Carta des­de esta bei­ra

HAI ES­CRI­TO­RES QUE SON, EN SI MES­MOS, UNHA CA­SA E UNHA VIAXE AO MES­MO TEM­PO; AU­TO­RES NOS QUE CONFLÚEN O ME­LLOR DAS TRA­DI­CIÓNS LI­TE­RA­RIAS QUE OS PRE­CE­DEN, E QUE COA SÚA OBRA FAN QUE O MUN­DO SE­XA UN LU­GAR MÁIS FER­MO­SO

La Voz de Galicia (Ferrol) - Especial1 - - Letras Galegas - Ra­món Lou­rei­ro

Meu ami­go: Hai uns días, en Fe­rrol, nun ca­fé da rúa Real no que a luz des­ta es­tra­ña pri­ma­ve­ra, que en­tra­ba po­las cris­ta­lei­ras, parecía re­ga­lar­lles aos ca­ba­los pin­ta­dos na pa­re­de o alen­to da vi­da, es­coi­tei­lle di­cir a teu ir­mán, a Xabier, que nin­guén sa­bía ver, co­mo ti vías, ou­tra luz moi dis­tin­ta e qui­zais in­fi­ni­ta­men­te máis va­lio­sa: a que ha­bi­ta nos co­ra­zóns dal­gun­has per­soas ás que o mun­do, pre­ci­sa­men­te por non sa­ber —ou por non que­rer— mi­rar o que es­tá máis alá da evi­den­cia, non dá com­pren­di­do. Es­ta­ba­mos a fa­lar, na­quel momento, da túa ami­za­de con Vi­cen­te Ris­co, po­lo que sen­tías tan in­ten­so afec­to des­de que, sen­do ti aín­da un ra­paz moi novo, prac­ti­ca­men­te un neno, Ar­tu­ro Lez­cano te le­vou a co­ñe­ce­lo des­pois de que ga­ña­ras un dos pri­mei­ros pre­mios li­te­ra­rios da túa vi­da. Nunca te dei­xa­ches in­fluen­ciar po­las crí­ti­cas, a miú­do fe­ro­ces, que se lle fa­cían a Ris­co, e que so­bre to­do ti­ñan a súa ori­xe no re­xei­ta­men­to que pro­vo­ca­ba, nunha gran par­te do ga­le­guis­mo, a ac­ti­tu­de que adop­ta­ra o ve­llo in­te­lec­tual ou­ren­sán des­pois da gue­rra, e en es­pe­cial a súa pro­xi­mi­da­de —fi­lla sen dú­bi­da do me­do— ao fran­quis­mo.

A in­men­sa bon­da­de

«Pen­so —di­cía teu ir­mán— que o que de ver­da­de lle cau­sou máis im­pre­sión a Car­los, cando co­ñe­ceu a Ris­co, foi a in­men­sa bon­da­de da­quel señor». E a min, par­ti­cu­lar­men­te, non me ca­be dú­bi­da nin­gun­ha de que ti, sen­do co­mo sem­pre fu­ches per­soa dun­ha xe­ne­ro­si­da­de in­fi­ni­ta, sou­be­ches en­ten­der me­llor cá nin­guén quén era Ris­co e qué fon­da e do­lo­ro­sa ti­ña que ser a ori­xe das súas con­tra­di­cións. (Aque­las con­tra­di­cións de Ris­co... e non só de Ris­co, to­do se­xa di­to de pa­so. Pe­ro me­llor pres­cin­da­mos ho­xe dos exem­plos.) Es­tá­se­me acor­dan­do ago­ra ta­mén, por cer­to, o día que me di­xe­ches, fa­lan­do de Cun­quei­ro na túa ca­sa, que o au­tor de Mer­lín

e fa­mi­lia era «un home trá­xi­co». E te­ño que re­co­ñer que da­que­la non en­ten­dín ben o sentido das túas pa­la­bras.

