Car­los Ca­sa­res

UNHA VIAXE AO UNI­VER­SO DO ES­CRI­TOR, DO XORNALISTA, DO XESTOR CUL­TU­RAL E O HOME A QUEN SE DEDICA ES­TE ANO A FESTA DO 17 DE MAIO

La Voz de Galicia (Ferrol) - Especial1 - - Portada - tex­to Christian Ca­sa­res

« Po­lo que te­ño li­do, a morte é unha cou­sa na­tu­ral, máis di­fí­cil, en xe­ral, pa­ra quen a con­tem­pla den­de fó­ra que pa­ra quen a pa­sa den­de den­tro » , es­cri­biu nun « ve­rán que in­vi­ta a vi­vir » de 1999. Es­pe­ro que fo­ra así. Vi­ña de man­ter lon­gas con­ver­sas con Do­min­go Gar­cía Sa­bell so­bre o par­ti­cu­lar en torno ao li­bro que es­te de­di­ca­ra á morte den­de a se­re­ni­da­de e a in­te­li­xen­cia. Ta­mén den­de a vi­sión de quen xa ti­ve­ra vi­vi­do moi­to e a par­tir do ri­gor da in­ves­ti­ga­ción e a re­fle­xión pro­fun­da.

Unha cer­te­za máis da­que­las con­ver­sas, á par­te da de que o momento exac­to non é di­fí­cil: « Que des­pois da morte se­gue ha­ben­do al­gún ti­po de vi­da. Non unha vi­da or­gá­ni­ca, cando nos re­in­te­gra­mos na na­tu­re­za e per­vi­vi­mos con­ver­ti­dos nou­tra cou­sa, se­nón unha vi­da na que par­ti­ci­pa a no­sa con­cien­cia in­di­vi­dual » . Is­to úl­ti­mo ca­llou moi­to nel. E re­pe­tiuno nas so­bre­me­sas fa­mi­lia­res a mo­do de re­fle­xión moi­tas ve­ces aquel ve­rán.

A úl­ti­ma con­ver­sa

Non po­día sa­ber en­tón que o seu momento che­ga­ría só al­gúns me­ses máis tar­de. Tam­pou­co a úl­ti­ma vez que fa­lei con el, o día an­te­rior á súa morte, por te­lé­fono, den­de Lu­go, on­de eu tra­ba­lla­ba en­tón nes­te mes­mo xor­nal. Con­sis­tiu a con­ver­sa ape­nas nun in­ter­cam­bio de im­pre­sións. El, so­bre o que fi­xe­ra no día, al­go re­la­cio­na­do cun ac­to ao que asis­ti­ra. Eu, so­bre a emo­ción de quen ini­cia­ba unha ca­rrei­ra xor­na­lís­ti­ca.

« Unha vi­da na que par­ti­ci­pa a no­sa con­cien­cia in­di­vi­dual » . Ne­se es­ta­dio é no que le­va ins­ta­la­do den­de hai quin­ce anos. Non sei se to­dos o po­den sen­tir, pe­ro aos que com­par­ti­mos in­ti­mi­da­de con el con­mó­ve­nos. Vi­ve esa con­cien­cia, se ca­dra, ta­mén nos que o tra­ta­ron. Nos ami­gos, que son moi­tos. E ta­mén, dal­gún xei­to, en to­dos os que se ache­gan á súa obra, es­te ano cun eco mul­ti­pli­ca­do por ini­cia­ti­vas tan xe­ne­ro­sas co­mo esta de La Voz de Ga­li­cia, e ou­tras moi­tas máis que fes­te­xan es­te Día das Le­tras Ga­le­gas 2017. Aí es­tá boa par­te de­sa con­cien­cia: nas súas no­ve­las, nos seus con­tos, nos seus en­saios, nas súas co­lum­nas xor­na­lís­ti­cas...

