Os xo­gue­tes do neno que non que­ría me­drar

«SER UN POU­CO PARVIÑO NON É DE­LI­TO», DE­FEN­DÍA CA­SA­RES AS SÚAS AFEC­CIÓNS E AS SÚAS DEVOCIÓNS DE CO­LEC­CIO­NIS­TA, QUE «OS QUE NON ES­TÁN NO ALLO —ASU­MÍA— ADOI­TAN XULGAR CON CER­TA PERPLEXIDADE». A SÚA MAIOR PAI­XÓN ERAN OS TRENS ELÉC­TRI­COS; CON ELES MANTIÑA VI­VO

La Voz de Galicia (Ferrol) - Especial1 - - Letras Galegas -

Di­cía Car­los Ca­sa­res que non se to­pa­ba a gus­to nas ten­das, que as com­pras non eran o seu, a non ser que a es­ce­na se desen­vol­ve­se dian­te do mos­tra­dor dun­ha pa­na­de­ría. Ai, o pan!, te­rían que po­ñe­lo ben fres­co nas en­tra­das dos ci­nes, e non esas «tra­pa­lla­das sin­té­ti­cas», quei­xá­ba­se ao lem­brar de cando neno en­chía de pun­tas de ba­rras os pe­tos dos pan­ta­lóns pa­ra es­tar ben pro­vis­to du­ran­te o pa­se da pe­lí­cu­la. Iso, nas ten­das, o pan, ou mer­car cou­sas pe­que­nas, ob­xec­tos de adorno inú­ti­les. «Co­mo vi­si­tan­te de co­mer­cios, son unha ca­la­mi­da­de ab­so­lu­ta», in­sis­tía o es­cri­tor pa­ra ad­mi­tir que uni­ca­men­te sa­bía mer­car li­bros ou trens eléc­tri­cos. Aso­ma­ba xa nes­te ar­ti­go so­bre o pan —«Eu son un gran­de co­me­dor de pan, a úni­ca de­bi­li­da­de gas­tro­nó­mi­ca que te­ño»— que tras a súa con­di­ción de con­su­mi­dor o que an­da­ba bu­lin­do era a súa al­ma de co­lec­cio­nis­ta. Xa des­de pe­queno amo­sou as súas pri­mei­ras do­tes pa­ra acu­mu­lar pe­que­nos te­sou­ros. Ade­mais de co­mer o pan na súa bu­ta­ca, no cine de Xin­zo —vi­la á que che­gou des­de Ou­ren­se con só ca­tro anos e na que se criou— dei­xá­ban­lle ver os fil­mes des­de a ca­bi­na de pro­xec­ción, gra­zas á súa ami­za­de co fi­llo do pro­pie­ta­rio da sa­la. Po­lo mes­mo, ta­mén lle per­mi­tían le­var os res­tos da cin­ta de ce­lu­loi­de que que­da­ban unha vez apli­ca­dos na pe­lí­cu­la em­pal­mes e cen­su­ras, e que o ra­paz gar­da­ba xun­to con pros­pec­tos pro­mo­cio­nais e re­cor­tes fo­to­grá­fi­cos. O seu ir­mán Ja­vier re­cor­da co­mo el mes­mo tivo que cus­to­diar ese sa­crí­le­go arquivo cando Car­los en­trou a es­tu­dar no se­mi­na­rio ou­ren­sán, xa que alí aque­las en­gaio­lan­tes ima­xes de Ma­rilyn Mon­roe, Bri­git­te Bar­dot ou Ri­ta Hay­worth non te­rían si­do apreciadas con esa mi­ra­da, nin, se­gu­ra­men­te, con­si­de­ra­das moi ade­cua­das por do­cen­tes e re­li­xio­sos. O cine era en­tón unha ma­ni­fes­ta­ción moi po­pu­lar, a fas­ci­na­ción dos pa­ses nunha ha­bi­ta­ción es­cu­ra ti­ña aín­da moi­to po­der, e esa edu­ca­ción sen­ti­men­tal per­vi­vi­rá e es­tá de­trás da afec­ción de Ca­sa­res po­las cá­ma­ras ci­ne­ma­to­grá­fi­cas e de fo­to­gra­fía das que ta­mén reuniu unha abun­dan­te co­lec­ción que ía ad­qui­rin­do nas súas via­xes por Eu­ro­pa. Na ar­te prác­ti­ca da fo­to­gra­fía tivo que ver es­pe­cial­men­te Jo­sé Suá­rez, de quen, gra­zas á súa ami­za­de, apren­deu moi­to. A Con­se­lle­ría de Cul­tu­ra ten ca­se seis mil ins­tan­tá­neas di­xi­ta­li­za­das, ci­fra que fa­la dun­ha ver­da­dei­ra pai­xón, se se va­lo­ra que non exis­tían eses te­lé­fo­nos mó­bi­les de ho­xe que to­do o cap­tu­ran sen es­for­zo.