Au­tén­ti­ca tra­xe­dia

Foi moi­to des­pois —de fei­to, ti xa mar­cha­ras á ou­tra bei­ra do río—, cando sa­ben­do por fin o que an­tes non sa­bía, com­pren­dín qué era o que real­men­te que­rías di­cir: que Cun­quei­ro cae­ra des­de moi al­to, co­mo to­do clá­si­co que se pre­ce de pro­ta­go­ni­zar unha au­tén­ti­ca tra­xe­dia, no trans­co­rrer dun­ha vi­da que non

foi pre­ci­sa­men­te tea­tro. Qui­zais, se ben se pen­sa, aí, na vi­da de ho­mes co­ma Cun­quei­ro e Ris­co, po­los que ti fi­xe­ches tan­to, e non só no ám­bi­to li­te­ra­rio, xa es­tá —¿non che pa­re­ce...? ca­se to­do: es­tá a man do des­tino, que te es­tam­pa con­tra o chan cando me­nos o es­pe­ras; es­tá o pro­pio me­do, ese me­do do que an­tes fa­la­ba­mos, que sa­be có­mo ama­rrar un home pa­ra sem­pre sen ne­ce­si­da­de de ca­deas, con­ver­tén­doo nun es­cra­vo; es­tán por su­pos­to eses mis­te­rios do co­ra­zón que fan que un ás ve­ces non se poi­da re- co­ñe­cer nin no es­pe­llo; e es­tá, en de­fi­ni­ti­va, o ver­da­dei­ro ros­tro da con­di­ción hu­ma­na. Na mi­ña opi­nión par­ti­cu­lar, é pre­ci­sa­men­te ese fon­do co­ñe­ce­men­to da con­di­ción hu­ma­na que ti ti­ñas —ti dun xei­to moi es­pe­cial, ou­tros non tan­to; ti, si, que eras un home bo no sentido no que o era Ma­cha­do— foi o que che per­mi­tiu com­pren­der, con tan­ta lu­ci­dez, a esen­cia e a a al­ma dun­ha Ga­li­cia que, tras ter atra­ve­sa­do os mil tem­po­rais da his­to­ria, ha­bi­tou o sécu­lo XX en­vol­ta, ca­se sem­pre, na néboa.

A túa co­lum­na

Creo fir­me­men­te que ti, que fi­xe­ches da túa co­lum­na dia­ria no pe­rió­di­co un dos gran­des mo­nu­men­tos da cul­tu­ra do no­so país, con­ver­ten­do a vi­da en literatura e a literatura en vi­da, e que vi­vi­ches sem­pre pa­ra fa­cer fe­li­ces aos de­mais, non pa­ra ti mes­mo, con­se­gui­ches que Ga­li­cia se­xa máis gran­de nos co­ra­zóns que nos ma­pas. E alé- gra­me —re­con­fór­ta­me, e moi­to o agra­de­zo— ter a po­si­bi­li­da­de de es­cri­bir­che des­de aquí: en­viar­che esta carta pa­ra di­cir­che que es­ta­re­mos sem­pre en dé­be­da con­ti­go. Por­que non sa­bes can­to me doeu, cando mar­cha­ches, non ter­cho di­to.

A ca­no­ni­za­ción

Ti di­cías, con ese sentido do hu­mor teu que ta­mén era un xei­to de es­tar no mun­do, que, an­tes ou des­pois, to­dos os es­cri­to­res ga­le­gos aca­ban sen­do «san­ti­fi­ca­dos»; al­gúns, in­clu­so, en vi­da; e ou­tros, con al­go me­nos de sor­te, des­pois de mor­tos, Pe­ro eu, per­soal­men­te, non es­tou moi de acor­do con iso. A mi­ña vi­sión do no­so país non é tan xe­ne­ro­sa co­ma a túa. Pe­ro, en cal­que­ra ca­so, o que si creo é que se al­guén me­re­ce esa ca­no­ni­za­ción es ti. E non só por­que fu­ches unha das fi­gu­ras cen­trais do sécu­lo XX en Ga­li­cia e un dos máis gran­des es­cri­to­res que deu o no­so país ao lon­go da his­to­ria. Se­nón por­que to­do o da­bas aos de­mais... e non que­rías na­da pa­ra ti. Ga­li­cia, Car­los, é in­fi­ni­ta­men­te máis pe­que­na des­de que mar­cha­ches!

Es­ta­re­mos sem­pre en dé­be­da con­ti­go: non sa­bes co­mo me doeu non ter­cho di­to

PIN­TO & CHINTO

Newspapers in Spanish

Newspapers from Spain

© PressReader. All rights reserved.