No cen­te­na­rio das Ir­man­da­des da Fa­la

Víc­tor F. Frei­xa­nes

La Voz de Galicia (Ourense) - - Opinión -

An­do es­tes días a re­pa­sar as pá­xi­nas de Pen­sa­men­to e se­men­tei­ra. Lei­ciós de pa­trio­nis­mo ga­le­go, es­col­ma de ar­ti­gos de An­tón Vi­llar Pon­te (Vi­vei­ro, 1881-A Co­ru­ña, 1936) que en 1971 pu­bli­cou Edi­cións Ga­li­cia, a edi­to­ra do Cen­tro Ga­le­go de Bue­nos Ai­res, da man de Salvador Lo­ren­za­na (Francisco Fer­nán­dez del Rie­go). Dun xei­to or­de­na­do e ac­ce­si­ble pre­sén­ta­se­nos o pen­sa­men­to dun dos gran­des ac­ti­vis­tas da for­ma­ción da con­cien­cia na­cio­nal ga­le­ga no sécu­lo XX, prin­ci­pal im­pul­sor das Ir­man­da­des da Fa­la, de quen es­te ano ce­le­bra­mos o seu cen­te­na­rio. En mar­zo de 1916, Vi­llar Pon­te pu­bli­ca­ra un fo­lle­to que ti­vo un­ha gran re­per­cu­sión: Na­cio­na­lis­mo ga­lle­go (apuntes pa­ra un li­bro). Nues­tra afir­ma­ción re­gio­nal, así, en cas­te­lán, no que reivin­di­ca­ba a iden­ti­da­de de Ga­li­cia como su­xei­to po­lí­ti­co, ao tem­po que afir­ma a dig­ni­da­de e mes­mo a uti­li­da­de (so­cial, cul­tu­ral e po­lí­ti­ca) da lin­gua ga­le­ga como re­fe­ren­te de­sa iden­ti­da­de. Po­las mes­mas da­tas, den­de as pá­xi­nas de La Voz de Ga­li­cia, o au­tor fai un cha­ma­men­to pa­ra cons­ti­tuír a pri­mei­ra Ir­man­da­de, na ci­da­de da Co­ru­ña, á que se apun­tan ini­cial­men­te vin­te per­soas, pe­ro que axi­ña em­pe­za a es­pa­llar­se por to­do o país e mes­mo nas co­lec­ti­vi­da­des galegas alén das no­sas fron­tei­ras.

Xoán Vi­cen­te Vi­quei­ra, An­tón Lo­sa­da Dié­guez, Ra­món Ca­ba­ni­llas, Uxío Ca­rré Al­dao, Porteiro Garea, Ma­nuel Lu­grís Frei­re, Ra­món Vi­llar Pon­te, Cas­te­lao, Vi­cen­te Ris­co, Ar­tu­ro No­gue­rol, Otero Pe­dra­yo, Xai­me Quin­ta­ni­lla, Valentín Paz An­dra­de, Luis Pe­ña No­vo e un lon­go et­cé­te­ra adí­ren­se á ini­cia­ti­va de xei­to que, en pou­cos me­ses, as Ir­man­da­des xa te­ñen vi­da de seu en San­tia­go de Com­pos­te­la, Fe­rrol, Monforte de Le­mos, Vi­go, Pon­te­ve­dra, Ou­ren­se, Me­li­de, Mon­do­ñe­do, Vi­la­gar­cía de Arou­sa, Lu­go, Or­ti­guei­ra, nun pu­lo que arras­tra von­ta­des e ac­ti­va en­tu­sias­mos. Fron­te á Ga­li­cia en­tre­ga­da, que en pa­la­bras do pro­pio Vi­llar Pon­te nal­gún mo­men­to se­me­lla­ba abo­ca­da ca­se que ao sui­ci­dio, os no­vos ir­máns (que así se cha­ma­ban en­tre eles) apos­tan por un fu­tu­ro di­fe­ren­te. «Dos de­ga­ros e afáns de An­tón Vi­llar Pon­te e os seus com­pa­ñei­ros —es­cri­be Salvador Lo­re­za­na—, que an­da­ron po­los ca­mi­ños de Ga­li­cia cun no­vo an­dar, estamos a nos ali­men­tar todos nós».

O dis­cur­so do na­cio­na­lis­mo ga­le­go (o ga­le­guis­mo mo­derno) como es­pa­zo de reivin­di­ca­ción e dig­ni­da­de do su­xei­to po­lí­ti­co de Ga­li­cia, ten as súas ori­xes na­que­las Ir­man­da­des, das que ares­to­ra ce­le­bra­mos o cen­te­na­rio. Ini­cia­ti­vas como as edi­to­ras po­pu­la­res Cél­ti­ga e Lar, xer­mo­los da editorial Nós, que ca­pi­ta­nea­ba Án­xel Ca­sal; o Se­mi­na­rio de Es­tu­dos Ga­le­gos (1923), a re­vis­ta Nós, a re­vis­ta Lo­gos, A No­sa Te­rra; os pri­mei­ros pro­xec­tos do Es­ta­tu­to de Au­to­no­mía de Ga­li­cia, as pri­mei­ras nor­mas or­to­grá­fi­cas pa­ra a lin­gua ga­le­ga, os pri­mei­ros es­tu­dos an­tro­po­ló­xi­cos, eco­nó­mi­cos, pe­da­gó­xi­cos… a pri­mei­ra emi­so­ra de ra­dio­di­fu­sión en Ga­li­cia ( Ra­dio Ga­li­cia, 1933), as cam­pa­ñas de tea­tro po­pu­lar, os pri­mei­ros xer­mo­los de ci­ne­ma­to­gra­fía ga­le­ga, mes­mo o Par­ti­do Ga­le­guis­ta (1931), na­ce­ron do es­pí­ri­to da­quel pu­lo ini­cial na Co­ru­ña de 1916. Un­ha da­ta pa­ra re­fle­xio­nar.

Newspapers in Spanish

Newspapers from Spain

© PressReader. All rights reserved.