Pen­sei nes­to na viaxe que me le­vou de Lu­go a Vi­go, na ma­dru­ga­da da­quel 9 de mar­zo, afo­ga­do, pe­ro ta­mén ins­ta­la­do nunha ra­ra se­re­ni­da­de por el, cons­cien­te qui­zais de que efec­ti­va­men­te o peor non era pa­ra os que mar­chan, co­mo fa­la­ra na­quel ve­rán de 1999 de ce­le­bra­ción da vi­da, co­mo eran, por ou­tra par­te to­dos os seus ve­ráns, con ter­tu­lias po­lo sim­ple pra­cer de fa­ce­las, os pa­seos, as vi­si­tas de ami­za­des, as via­xes a Sue­cia, esa se­gun­da pa­tria súa da que lle abriu as por­tas Kris­ti­na Berg, a súa do­na, a no­sa nai. Lo­go viu o ló­xi­co due­lo e o pro­ce­so de re­fa­cer a vi­da fa­mi­liar.

Pe­ro non tar­dou en agro­mar ese cau­dal de afec­to e xe­ne­ro­si­da­de. Moi­tas ve­ces de xen­tes anó­ni­mas que sim­ple­men­te trans­mi­tían o seu ca­ri­ño por al­guén a quen as máis das ve­ces non co­ñe­ce­ran per­soal­men­te, pe­ro que apre­cia­ban co­mo pro­pio. Es­te ano iso é un to­rren­te abru­ma­dor pa­ra os que for­ma­mos a súa fa­mi­lia. Oxa­lá to­dos pui­de­ran lem­brar así aos seus se­res que­ri­dos.

Tre­ce le­tras

To­das as vi­das me­re­cen ser con­ta­das e re­cor­da­das. El na­rrou a súa en fa­la­doi­ros por to­da Ga­li­cia, alá on­de era re­qui­ri­do. Sem­pre con xe­ne­ro­si­da­de e den­de a vi­sión con­ven­ci­da de quen cre fir­me­men­te que é me­llor cons­truír que di­na­mi­tar o en­ten­de­men­to. Así o re­cor­dan moi­tos ago­ra.

Sen­do un xornalista novo, an­tes da­que­la úl­ti­ma con­ver­sa te­le­fó­ni­ca noc­tur­na do 8 de mar­zo do 2002, es­cri­bín ta­mén aquí, en La Voz, que non me gus­ta­ban as rúas con no­mes de xen­te, que pre­fe­ría ou­tros con­cep­tos, ao fío dun­ha rúa co­ru­ñe­sa bau­ti­za­da co­mo Tra­ba­llo, ve­ci­ña dou­tras con no­mes co­mo So­li­da­rie­da

de. Ra­zoa­ba en­tón que as rúas non son xe­ne­ro­sas, se­nón vo­ra­ces. Que cando adop­tan un no­me xa non o sol­tan e aca­ban por con­ver­ter a ca­ra, a per­so­na­li­da­de e a vi­da do homenaxeado en pe­dra, as­fal­to, al­go de mo­bi­lia­rio ur­bano e, se ca­dra, un­has ár­bo­res, flo­res e al­gún xar­dín. Unha sim­ple di­rec­ción pos­tal, as máis das ve­ces, pen­sa­ba da­que­la, lo­xi­ca­men­te erra­do.

Ho­xe Car­los Ca­sa­res, as tre­ce le­tras que con­for­ma­ron a súa fir­ma li­te­ra­ria, per­vi­ven re­in­te­gra­das na na­tu­re­za ur­ba­na de du­cias de rúas, pra­zas e ata par­ques e ro­tei­ros en vi­las e ci­da­des de to­da Ga­li­cia. Ta­mén dan no­me a es­co­las e ins­ti­tu­tos. Esas pla­cas que no­mean as rúas, par­ques, pra­zas e cen­tros edu­ca­ti­vos son moi­to máis ca le­tras. Son unha fies­tra aber­ta á vi­da de quen lle dá no­me. Abon­da con aso­mar­se e mi­rar.

