A vi­si­ta á ca­sa de Ro­sa­lía, un­ha via­xe sen­so­rial e li­te­ra­ria ao co­ra­zón da au­to­ra

O re­no­va­do pro­xec­to do mu­seo ac­tua­li­za o seu dis­cur­so á al­tu­ra da im­por­tan­cia da es­cri­to­ra

La Voz de Galicia (Lugo) - - Cultura - XE­SÚS FRA­GA

Exis­ten lu­ga­res do­ta­dos dun­ha re­so­nan­cia es­pe­cial, on­de agu­zan­do os sen­ti­dos e po­ñen­do a fun­cio­nar o ma­xín, é po­si­ble trans­por­tar­se no tem­po. Lu­ga­res que con­vi­dan a su­mar­se ás vi­das de quen os ha­bi­ta­ron: mirar po­la mes­ma xa­ne­la, to­car as mes­mas pe­dras, es­coi­tar os sons que un día en­che­ron eses mes­mos cuar­tos e que dá a im­pre­sión de que non des­apa­re­ce­ron, se­nón que es­mo­re­ce­ron ata fa­cer­se inau­di­bles, pe­ro que en reali­da­de se­guen á es­pe­ra de que che­gue al­guén coa sen­si­bi­li­da­de ne­ce­sa­ria pa­ra re­cu­pe­ra­los.

Na Ca­sa-Mu­seo de Ro­sa­lía, a co­ñe­ci­da co­mo ca­sa da Ma­tan­za, a súa de­rra­dei­ra mo­ra­da e es­ce­na­rio do seu pa­sa­men­to, a pe­ga­da da es­cri­to­ra é tan fon­da que se­me­lla fac­ti­ble esa via­xe no tem­po. As pri­mei­ras edi­cións dos seus li­bros con­vi­dan a sen­tir a emo­ción que ela de­beu de vi­vir can­do viu os seus ver­sos en le­tra im­pre­sa. O so­fá e as súas ca­dei­ras re­mi­ten a tar­des fa­mi­lia­res de con­ver­sa, e o piano ao seu ca­rón ben po­de­ría vol­ver soar, pa­ra so­laz dun­ha mu­ller que apren­de­ra mú­si­ca nos seus anos mo­zos no com­pos­te­lán Li­ceo de la Ju­ven­tud. An­te a la­rei­ra, non é di­fí­cil vi­sua­li­zar o lu­me no que que­cía «un cal­do de gro­ria» ou ese «bo­lo de po­te que é cou­sa de en­vi­diar». E den­de os re­tra­tos, os pic­tó­ri­cos co­mo o de Bro­cos ou fo­to­grá­fi­cos co­mo o de Se­llier, Ro­sa­lía de­vol­ve a mi­ra­da a quen a olle en fi­te: se­re­na un­has ve­ces, ab­sor­ta ou­tras, en­gaio­lan­te sem­pre, por­que, igual que coa súa poe­sía, con­se­gue coa súa ex­pre­sión e as súas pa­la­bras ma­te­ria­li­zar eses sen­ti­men­tos que po­la súa fon­du­ra non so­mos quen de ex­traer por nós: pre­ci­sa­mos da poe­ta pa­ra que nos pres­te a súa voz e os seus ollos e así aca­dar con ple­ni­tu­de o que aniña no co­ra­zón.

En pri­mei­ra per­soa

Ese lar, ese fo­gar, con­vi­da ho­xe a per­co­rre­lo co mes­mo de­goi­ro de­lon­ga­do co que un po­de­ría acu­bi­llar­se nas pá­xi­nas de Can­ta­res ga­lle­gos ou Fo­llas no­vas.A ca­sa, hos­pi­ta­la­ria, fa­la en pri­mei­ra per­soa dos seus ha­bi­tan­tes. Hai á pe­nas uns días a Fun­da­ción Ro­sa­lía pre­sen­tou á so­cie­da­de un no­vo dis­cur­so mu­seo­grá­fi­co que se cons­trúe so­bre a ex­pe­rien­cia de anos na ta­re­fa de di­vul­gar a vi­da e a obra da es­cri­to­ra, pe­ro que as­pi­ra a un re­la­to re­no­va­do den­de os pa­rá­me­tros que esi­xe o sécu­lo XXI. Pri­mei­ro cum­pría in­ter­vir na pro­pia ca­sa, que acu­sa­ba os efec­tos do pa­so dos moi­tos vi­si­tan­tes que le­va ás súas cos­tas e que ade­mais con­ta­ba cun­ha his­to­ria de seu na que pa­sou por al­ti­bai­xos.

