Aché­ga­te á aven­tu­ra de Jo­seph Con­rad

Es­te cur­so vi­mos de­di­can­do es­tas pá­xi­nas aos gran­des no­ve­lis­tas eu­ro­peos e ame­ri­ca­nos. A no­ve­la ac­tual non se­ría a mes­ma sen as súas ache­gas. Tras Jor­ge Luis Bor­ges e Ja­mes Joy­ce, ho­xe vén o po­la­co Jo­seph Con­rad (1857-1924), que es­cri­biu sem­pre en in­glés.

La Voz de Galicia (A Coruña) - La Voz de la Escuela - - PORTADA - > Jo­sé A. Pon­te Far

Non é un es­cri­tor que te­ña re­vo­lu­cio­na­do o xé­ne­ro no­ve­lís­ti­co, ao es­ti­lo de Ja­mes Joy­ce, por exem­plo. O mé­ri­to de Jo­seph Con­rad non es­tá na re­no­va­ción téc­ni­ca que pui­de­se ter ache­ga­do á no­ve­la, se­nón en ter le­va­do o xei­to tra­di­cio­nal de na­rrar ata os seus lí­mi­tes es­té­ti­cos máis bri­llan­tes, tan­to po­la súa téc­ni­ca na­rra­ti­va co­mo po­la súa te­má­ti­ca. Fi­xo moi ben o que vi­ña fa­cen­do con al­ti­bai­xos, ás ve­ces ata con pou­co em­pe­ño. Fí­xoo tan ben que, sen­do po­la­co, ho­xe es­tá con­si­de­ra­do co­mo un dos gran­des da literatura in­gle­sa, en cu­xa lin­gua —apre­sa, a ba­se de fa­la­la— es­cri­biu obras dun­ha ex­traor­di­na­ria pul­cri­tu­de lin­güís­ti­ca e li­te­ra­ria. No seu ca­so, po­de­ría­se traer a con­to aque­la sen­ten­za que es­cri­biu, anos máis tar­de, Al­bert Ca­mus: «Se es­cri­bes cla­ro, te­rás lec­to­res; se es­cri­bes es­cu­ro, te­rás co­men­ta­ris­tas e dis­cí­pu­los». Con­rad es­cri­biu ben e cla­ro, por iso ti­vo tan­tos lec­to­res xa des­de a pu­bli­ca­ción da súa pri­mei­ra no­ve­la; por iso ti­vo tan­to éxi­to en­tre lec­to­res de di­fe­ren­tes ida­des, lin­guas e na­cio­na­li­da­des; e por iso os in­gle­ses, cun­ha literatura tan ri­ca e des­ta­ca­da, adop­tá­rono co­mo un dos seus.

VI­DA

A vi­da de Jo­seph Con­rad pa­ré­ce­se moi­to ao que so­ña­ría un neno da­que­la épo­ca con ima­xi­na­ción e aven­tu­rei­ro, ao que lle gus­ta­se na­ve­gar por ma­res afas­ta­dos, en­tre bar­cos pi­ra­tas e co­fres re­bor­dan­tes de te­sou­ros, así co­mo pe­ne­trar­se im­pu­ne­men­te en sel­vas te­ne­bro­sas por ríos enig­má­ti­cos, con tri­bos prehis­tó­ri­cas e ani­mais amea­zan­tes. Máis ou me­nos, así foi a vi­da de Con­rad ata que ca­sou, aos 38 anos, can­do ini­cia ou­tra eta­pa que non ten na­da que ver coa pri­mei­ra: fai­se se­den­ta­rio, e de­dí­ca­se a es­cri­bir, a re­unir­se con ami­gos na súa ca­sa do con­da­do de Kent, ao sur de In­gla­te­rra, e a coidar da súa saú­de bas­tan­te de­te­rio­ra­da po­los ex­ce­sos da súa épo­ca aven­tu­rei­ra.