Es­te ano moi­tos o fa­rán por pri­mei­ra vez e ou­tros vol­ve­rán so­bre os li­bros xa li­dos, so­bre os re­cor­dos do ami­go, do pro­fe­sor ou do es­cri­tor e a do co­la­bo­ra­dor no xor­nal. A fa­mi­lia so­bre a do ser que­ri­do. E os seus fillos, Hå­kan e eu, ta­mén so­bre a fi­gu­ra do pai, pe­ro coa sor­te do aga­ri­mo com­par­ti­do e ou­tra her­dan­za ex­cep­cio­nal. A de po­der abrir os seus li­bros pa­ra po­der co­bra­la en di­fe­ri­do, re­me­mo­ran­do os mo­men­tos en que nos deu a probar ca­chos

Cons­cien­te qui­zais de que o peor non é pa­ra os que mar­chan, co­mo fa­la­ra aquel ve­rán

das his­to­rias cando as es­ta­ba a es­cri­bir. E ago­ra ta­mén po­der aso­mar­nos á súa vi­da con­ta­da por ou­tros, nas bio­gra­fías xe­ne­ro­sas e aga­ri­mo­sas que vi­ron a luz ao lon­go des­te ano tan es­pe­cial.

Unha pai­sa­xe íntima

Só nunha oca­sión es­cri­bín so­bre el en La Voz an­tes de que mo­rre­ra. Foi nunha sec­ción cha­ma­da Pai­sa­xe Íntima. Da­que­la se con­si­de­rou que po­día ser un xes­to di­ver­ti­do de fi­llo a pai. Cus­tou­me unha bar­ba­ri­da­de, cons­cien­te de co­mo era o pro­ce­so crea­ti­vo por ter si­do tes­te­mu­ña de co­mo el afron­ta­ba un tra­ba­llo in­xen­te, mi­nu­cio­so, pa­ra que o re­sul­ta­do fo­se lim­po e sin­xe­lo. Fa­lei das súas afec­cións, so­bre to­do aos trens.

Al­mor­zouno no xor­nal sen pre­vio avi­so e acu­sou re­ci­bo por me­dio da súa co­lum­na de Á

Mar­xe, que ta­mén eu re­ci­bín sen prealer­ta ao abrir as pá­xi­nas de La Voz ao día se­guin­te. Fí­xo­lle gra­za ver­se re­tra­ta­do po­lo seu fi­llo, di­xo, e rir­se del mes­mo, que é a ma­nei­ra máis sau­da­ble de rir, en­ga­diu.

Ne­se mes­mo es­pa­zo fa­lou dou­tras moi­tas cou­sas, que os lec­to­res aco­lle­ron con en­tu­sias­mo. Foi a súa pro­du­ción máis po­pu­lar. Go­za­ba el co re­torno que che­ga­ba en for­ma de car­tas que re­mi­tían os lec­to­res á re­dac­ción de La Voz, que lo­go o xor­nal re­mi­tía á ca­sa. Pe­ro ta­mén en mi­si­vas que che­ga­ban di­rec­ta­men­te á súa di­rec­ción pos­tal e en co­men­ta­rios aga­ri­mo­sos de xen­te que ven­cía a ti­mi­dez ini­cial de ache­gar­se a un des­co­ñe­ci­do pa­ra ma­ni­fes­tar­lle o seu ca­ri­ño co­mo lec­tor.

Aque­la fies­tra dia­ria

Ne­gou­se sem­pre a ter va­rias co­lum­nas da­que­las pre­pa­ra­das po­lo que pui­de­ra pa­sar —un erro téc­ni­co que lle im­pe­di­ra che­gar ao seu com­pro­mi­so diario, ou unha doen­za que fi­xe­ra im­po­si­ble es­cri­bir—. Non re­cor­do se fa­llou al­gun­ha vez. Sal­vo o 9 de mar­zo do 2002, cando, ao día se­guin­te, se pu­bli­cou, co­mo unha das máis fer­mo­sas ho­me­na­xes de can­tas se pro­du­ci­ron aquel día, bai­xo o en­ca­be­za­do e a súa fir­ma, co­mo un tri­bu­to ao ba­lei­ro que dei­xa­ba, a co­lum­na de Á Mar­xe en bran­co.