Pai­xón ta­mén, por su­pos­to, eran os li­bros e os trens eléc­tri­cos. A súa bi­blio­te­ca era im­por­tan­te, con máis de tre­ce mil li­bros, pe­ro iso, sen­do el es­cri­tor, non po­de cha­mar a aten­ción de nin­guén.

Ou­tra cou­sa son a súas em­pre­sas fe­rro­via­rias. Al­gún cro­nis­ta si­tua­ba a ori­xe des­te vi­cio nunha viaxe en tren Ou­ren­se-San­tia­go aló por 1971 co ga­llo de pre­sen­tar­lle de pri­mei­ra man a Ra­món Pi­ñei­ro unha edición crí­ti­ca de

Ai­res da mi­ña te­rra, de Cu­rros En­rí­quez. Ocu­pou o úni­co asen­to ba­lei­ro que que­da­ba ao la­do dun­ha mo­za es­can­di­na­va, lou­ra, que re­sul­tou ser Kris­ti­na Berg, con quen ca­sou pou­co des­pois, pe­ro esa é ou­tra his­to­ria.

Unha tía es­plén­di­da

O ca­so é que aquel aza­ro­so e feliz en­con­tro non inau­gu­rou o amor po­las ma­que­tas de lo­co­mo­to­ras, que na­ceu moi­to an­tes, cando, sen­do aín­da un ca­ti­vo, a fi­nais dos anos 40, unha tía moi es­plén­di­da lle mer­cou a Car­los un tren eléctrico. Ne­se aga­sa­llo es­ta­ba a se­men­te, co­mo na súa pri­mei­ra viaxe en tren, pa­ra

unha vi­si­ta ao mé­di­co, na que sou­bo o que era aque­la car­bo­ni­lla que en­fe­lu­xou a súa ma­ra­bi­lla­da fa­cia­na de neno.

Foi pre­ci­sa­men­te esa pre­cio­sa Ar­ca­dia da in­fan­cia o que pro­te­xía cando se po­ñía ou­fano o go­rro de director de es­ta­ción que lle re­ga­lou a súa ami­ga Lara. Des­te hobby ten es­cri­to moi­to en La Voz de Ga­li­cia, na co­lum­na dia­ria

Á mar­xe. En­ten­día que os afec­cio­na­dos eran xen­te que se em­pe­ña en se­guir «ins­ta­la­da na in­fan­cia», fe­no­me­nal ob­xec­ti­vo pa­ra o que bo­ta­ban man dese «pun­to fra­co que se re­fi­re ó mun­do mí­ti­co do fe­rro­ca­rril». Es­ta­ba se­gu­ro de que o au­tén­ti­co pe­ca­do ori­xi­nal «foi che­gar á con­clu­sión de que os xo­gue­tes son só pa­ra os ne­nos», ra­zoa­ba tras ano­tar que sen es­tas pe­que­ne­ces —co­mo pas­mar dian­te das súas ma­que­tas— «a vi­da se­ría máis di­fí­cil, non por abu­rri­da, se­nón por de­ma­sia­do se­ria». «As per­soas que non es­tán no allo —asu­mía— adoi­tan xulgar es­tas devocións con cer­ta perplexidade». E ata lles da­ba cer­ta ra­zón, non sen an­tes ad­ver­tir que «ser un pou­co parviño non é de­li­to» e ata re­sul­ta be­ne­fi­cio­so. «Que­ro di­cir [ex­plaiá­ba­se, non sen un chis­co de inocen­te iro­nía] que men­tres un se dedica a es­tas par­va­das pe­que­nas non lle que­da tem­po pa­ra fa­cer ton­te­rías im­por­tan­tes». Así, cando os con­gre­sos, ae­ro­por­tos, con­fe­ren­cias, pe­ri­plos trans­atlán­ti­cos, do­cen­cias e ou­tras obri­gas la­bo­rais o aba­fa­ban, saía­lle ao pa­so a súa sal­va­ción: «Te­ño a sen­sa­ción de ser co­mo un ca­cho de chi­cle, que es­ti­ra e es­ti­ra pe­ro un día aca­ba­rá por ra­char. Ve­re­mos cando ato­po un­has ho­ras li­bres pa­ra de­di­car- me a unha cou­sa im­por­tan­te. Por exem­plo, os trens eléc­tri­cos». De fei­to, o día que ven­ceu con moi­to es­for­zo a ten­ta­ción de mer­car en Fránc­fort unha ma­que­ta de es­ca­la Z (cu­xas lo­co­mo­to­ras non son máis gran­des que unha noz), que ata lle per­mi­ti­ría cons­truí­la den­tro dun ma­le­tín, e le­va­la con el nas súas via­xes, non é que se sen­ti­se moi sa­tis­fei­to: «Foi co­mo se me fi­xe­se maior», la­men­ta­ba.

