Illa da sim­pa­tía

La Voz de Galicia (A Coruña) - Fugas - - LETRAS - LUÍS GON­ZÁ­LEZ TO­SAR

Con Jo­sé Luis Mou­re, pre­si­den­te da Aca­de­mia Ar­gen­ti­na de Le­tras, moi­to fa­la­mos de Ga­li­cia a pa­sa­da se­ma­na. Du­ran­te o VII CILE (Con­gre­so In­ter­na­cio­nal de la Len­gua Es­pa­ño­la), ce­le­bra­do na ca­pi­tal bo­rin­que­ña, San Juan, o pro­fe­sor Mou­re, oriun­do do Car­ba­lli­ño e de So­bra­do dos Mon­xes, fi­xo un­ha bri­llan­te in­ter­ven­ción so­bre a reali­da­de do cas­te­lán, con es­pe­cial fin­ca­pé na in­cor­po­ra­ción das apor­ta­cións dos fa­lan­tes maio­ri­ta­rios, e a to­ma en con­si­de­ra­ción, aca­dé­mi­ca, dos ame­ri­ca­nis­mos que, «a tran­cas y ba­rran­cas» o idio­ma de Cer­van­tes e do In­ca Gar­ci­la­so de la Ve­ga vai in­cor­po­ran­do. Alén dis­to sou­ben, po­lo doc­to ami­go, dos tra­ba­llos de Ós­car Conde, ou­tro fi­ló­lo­go ar­xen­tino —ta­mén de es­tir­pe ga­le­ga—, que ten afon­da­do no lun­far­do, fa­la mar­xi­nal na súa ori­xe que de­ri­vou, no re­xis­tro po­pu­lar, ca­ra á un­ha ex­pre­sión de con­fian­za. Á apor­ta­ción do ga­le­go ao lun­far­do, co­mo va­rie­da­de de ur­xen­cia no pro­ce­so de adap­ta­ción lin­güís­ti­ca dos no­sos emi­gran­tes nas pri­mei­ras dé­ca­das do sécu­lo XX, Conde chá­ma­lle «fa­rru­co». Trá­ta­se, pois, dun­ha tran­si­ción, mes­tu­ra de ga­le­go, cas­te­lán rio­pra­ten­se e ita­liano (máis exac­ta­men­te na­po­li­tano e fa­las da bai­xa Ita­lia) con mar­cas na mor­fo­lo­xía e na sin­ta­xe. A de­no­mi­na­ción de «fa­rru­co» obe­de­ce a un ar­que­ti­po, Francisco, el Ga­ye­go, moi pre­sen­te e esa­xe­ra­do nos sai­ne­tes dos anos 20 e 30 por Ne­me­sio Tre­jo e ou­tros sa­tí­ri­cos bu­fos. Vol­ven­do á Illa dos can­gre­xos, sig­ni­fi­ca­do de Bo­ri­quén ou Bo­rin­quén en taíno, lin­gua abo­ri­xe de Puer­to Ri­co e dou­tras te­rras do Ca­ri­be, arra­sa­da po­lo cas­te­lán, cal­que­ra po­de com­pro­bar que aque­la si­tua­ción lin­güís­ti­ca pó­de­se equi­pa­rar a Ga­li­cia, pe­ro ao re­vés. O idio­ma de pres­ti­xio é o in­glés, pe­ro a for­za de von­ta­de do po­bo man­tén a ins­ta­la­ción na lin­gua fa­mi­liar, o cas­te­lán, que re­sis­te con­tra ven­to e ma­rea. En San Juan de­ba­te­mos so­bre Di­ver­si­da­de e Crea­ti­vi­da­de, mo­de­ra­dos por Víc­tor F. Frei­xa­nes, Car­me Rie­ra, por Ca­ta­lu­ña, Arantxa Urre­ta­biz­caia, po­lo País Vas­co, e ser­vi­dor, por Ga­li­cia. Pa­gou a pe­na, por­que des­de Ibe­roa­mé­ri­ca, mes­mo en fo­ros de­sa ín­do­le, non se en­ten­de ben o al­can­ce da co­ofi­cia­li­da­de e os pe­ri­gos da di­glo­sia. Si, en Puer­to Ri­co, país que con­ta co pre­so po­lí­ti­co máis an­ti­go do pla­ne­ta, Ós­car Ló­pez Ri­ve­ra, pa­trio­ta bo­ri­cua que le­va 35 anos nun cár­ce­re dos USA por de­fen­der, en­tre ou­tras cou­sas, o cas­te­lán por­to­rri­que­ño.

Newspapers in Spanish

Newspapers from Spain

© PressReader. All rights reserved.