Jo­seph Con­rad (que real­men­te se cha­ma­ba Jô­sef Teo­dor Kon­rad Kor­ze­niows­ki) era po­la­co. Na­ce­ra en 1857, ao sues­te de Kiev, pe­ro Po­lo­nia ne­sa épo­ca es­ta­ba so­me­ti­da a Ru­sia. Da iden­ti­da­de da ve­lla nación po­la­ca só que­da­ba a et­nia e a lin­gua e de aí vi­rá o eterno ran­cor que sem­pre lle pro­fe­sou o es­cri­tor a to­do o que era ru­so, ata o pun­to de des­pre­zar a no­ve­lis­tas co­mo Dos­toievs­ki. O seu avó su­mou­se ao exér­ci­to de Na­po­león na súa cam­pa­ña de con­quis­tar Mos­co­va e o seu pai foi con­de­na­do ao exi­lio po­lo seu ac­ti­vis­mo en con­tra do Im­pe­rio ru­so. Es­tes ava­ta­res po­lí­ti­cos fo­ron a cau­sa de que o fu­tu­ro es­cri­tor que­de or­fo de pai e nai con tan só 12 anos de ida­de. Se­rá un tío ma­terno o que se fa­ga car­go del, o que lle ca­rre­xa­rá un­ha con­ti­nua­da preo­cu­pa­ción, xa que non se­rá ca­paz de en­fo­ca­lo na vi­da co­mo o fa­cían os fi­llos da cla­se me­dia á que per­ten­cía a súa fa­mi­lia. En to­do ca­so, o tío Thad­deus foi o seu ti­tor, con­se­llei­ro e ami­go, ata o pun­to de que, anos des­pois, Con­rad con­ta­ría co­mo o seu tío foi «o máis sen­sa­to, fir­me e in­dul­xen­te dos ti­to­res, que me brin­dou un coida­do e un afec­to pa­ter­nais e un apoio mo­ral que sem­pre, aín­da ato­pán­do­me nas re­xións máis apar­ta­das do pla­ne­ta, sen­tín pre­to». Pe­ro con 17 anos, o mo­zo Con­rad so­be a un tren na es­ta­ción de Cra­co­via que lle le­va­rá ata Mar­se­lla. Nos seus so­ños e as­pi­ra­cións es­tá o en­ro­lar­se nun bar­co que lle per­mi­ta co­ñe­cer paí­ses afas­ta­dos. Pe­ro em­bar­car non re­sul­ta­ba na­da fá­cil pa­ra un mo­zo co­mo el. O seu tío te­rá que so­co­rrer­lle eco­no­mi­ca­men­te, pois se en­de­be­da en tim­bas e na ma­la vi­da por­tua­ria. Ne­se ambiente vi­ve na­da me­nos que tres anos, ata que lo­gra em­bar­car no bu­que Mont-Blanc, que o le­va­rá á Mar­ti­ni­ca. Cum­pre o gran so­ño de na­ve­gar, de co­ñe­cer mun­do, de vi­si­tar te­rras cá­li­das e ama­bles, el que vi­ña do frío. Tra­ta­ba de ato­par no mar esa escola da apren­di­za­xe de vi­vir que non lo­gra­ra ato­par en te­rra. E, en efec­to, o mar aca­bou en­si­nán­do­lle a ser un ho­me es­for­za­do, ri­go­ro­so e li­bre. Es­ta via­xe su­pon­lle a Jo­seph Con­rad non só le­van­tar án­co­ras ca­ra a un­ha no­va vi­da, se­nón ta­mén rom­per as li­ga­du­ras coa súa pa­tria, coa súa lin­gua nai e coa súa fa­mi­lia.

A súa vi­da ma­ri­ñei­ra foi ri­ca en ex­pe­rien­cias e aventuras. A ba­ga­xe vi­tal que foi amo­rean­do du­ran­te tan­tos anos por eses ma­res do sur, a can­ti­da­de de ti­pos hu­ma­nos de to­do pe­la­me cos que con­vi­viu e as dis­tin­tas cul­tu­ras que co­ñe­ceu ser­vi­rían­lle des­pois pa­ra a ela­bo­ra­ción de moi­tas das súas no­ve­las. As súas cons­tan­tes via­xes ás In­dias Oc­ci­den­tais trans­for­má­rono de pa­sa­xei­ro en apren­diz de na­ve­gan­te e des­pois con­ver­teu­se en pri­mei­ro ofi­cial da ma­ri­ña mer­can­te bri­tá­ni­ca («Se hei de ser ma­ri­ñei­ro, que­ro ser un ma­ri­ñei­ro in­glés»), di­cía xa sen­do un gru­me­te. Na­ve­gou po­los ma­res de China e de No­va Ze­lan­dia, fa­mi­lia­ri­zou­se coas cos­tas de Aus­tra­lia, Su­ma­tra, Bor­neo e o gol­fo de Ben­ga­la, pe­ne­trou na mis­te­rio­sa Áfri­ca po­lo río Con­go e en ca­da sin­gra­du­ra com­par­tiu a vi­da con ti­pos he­roi­cos e des­al­ma­dos, ho­nes­tos e ru­fiáns que des­pois con­ver­te­ría en per­so­na­xes das súas no­ve­las.

Tras adop­tar en 1886 a na­cio­na­li­da­de in­gle­sa, na­ve­ga­rá uns can­tos anos máis, pe­ro as súas cos­tas do­ri­das por un ac­ci­den­te que ti­vo a bor­do em­pe­zan a acon­se­llar­lle o aban­dono do mar. E un bo día, vís­te­se de es­cu­ro, cá­la­se un cha­peu fun­go, pon­se un mo­nócu­lo e de­ci­de fa­cer­se se­den­ta­rio. Ca­sa, ins­tá­la­se na súa ca­sa do con­da­do de Kent, ten dous fi­llos e de­dí­ca­se a es­cri­bir. A súa saú­de li­mi­ta a súa vi­da so­cial a fa­la­doi­ros con ami­gos que o vi­si­tan e que go­zan da súa con­ver­sa­ción, dos seus co­ñe­ce­men­tos do mun­do e dos ho­mes e, en de­fi­ni­ti­va, das his­to­rias que Con­rad lles con­ta. Mo­rreu dun ata­que ao co­ra­zón o 3 de agos­to de 1924. Qui­xo que na súa tum­ba se gra­va­se es­te epi­ta­fio: «O so­ño tras o es­for­zo, / tras a tem­pes­ta­de o por­to, / o re­pou­so tras a gue­rra, / a mor­te tras a vi­da far­to com­pra­cen».

Newspapers in Spanish

Newspapers from Spain

© PressReader. All rights reserved.