Na mor­te do pai, un­ha celebración do seu re­cor­do e da al­dea

O xor­na­lis­ta lu­gués Afonso Ei­ré na­rra os oi­to días de­rra­dei­ros ao pé do lei­to do Xa­vier, ten­sos pe­ro com­par­ti­dos en­tre contos e lem­bran­zas

La Voz de Galicia (Barbanza) - - Cultura - HÉC­TOR J. POR­TO

A mor­te é un te­ma re­co­rren­te na li­te­ra­tu­ra, mais ho­xe fa­lar da mor­te non é cou­sa que a so­cie­da­de aplau­da nin agar­de en­tu­sias­ta. Un­ha «ocul­ta­ción» que o an­tro­pó­lo­go Mar­cial Gon­dar vin­cu­la ao cul­to a un su­pos­to pro­gre­so e á ur­ba­ni­za­ción cre­cen­te do país, ten­den­cia na que en­mar­ca as ex­pul­sións dos ce­mi­te­rios dos cen­tros das po­boa­cións. Así o ex­pón no pró­lo­go que re­dac­tou para o li­bro do xor­na­lis­ta e es­cri­tor Afonso Ei­ré (Chan­ta­da, 1955) A mor­te do meu pai, que vén de edi­tar no se­lo co­ru­ñés Hér­cu­les. «A mor­te xa es­ta­ba na ora­li­da­de ga­le­ga, ti­ña moi­ta pre­sen­za; ho­xe se­me­lla un ta­bú. Os mor­tos están sem­pre pre­sen­tes na fi­lo­so­fía de an­tes, no me­dio rural. Ho­xe to­dos te­mos que ser eter­na­men­te xu­ve­nís», co­rro­bo­ra Ei­ré.

Le­va­ba pu­bli­ca­dos cin­co li­bros de in­ves­ti­ga­ción e en­saio, ano­ta Ei­ré, e tra­ba­lla­ba no es­que­ma de tres no­ve­las. «Al­can­cei un­ha cer­ta sa­tu­ra­ción. Que­ría fa­cer un exer­ci­cio de li­te­ra­tu­ra das emo­cións. E as emo­cións hu­ma­nas máis for­tes son as que xor­den an­te a mor­te, a mor­te dun ser que­ri­do, un­ha cir­cuns­tan­cia que sem­pre le­va á re­fle­xión so­bre a pro­pia vi­da». Na­que­les días lía o li­bro de Ál­va­rez Các­ca­mo As úl­ti­mas ga­le­rías, no que fa­la coa súa nai en­fer­ma de alz­héi­mer. «Vin cla­ra­men­te que aí ha­bía un te­ma no que pro­fun­dar», lem­bra.

Ne­ga que fi­xe­se es­te li­bro «co­mo un­ha for­ma de te­ra­pia, tam­pou­co co­mo un­ha ho­me­na­xe cons­cien­te ao meu pai. É ver­da­de que o sub­cons­cien­te tra­ba­lla e a cou­sa vái­se­che das mans», ex­pli­ca para ad­mi­tir que o tex­to fi­nal po­da ren­der tri­bu­to non só ao seu pai se­nón á cul­tu­ra da al­dea, un­ha cul­tu­ra en ex­tin­ción «na que a con­vi­ven­cia coa mor­te era al­go na­tu­ral». Nes­te sen­so, lem­bra al­gún en­te­rro na súa ca­sa no que se co­ci­ñou para 85 per­soas e con 16 cu­ras. «Da­que­la ha­bía que ata ma­tar un co­cho ou ou­tros ani­mais para dar de xan­tar. E non era fal­ta de res­pec­to ao mor­to. Ao con­tra­rio. Ata nos ria­mos o seu. Iso si é un­ha celebración dun­ha per­soa á que que­res e que mar­chou», reivin­di­ca.

Ei­ré ne­ga ta­mén que mo­va A mor­te do meu pai cal­que­ra as­pi­ra­ción do­cu­men­tal. «Non é un dia­rio. E no in­tre en que re­co­rres á me­mo­ria xa es­tás fa­cen­do fic­ción. Foi seis me­ses des­pois can­do abor­dei a es­cri­tu­ra so­bre eses oi­to días fi­nais, den­de que o meu pai in­gre­sou no hos­pi­tal ata o seu fa­le­ce­men­to. Coa dis­tan­cia no tem­po me­dra a fic­ción», in­sis­te o na­rra­dor lu­gués. O re­la­to, di, é un­ha re­cons­tru­ción or­gá­ni­ca que van fa­cen­do os sen­ti­men­tos ao re­vi­vir aque­les mo­men­tos. «Non hai in­da­ga­ción. O que non re­cor­da­ba, in­cluí­do no­mes de per­soas, non apa­re­ce. Ade­mais, as cou­sas que non lem­bra­ba ta­mén son un in­di­cio da ten­sión da­que­les mo­men­tos», O li­bro de Afonso Ei­ré re­co­lle al­gun­has con­ver­sas co Xa­vier no hos­pi­tal: «Son re­cor­dos con­ta­dos ne­ses días por meu pai, da­quel ra­paz que foi á gue­rra con 17 anos. Moi­tos contos xa llos ti­ña oí­do. Lem­bra­ba as cou­sas que lle im­pac­ta­ron máis, re­la­cio­na­das moi­tas ve­ces coa mor­te. El se­gue vi­vo nos seus re­cor­dos, lem­bra­do po­los de­mais, os que que­dan, e no li­bro ta­mén», di o au­tor. ex­pli­ca. Tra­tá­ba­se —in­ci­de— de po­ñer en pa­la­bras os pen­sa­men­tos e emo­cións que el ti­vo na­que­les días de­rra­dei­ros do Xa­vie­ri­ño. «Son tan­tos os que pa­san po­lo tran­so de en­fron­tar­se á mor­te, que era moi im­por­tan­te ver que a xen­te se sen­te re­flec­ti­da no que se na­rra aquí. E te­ño co­rreos de moi­tos lec­to­res que me dan as gra­zas por­que o li­bro lles axu­dou. Iso é moi sa­tis­fac­to­rio».

¿E á lec­to­ra maior, gus­tou­lle? «¿A mi­ña nai? Leuno, pe­ro non me co­men­tou na­da. Can­do me pu­xen re­ti­cen­te a dar­llo, re­tru­cou­me con que te­ría que mer­ca­lo: ‘¿Que vou cho­rar ao le­lo? Xa cho­rei o que ti­ña que cho­rar’, dixo».

Xa­vier e Afonso.

Newspapers in Spanish

Newspapers from Spain

© PressReader. All rights reserved.