ZAMBIË

Ka­san­ka is een van Zambië se min­der be­ken­de par­ke. Maar tus­sen Ok­to­ber en De­sem­ber speel ’n oer­oue na­tuur­skou­spel hier af – kom kyk hoe lyk die groot­ste es­ka­der vler­mui­se in A­fri­ka!

Weg! - - Vlaggie - WOORDE EN FO­TO’S TO­AST COET­ZER

Teen Ok­to­ber el­ke jaar hou e­nor­me swerms vler­mui­se ’n in­da­ba in die Ka­san­ka- na­si­o­na­le park. To­ast Coet­zer het gaan kyk

Jy hoor hul­le nog voor­dat jy hul­le sien, en wan­neer jy hul­le sien, is dit on­moont­lik om weg te kyk. Ek staan so­wat 5 m bo die grond op ’n hout­stel­la­sie. Die ge­ruis be­gin tus­sen die dig­te moe­ras­vy­bo­me wat die ri­vier­oe­wer by­na ver­dring. Tus­sen die bo­me – hier­die soort woud word ’n mus­hi­tu­woud ge­noem – vlieg groot vler­mui­se. Vir eers net hon­der­de, en hul­le vlieg net kort ent­jies, as­of hul­le lit­te los­maak. Maar ter­wyl die son sak en die tro­pie­se hit­te in die mus­hi­tu weg­sy­pel, is dit as­of hul­le meer e­ner­giek raak. Hul­le be­gin saam­swerm en me­kaar op­sweep. Die ge­raas raak har­der: ’n Kom­bi­na­sie van klap­pen­de vler­ke en fluis­te­ren­de vler­muis­ton­ge. Gou word dit ’n skel­le­ri­ge ge­pit­tel, dan ’n rui­sen­de ge­kwet­ter. ’n See van vler­ke wat vorm aan­neem.

Al meer vler­mui­se tui­mel uit die bo­me, wat lyk as­of ’n trop o­li­fan­te met ek­stra­lang slur­pe hul­le stuk­kend ge­klap het. Dis die ge­wig van hon­der­de vler­mui­se wat in el­ke boom hang wat die tak­ke laat breek. En dis al (ten min­ste) de­ka­des wat hor­des geel vrug­te­vler­mui­se van reg­oor Sen­traal-A­fri­ka se re­ën­wou­de (som­mi­ge van so ver as Ka­me­roen) hier in Ka­san­ka saam­trek.

Hul­le kom vir die oor­vloed veld­vrug­te wat van mid­del Ok­to­ber hier te vin­de is, en teen mid­del De­sem­ber ver­kas hul­le weer. Dan haal Ka­san­ka se mus­hi­tu weer a­sem.

Hoe­veel vler­mui­se is hier? E­nig­iets van 5 tot 15 mil­joen, re­ken ken­ners. Dit klink on­waar­skyn­lik tot­dat jy self hier op een van die hout­stel­la­sies staan, want voor jou oë be­gin die lug dig raak. Dit be­gin by die bo­me teen die ho­ri­son en la­ter kom flad­der hul­le na­der aan jou ver­by soos wat die swerms krag­te snoer.

Hoe ver­der jy kyk – b­ring ’n ver­ky­ker – hoe meer vler­mui­se sien jy. Daar­die grys laag wat lyk soos die dag se laas­te a­sem op die ho­ri­son: dis nie rook nie, dis vler­mui­se.

Dís hoe mil­joe­ne lyk.

Hoe sien jy hul­le?

Dis mak­lik om hier vler­mui­se te sien. Toe­ris­te word in groe­pies ver­deel en stap saam met ’n gids na af­son­der­li­ke hout­stel­la­sies. So­doen­de sorg hul­le dat jou er­va­ring nie ’n ver­trap­ping is nie. Jy het ook ge­noeg plek op die stel­la­sie vir jou ka­me­ra­toe­rus­ting.

Teen sons­on­der­gang ver­laat die vler­mui­se hul­le slaap­bo­me, dig­te swerms vorm en dan – net voor­dat dit don­ker word – vlieg hul­le in een groot swerm na hul­le wei­veld vir die nag. As daar ’n By­bel­se vler­muis­plaag was, sou dit só ge­lyk het.

Sog­gens is dit an­ders. Dis nog don­ker wan­neer jy jou op die uit­kyk­stel­la­sie tus­sen al die an­der toe­ris­te staan­maak. Ter­wyl dit lig word, be­gin jy die vler­mui­se sien, dik­ge­vreet ná ’n nag se ge­fuif tus­sen Ka­san­ka se wil­de­vrug­te­boor­de. Hul­le vlieg in klei­ner swerms te­rug na die slaap­bo­me, es­ka­der op es­ka­der. Die son se eer­ste stra­le skyn deur hul­le hoe­ki­ge vler­ke. Jy kry ’n ge­voel van die leer­ag­tig­heid van daai dun, e­las­tie­se vler­ke.

As jy deur jou ver­ky­ker of ka­me­ra se zoem­lens kyk, kry jy ’n am­per­se waar­de­ring vir die vler­mui­se se in­tel­li­gen­te hon­de­ge­sig­gies: som­mi­ge lyk pu­re wors­hond, an­der mi­ni­a­tuur­Do­ber­mann. Jy wil la­ter som­mer een aan­neem.

Roof­vo­ëls hang vir kwaad­geld rond om die ko­lo­nie: a­ren­de (selfs vis­a­ren­de) en aas­vo­ëls wag vir ’n swak of be­seer­de vler­muis wat grond toe val en slaan dan toe.

Hier is ook ’n uit­kyk­punt wat jy son­der ’n gids kan be­soek. Dit is ’n ent­jie weg van die slaap­strook langs die ri­vier, en dus min­der sen­si­tief vir men­se se be­we­gings. Sons­on­der­gang is die beste tyd. Pak jou koel­bok­sie, kry jou sit op ’n boom­stomp (of gaan lê op jou rug, want hul­le gaan óór jou vlieg) en wag dat die ver­to­ning be­gin.

En wat skuil nog hier?

Die jaar­lik­se vler­muis­mi­gra­sie het Ka­san­ka in na­tuur­lief­heb­ber­krin­ge be­roemd ge­maak (jy’ t dit dalk al op TV ook ge­sien, want die BBC se Pla­net Earth- ou­ens was al hier), maar wat van die res van die jaar?

Ka­san­ka (so­wat 400 km²) is ’n park wat jy meer as een keer kan be­soek – die park het ver­skeie wild­kyk­paaie wat jy op jou eie kan ry. Kom jy bui­te vler­muis­sei­soen, is die plek by­na ver­la­te. Dan kan jy jou ver­lek­ker in die park se an­der spe­si­a­le din­ge. En nee, dis nie o­li­fan­te (hier’s min) of leeus (geen) nie.

Min bok­soor­te in A­fri­ka is meer ei­en­aar­dig as die si­ta­tun­ga, ook soms ge­noem die wa­ter­koe­doe. Hul­le lyk eint­lik meer na ’n bos­bok en is soort­ge­lyk in groot­te. Maar dis by die hoe­we waar die si­ta­tun­ga hom van e­nig­iets an­ders on­der­skei. Hul­le is lank (tot 18 cm), dun en ge­sple­te. Hier­die aan­pas­sing maak die si­ta­tun­ga mees­ter van sy ha­bi­tat: moe­ras, vlei­land en riet­bos. >

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.