Por is­to mes­mo a ca­sa ini­cia o seu no­vo dis­cur­so coa ex­pli­ca­ción da ta­re­fa he­roi­ca de ad­qui­si­ción e re­for­ma dun in­mo­ble que es­ta­ba cha­ma­do a al­ber­gar á ho­me­na­xe per­ma­nen­te aos seus ha­bi­tan­tes. Des­pois da mor­te de Ro­sa­lía, Mur­guía e a fa­mi­lia mu­dá­ra­se á Co­ru­ña, e a vi­ven­da em­pe­zou un­ha no­va xei­ra. Tras un cam­bio de pro­pie­ta­rios, aca­bou arren­da­da á un­ha em­pre­sa de ma­dei­ras que es­tra­gou o en­torno coa súa ac­ti­vi­da­de. Es­ta fir­ma eli­xi­ra a ca­sa da Ma­tan­za po­la súa pro­xi­mi­da­de ao fe­rro­ca­rril, pre­ci­sa­men­te o mes­mo mo­ti­vo que le­vou ao ma­tri­mo­nio Mur­guía-Cas­tro a ins­ta­lar­se pre­to das vías, na pro­cu­ra das fa­ci­li­da­des de co­mu­ni­ca­ción do no­vo me­dio de trans­por­te —a San­tia­go, á Co­ru­ña— que ade­mais sim­bo­li­za­ba o pro­gre­so. Pio­nei­ros en tan­tos ám­bi­tos, ta­mén o fo­ron nes­te, con­ver­tén­do­se nos pri­mei­ros com­mu­ters cons­cien­tes da co­mu­ni­da­de.

Foi a tei­mo­sía e con­fluen­cia de per­so­na­li­da­des co­mo Xosé Vi­llar Gran­jel e Xosé Mos­que­ra Pé­rez quen non só con­se­guen com­prar a ca­sa, se­nón que ta­mén po­ñen en mar­cha a crea­ción dun Pa­droa­do —que ti­vo o mé­ri­to en­ga­di­do de re­unir a al­gúns dos ga­le­guis­tas de an­tes da gue­rra que xa ini­cia­ban a ta­re­fa da re­cons­tru­ción cul­tu­ral de Ga­li­cia— pa­ra que a vi­ven­da se poi­da trans­for­mar en mu­seo. Is­to foi a fi­nais da dé­ca­da dos co­ren­ta, pe­ro con­ver­ter es­ta ilu­sión en reali­da­de aín­da le­va­ría máis anos. En 1970 Jo­sé Ma­nuel Rey de Via­na lan­za a pro­pos­ta dun­ha subs­cri­ción po­pu­lar que per­mi­ta afron­tar o cus­te das obras. La Voz de Ga­li­cia asu­me a cam­pa­ña e du­ran­te va­rios me­ses cen­tra­li­za as doa­zóns, que cul­mi­nan na re­co­lli­da de ca­se un mi­llón de pe­se­tas e a inau­gu­ra­ción da ca­sa o 15 de xu­llo de 1971 e a súa aper­tu­ra ao pú­bli­co o ano se­guin­te.

As vi­tri­nas ins­ta­la­das no bai­xo do mu­seo ofre­cen aos vi­si­tan­tes un re­la­to re­su­mi­do des­ta epo­pea, que no fon­do ti­ña por ob­xec­ti­vo a crea­ción dun es­pa­zo digno á al­tu­ra do que sig­ni­fi­ca­ba Ro­sa­lía, li­te­ra­ria e sim­bo­li­ca­men­te pa­ra Ga­li­cia. A tra­vés de re­cor­tes do xor­nal da épo­ca, fo­to­gra­fías, car­tas, re­ci­bos e ou­tros do­cu­men­tos, po­de to­mar­se con­cien­cia do es­for­zo e a mag­ni­tu­de da ope­ra­ción. Al­gun­has des­tas tes­te­mu­ñas te­ñen un gran­de va­lor de seu, co­mo a fo­to­gra­fía que re­tra­ta a Ga­la, fi­lla de Ro­sa­lía, na vi­si­ta que fi­xo o 10 de se­tem­bro de 1950 á ca­sa da Ma­tan­za, ro­dea­da dos im­pul­so­res da súa trans­for­ma­ción en mu­seo. Vol­vía, co­mo es­cri­biu Juan Naya en La Voz, ao «lu­gar ama­do». E na vi­si­ta ofre­ceu da­tos cla­ve, co­mo o re­la­to da de­rra­dei­ra fo­to á fa­mi­lia, en 1884, arre­dor do cha­ma­do lou­rei­ro dos poe­tas.

As vi­tri­nas no bai­xo ofre­cen un re­la­to do pro­ce­so de ad­qui­si­ción da ca­sa da Ma­tan­za

PA­CO RO­DRÍ­GUEZ, XOSÉ CAS­TRO

As ins­ta­la­cións per­mi­ten aos vi­si­tan­tes in­ter­nar­se no mundo per­soal e fa­mi­liar de Ro­sa­lía.

Ro­sa­lía, re­tra­ta­da por Mo­des­to Bro­cos.

A de­rra­dei­ra fo­to­gra­fía da fa­mi­lia, to­ma­da no xar­dín que ro­dea a ca­sa da Ma­tan­za.

Newspapers in Spanish

Newspapers from Spain

© PressReader. All rights reserved.