Xo­gue­tes pa­ra xo­gar

Os trens eléc­tri­cos en mi­nia­tu­ra sem­pre ti­ve­ron un lu­gar pri­vi­le­xia­do no fo­gar de Car­los Ca­sa­res, en Can­gas ou en Vi­la­ri­ño (Ni­grán). Os sa­lóns, o es­tu­do… De­se­gui­do foi pre­ci­so sa­ca­los da ca­sa, e, co seu fi­llo Hå­kan, cons­truíu no xar­dín un pa­vi­llón pa­ra al­ber­gar a ma­que­ta en per­ma­nen­te cre­ce­men­to, que da­que­la xa se com­po­ñía de de­ce­nas de me­tros de vías, lo­co­mo­to­ras, va­góns, con­vois, es­ta­cións, mar­que­si­ñas, de­pó­si­tos, tú­ne­les, mon­ta­ñas, ca­te­na­rias… E na­da de «non to­car, só mi­rar», aqui­lo era pa­ra xo­gar.

A súa vi­sión lú­di­ca im­pú­ña­se alí on­de ía. Coas súas mas­co­tas, os gatos —co­mo Sa­muel, que aca­bou por ser de to­dos os seus lec­to­res, un máis da fa­mi­lia—, os cans, o ca­ba­lo, na súa co­lec­ción de máis dun cen­to de prin­ci­pi­ños —en cer­ca de se­ten­ta lin­guas— de Saint-Exu­péry, no seu gus­to po­los pu­ri­ños suí­zos Da­vi­doff, coa súa que­ri­da mo­to­ci­cle­ta Har­ley-Da­vid­son —aín­da que ao fi­nal pou­co saía do ga­ra­xe—, nas plu­mas es­ti­lo­grá­fi­cas, cos avións de ra­dio­con­trol que el mes­mo cons­truía, nas ra­dios de on­da corta e on­da lar­ga —coas que sin­to­ni­za­ba emi­so­ras de Sue­cia— e cos apa­ra­tos tec­no­ló­xi­cos que tan­to o fas­ci­na­ban. Ca­pí­tu­lo apar­te me­re­cen nes­te apar­ta­do as compu­tado­ras, ás que se afec­cio­nou des­de o seu pri­mei­ro Sin­clair ZX81 de 28 k de me­mo­ria e no que pro­gra­ma­ba Basic. En fin, co­mo di­cía el mes­mo, to­das as cou­sas pe­que­nas, ob­xec­tos inú­ti­les cos que re­gre­sar ao pa­raí­so da in­fan­cia.

«Que­ro di­cir —es­ten­día­se Ca­sa­res nun dos seus ar­ti­gos— que men­tres un se dedica a es­tas par­va­das pe­que­nas non lle que­da tem­po pa­ra fa­cer ton­te­rías im­por­tan­tes»

ARQUIVO FUN­DA­CIÓN CAR­LOS CA­SA­RES, R. LOU­REI­RO, M. MORALEJO, SAN­TI M. AMIL

Ca­sa­res, mon­tan­do a súa Har­ley, coa súa ma­que­ta fe­rro­via­ria, aca­ri­ñan­do o seu ga­to «Sa­muel», e unha mos­tra das súas cá­ma­ras.

Newspapers in Spanish

Newspapers from Spain

© PressReader. All rights reserved.