-

nan­si­ë­le wan­be­stuur, self­ver­ry­king en kor­rup­sie moet uit­ge­roei word.

“Be­stuur­ders en mid­del­vlak­be­stuur­ders is nooit op die grond in Se­ne­kal nie. Die wer­kers op grond­vlak sit lei­er­loos, son­der op­drag­te, toe­rus­ting of op­lei­ding om hul werk te doen. Die man­ne wat ver­stop­te ri­o­le moet oop­maak, het geen toe­rus­ting nie.

“Se­ne­kal-A­friForum het nou ’n vol­le­di­ge stel van 25 ri­ool­stan­ge ge­koop wat vol­gen­de week aan die mu­ni­si­pa­li­teit oor­han­dig sal word so­dat werk kan voort­gaan.”

O­den­daal sê in­wo­ners sal baie meer reg­streeks be­trok­ke moet raak.

“As jy dit nie vir jou­self doen nie, doen dit vir jou kin­ders en klein­kin­ders. In 300 jaar het ons Suid-A­fri­ka­ners al­tyd ’n ma­nier ge­vind om weer op te staan, om die bul by die ho­rings te pak en voort te gaan.

“Saam kan ons ’n ver­skil maak.”

Ge­bed

Krog Mok­hu­o­a­ne, ANC-spea­ker van die Set­so­to-mu­ni­si­pa­li­teit wat die in­wo­ners se grief­skrif na­mens die mu­ni­si­pa­li­teit ont­vang het, het be­loof dat hy bin­ne

14 dae met ant­woor­de na die in­wo­ners sal te­rug­kom.

Hy het ook ge­vra vir ’n ge­bed vir hom en die mu­ni­si­pa­li­teit in Sotho, iets wat P­hi­lip Fou­rie, ’n in­wo­ner wat Sotho mag­tig is, toe da­de­lik ge­doen het.

Fou­rie se standpunt is: “Een­drag maak mag. Ons moet saam­werk.”

Ds. S­te­phan Coet­zee van die A­fri­kaan­se Pro­tes­tant­se Kerk se ge­bed is “dat daar vrug uit die ge­leent­heid sal kom, dat in­wo­ners in har­mo­nie met die na­tuur moet leef en dit nie moet ver­nie­tig nie”.

Ju­rie Hern, ’n in­wo­ner, sê “die in­wo­ners is f **** n gat­vol. Hoe lank moet ons op die her­stel van die mu­ni­si­pa­le in­fra­struk­tuur wag?”

Ds. Pie­ter van Heer­den, pre­di­kant van die NG ge­meen­te Se­ne­kal-Noord, bid: “He­re, se­ën Se­ne­kal en maak die ka­na­le van vreug­de en vre­de oop.”

Al­le dr*lle lyk en ruik een­ders en ons al­mal, mens en dier, sal vrek as ons wa­ter­bron­ne daar­mee be­soe­del raak. — MIKE O­DEN­DAAL

Dol­fie Pot­gie­ter, “die gat­vol­ste in­wo­ner van Se­ne­kal”, wat die op­tog Woens­dag in die dorp oor swak mu­ni­si­pa­le di­iens­le­we­ring ge­lei het. Hier wys hy by sy bak­kie ’n fo­to van hoe on­ver­wer­kKrog te ri­ool­vuil daag­liks in die Sand­spruit vloei.

In­wo­ners van Se­ne­kal en Mat­wa­beng wys met Woens­dag se be­to­ging hoe moeg hul­le is vir die mu­ni­si­pa­li­teit se swak diens­le­we­ring.

Dirk Uys met ’n toi­let­sit­plek om sy nek.

Se­ne­kal­lers, Mat­wa­ben­gers en in­wo­ners van Tam­bo het van­dees­week saam op­ge­ruk na die Set­so­to-mu­ni­si­pa­li­teit se kan­to­re. Hul­le is moe­de­loos oor die swak­ste mu­ni­si­pa­le diens­le­we­ring in Suid-A­fri­ka denk­baar – wat die dorp laat weg­kwyn. Ma­rie­tjie Ge­ric­ke en Mlungisi Louw, fo­to­graaf, doen ver­slag.

Mohlo­lo Jo­seph K­hi­ba, ’n in­wo­ner, wys ’n fo­to van ’n ri­ool­stroom in die veld bui­te Se­ne­kal.

Van die Se­ne­kal­lers wat Woens­dag aan ’n be­to­ging oor swak mu­ni­si­pa­le diens­le­we­ring in die dorp deel­ge­neem het.

Jan Dirk Heyns. Hy wou weet waar­heen be­las­ting­be­ta­lers se geld gaan.

Mok­hu­o­a­ne, spea­ker van die Set­so­to-mu­ni­si­pa­li­teit, wat Woens­dag ’n grief­skrif van Mike O­den­daal, voor­sit­ter van die A­friForum-tak in Se­ne­kal, ont­vang het.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.