Bus­can­do o nor­te

La Voz de Galicia (Barbanza) - Especiales1 - - News - XU­LIO GU­TIÉ­RREZ RO­GER

To­dos nos pre­gun­ta­mos co­mo é po­si­ble que al­gúns ani­mais se­xan quen de orien­tar­se pa­ra fa­ce­ren lon­gas via­xes de mi­les de qui­ló­me­tros sen ex­tra­viar­se. A res­pos­ta é sim­ple e sor­pren­den­te: ven o nor­te. Si, cos ollos. E ta­mén ven o sur. Es­ta ca­pa­ci­da­de dos ani­mais mi­gra­to­rios ten ca­ti­va­do a ima­xi­na­ción da xen­te, pe­ro ata hai moi pou­co tem­po a ex­pli­ca­ción man­tí­ña­se elu­si­va e inac­ce­si­ble. Hai anos que os cien­tí­fi­cos des­cu­bri­ron gru­pos de neu­ro­nas moi es­pe­ciais nos ló­bu­los an­te­rio­res dal­gúns ani­mais mi­gra­to­rios. Es­tas neu­ro­nas son sen­si­bles aos cam­pos mag­né­ti­cos, e es­tán agru­pa­das nun­ha área cha­ma­da clús­ter N. O máis in­tere­san­te é que es­ta área es­tá co­nec­ta­da ás neu­ro­nas que ve­ñen dos ollos e di­rí­xen­se á área vi­sual do ce­re­bro, po­lo que son ca­pa­ces de pro­du­cir sen­sa­cións que os ani­mais per­ci­ben en for­ma de ima­xes.

Nós te­mos cé­lu­las na re­ti­na (co­nos e bas­tóns) car­ga­das con pig­men­tos sen­si­bles á luz que se ex­ci­tan ao se­ren atin­xi­das por ra­dia­ción elec­tro­mag­né­ti­ca (luz vi­si­ble) e trans­mi­ten esa ex­ci­ta­ción ao ce­re­bro, on­de se for­ma a ima­xe vi­sual. Es­tes ani­mais te­ñen, ade­mais, crip­to­cro­mos, que son un­has mo­lé­cu­las que se ex­ci­tan can­do son so­me­ti­das a va­ria­cións dos cam­pos mag­né­ti­cos e trans­mi­ten esa ex­ci­ta­ción ao ce­re­bro on­de se for­ma a co­rres­pon­den­te ima­xe vi­sual.

Evi­den­te­men­te, é im­po­si­ble sa­ber con ab­so­lu­ta cer­te­za co­mo ven os ani­mais co­res que no­sou­tros non po­de­mos ver. Pe­ro os es­tu­dos anató­mi­cos e fi­sio­ló­xi­cos, e a ex­pe­ri­men­ta­ción con es­tes ani­mais per­mi­te ex­traer al­gun­has con­clu­sións bas­tan­te acep­ta­bles e acep­ta­das: can­do un­ha an­do­ri­ña mi­ra ao ceo, ve un ar­co lu­mi­no­so (po­si­ble­men­te azul), si­tua­do exac­ta­men­te no nor­te mag­né­ti­co, e ou- tro equi­va­len­te, pe­ro in­ver­ti­do, no sur mag­né­ti­co. Cre­mos que o as­pec­to de­be ser al­go pa­re­ci­do a un ar­co da ve­lla ou a un­ha au­ro­ra bo­real que se man­te­ñen fi­xos, día e noi­te, ve­rán e in­verno, ne­ses pun­tos do ceo. E pa­re­ce que a al­tu­ra do ar­co so­bre o ho­ri­zon­te es­tá re­la­cio­na­da coa la­ti­tu­de.

Is­to non é su­fi­cien­te pa­ra via­xar con tan­ta pre­ci­sión co­mo via­xan. Sa­be­mos que ta­mén em­pre­gan ou­tros re­cur­sos. As aves máis no­vas se­guen as que te­ñen ex­pe­rien­cia e, ao ca­bo dos anos, me­mo­ri­zan as re­fe­ren­cias xeo­grá­fi­cas: ríos, mon­ta­ñas, ma­res, bos­ques e de­ser­tos.

Al­gúns ani­mais ma­ri­ños, co­mo o ti­bu­rón ba­lea, vá­le­se do seu ex­tra­or­di­na­rio sen­ti­do do olfacto pa­ra com­ple­men­tar o seu sen­ti­do xeo­mag­né­ti­co, ato­par os lu­ga­res on­de crían pei­xes e crus­tá­ceos e dar­se en­chen­tes co­lo­sais coas lar­vas das súas in­for­tu­na­das pre­sas.

Cin­cuen­ta anos de es­tu­dos le­va­ron á ca­ta­lo­ga­ción dun­ha am­pla va­rie­da­de de or­ga­nis­mos ca­pa­ces de per­ci­bir o cam- po mag­né­ti­co te­rres­tre e em­pre­gar es­ta in­for­ma­ción pa­ra orien­tar­se nos seus des­pra­za­men­tos, co­mo sal­móns, tar­ta­ru­gas ma­ri­ñas, lim­pa­fon­tes, abe­llas, e al­gun­has mos­cas. Po­rén, os ani­mais me­llor es­tu­da­dos son as aves mi­gra­to­rias, co­mo o pa­po­rroi­bo, a pa­pu­xa e o an­te­ollos aus­tra­liano.

Non to­das as aves te­ñen es­ta ca­pa­ci­da­de; al­gun­has, co­mo o es­tor­ni­ño ( Stur

nus vul­ga­ris), te­ñen ou­tra cu­rio­sa ha­be­len­cia: mi­ran ao ceo noc­turno e es­cul­can as cons­te­la­cións ata orien­tar­se e es­ta­ble­ce­ren a di­rec­ción na que voa­rán ao día se­guin­te. Son clá­si­cos os ex­pe­ri­men­tos con es­tor­ni­ños me­ti­dos en pla­ne­ta­rios on­de ca­da noi­te mu­da­ban os ceos e to­lea­ban os po­bres pa­xa­ri­ños que co­rri­xían con­ti­nua­men­te a ru­ta sen en­ten­der co­mo os ceos se mo­vían tan cao­ti­ca­men­te so­bre as súas ca­be­zas.

Que en­ve­xa! can­do es­tás per­di­do, con­fu­so, e non sa­bes por on­de ti­rar, er­guer a ca­be­za, mi­rar ao ceo, e ex­cla­mar: por aí! ese é o ca­mi­ño!

Al­gun­has aves de­tec­tan o nor­te ou o sur a tra­vés dos cam­pos mag­né­ti­cos

Newspapers in Spanish

Newspapers from Spain

© PressReader. All rights reserved.