In­te­rrom­peu­se así a súa fies­tra dia­ria cos lec­to­res, que ho­xe se po­de ler edi­ta­da na súa in­te­gri­da­de co­mo unha sor­te de es­pa­zo po­lo que in­ter­pre­tar ao per­so­na­xe, co­ñe­cer as súas in­que­dan­zas, re­vi­vi­las e ver co­mo a súa vi­da co­tiá se aso­ma­ba a diario a cen­tos de mi­les de lec­to­res. Aí es­tá o fa­mo­so ga­to Sa­muel, as ma­zás da ár­bo­re de Ni­grán, o re­la­to das via­xes po­lo mun­do, o pra­cer po­las cou­sas pe­que­nas.

Em­pe­zou pa­ra el, tras esa co­lum­na en bran­co, esa ou­tra vi­da na que par­ti­ci­pa a con­cien­cia in­di­vi­dual. Que­dou­lle vi­vir al­go máis des­ta te­rreal. Al­gúns anos que por ida­de lle co­rres­pon­dían. Ese epí­lo­go no que so­ña­ba con de­di­car­se só á es­cri­tu­ra e aos máis ache­ga­dos. Qui­zais dis­fru­tar dos ne­tos que che­ga­rían e de pe­que­nos pra­ce­res co­mo os trens eléc­tri­cos. Ou an­dar con bas­tón, unha de­sas ilu­sións que se apar­can por­que ás ve­ces é me­llor dar­lle vol­tas á idea de que al­gún día se cum­pri­rá que go­zar co pra­cer in­me­dia­to de ma­te­ria­li­za­la. Se­ría unha con­ce­sión á co­que­te­ría só acep­ta­ble ao al­can­zar cer­ta ida­de. An­tes, non. Máis que na­da por non con­ver­ter­se nun es­pec­tácu­lo.

Pen­sa­ba na ve­llez co­mo un momento pa­ra es­tes pe­que­nos lu­xos. Co­mo o que se per­mi­ti­ra o seu ami­go Gon­za­lo To­rren­te Ba­lles­ter nunha en­tre­vis­ta te­le­vi­si­va na que, por des­pis­te ou por­que a cer­tas ida­des un xa fai o que lle pe­ta, res­pos­tou á en­tre­vis­ta co­men­do as mi­gas que pre­via­men­te lle cae­ran dun­ha mag­da­le­na, dis­fru­ta­da mi­nu­tos an­tes da gra­va­ción, so­bre o mi­cró­fono que lle pu­xe­ron dian­te.

E en­tón, che­ga­do o tem­po, coa cer­te­za de quen xa vi­viu to­das as eta­pas, con­tem­plar a vi­da den­de un plá­ci­do fi­nal, sa­ben­do que a morte é unha cou­sa na­tu­ral, máis di­fí­cil se­gu­ra­men­te pa­ra quen a ve den­de fó­ra que pa­ra quen a con­fron­ta den­de den­tro.

Só nunha oca­sión es­cri­bín so­bre el en La Voz an­tes de mo­rrer. Fí­xo­lle gra­za rir­se del mes­mo

Que­dou­lle por vi­vir al­go máis des­ta vi­da te­rreal. Al­gúns anos que por ida­de lle co­rres­pon­dían

Car­los Ca­sa­res, na ca­sa dos seus so­gros en Sue­cia, on­de na­ceu a súa mu­ller, Kris­ti­na Berg, fa­le­ci­da no 2012.

Newspapers in Spanish

Newspapers from Spain

© PressReader. All rights reserved.