«Foi un im­pac­to pa­ra min a for­za da lin­gua e a cul­tu­ra galegas»

ES­CRI­TOR, PRO­DU­TOR CUL­TU­RAL E EDI­TOR DO SE­LO IN­DE­PEN­DEN­TE ELO DA CO­RREN­TE EDIÇÕES, O BRA­SI­LEI­RO MI­CHEL YA­KI­NI PAR­TI­CI­POU EN SAN­TIA­GO NO VI CO­LO­QUIO IN­TER­NA­CIO­NAL SO­BRE LI­TE­RA­TU­RA BRA­SI­LEI­RA CON­TEM­PO­RÁ­NEA, PRO­MO­VI­DO DES­DE A UNI­VER­SI­DA­DE DE BRA­SÍ­LIA. ES­TE A

La Voz de Galicia (A Coruña) - Fugas - - LETRAS -

JOEL GÓ­MEZ | Ya­ki­ni pu­bli­cou Des­en­con­tros (con­tos, 2007), Acor­de um ver­so (poe­sía, 2012) e Crô­ni­cas de um pe­la­dei­ro (cró­ni­cas, 2014). Ul­ti­ma a pri­mei­ra na­rra­ti­va lon­ga, pa­ra pu­bli­car es­te ano. Par­ti­ci­pou ta­mén en an­to­lo­xías, é co­lum­nis­ta do Jor­nal Bra­sil de Fa­to, e no­me de re­fe­ren­cia do mo­ve­men­to li­te­ra­rio da pe­ri­fe­ria de São Pau­lo, so­bre o que xa ten fa­la­do na Ar­xen­ti­na, Mé­xi­co, Cu­ba, Fran­cia, Ale­ma­ña e en di­ver­sos es­ta­dos bra­si­lei­ros.

—¿Como é ese mo­ve­men­to de li­te­ra­tu­ra pe­ri­fé­ri­ca, da que fa­la nes­tes en­con­tros in­ter­na­cio­nais?

—É li­te­ra­tu­ra de per­soas dos barrios sub­ur­ba­nos, das pe­ri­fe­rias da ci­da­de, que des­ta­ca moi­to nos úl­ti­mos 15 anos. Ten un sis­te­ma editorial, re­ci­tais, for­ma­ción de lectores, e pro­mo­ve a crea­ción li­te­ra­ria e a me­dia­ción de lec­tu­ra. Aín­da non ten di­vul­ga­ción am­pla na co­mu­ni­ca­ción so­cial, no mer­ca­do ou na in­dus­tria cul­tu­ral, non é tra­ta­da coa dig­ni­da­de ne­ce­sa­ria por per­ten­cer­mos ás cla­ses me­nos pri­vi­le­xia­das.

—¿E como ex­pli­ca ese in­tere­se das uni­ver­si­da­des?

—A di­vul­ga­ción da li­te­ra­tu­ra bra­si­lei­ra res­pon­de a un per­fil de au­to­res que es­tán mor­tos, ou que per­ten­cen a un­ha cla­se so­cial que se cha­ma me­dia, ou me­dia al­ta e al­ta. Nor­mal­men­te son ho­mes, gra­dua­dos. As cla­ses po­pu­la­res non te­ñen aín­da un es­pa­zo digno, máis aos pou­cos en­con­tran eses pro­fe­so­res e in­ves­ti­ga­do­res que nos dan aten­ción, o que nos po­si­bi­li­ta saír do país. E o re­co­ñe­ce­men­to ex­te­rior fa­vo­re­ce o re­co­ñe­ce­men­to no pro­pio país.

—¿In­flúe que go­ber­ne o PT?

—A po­lí­ti­ca bra­si­lei­ra in­fluen­ciou es­tes úl­ti­mos anos pa­ra ter máis ac­ce­so a re­cur­sos nas áreas cul­tu­ral, so­cial ou eco­nó­mi­ca. O Bra­sil aín­da ten moi­to que avan­zar. No en­tan­to, al­gúns es­pa­zos, como São Pau­lo, ti­ve­ran un au­men­to de in­ves­ti­men­to, do que se be­ne­fi­cia­ron per­soas que fan ar­te li­ga­da á cul­tu­ra ne­gra, mu­lle­res, ou a di­ver­si­da­de se­xual, e fa­vo­re­ce opor­tu­ni­da­des pa­ra a xu­ven­tu­de.

—O Gru­po Ga­la­bra da USC es­tu­da o Ca­mi­ño de San­tia­go na li­te­ra­tu­ra bra­si­lei­ra, en au­to­res como Pau­lo Coel­ho ¿Que im­por­tan­cia ten?

—Un­ha par­ce­la da po­boa­ción bra­si­lei­ra, que é me­nor, co­ñe­ce o sig­ni­fi­ca­do de San­tia­go e do Ca­mi­ño. Po­rén, a maio­ría das per­soas do Bra­sil non tran­si­tan no pro­pio país, e o Ca­mi­ño de San­tia­go é al­go moi ca­ro. Pa­ra as per­soas ca­tó­li­cas, ten un sen­ti­do his­tó­ri­co e re­li­xio­so, pa­ra o res­to é máis des­co­ñe­ci­do. Pau­lo Coel­ho e ou­tros es­cri­to­res que se te­ñen ocu­pa­do do Ca­mi­ño de San­tia­go res­pon­den a un per­fil de pro­fe­sio­nais gra­dua­dos, con fa­ci­li­da­de pa­ra vir a Eu­ro­pa.

—¿E cal é a súa idea?

—Un tío meu, de re­li­xión ca­tó­li­ca, fi­xo o ca­mi­ño bra­si­lei­ro de Apa­re­ci­da do Nor­te, ins­pi­ra­do no de San­tia­go. Por el e po­la di­vul­ga­ción de Pau­lo Coel­ho sou­ben de San­tia­go. Non ti­ña idea de como era a ci­da­de, de canto iso é fun­da­men­tal pa­ra San­tia­go: nes­ta via­xe ve­xo que es­tá moi pre­sen­te a pe­re­gri­na­ción, máis do que ima­xi­na­ba.

—Ta­mén se des­ta­ca a dis­cre­pan­cia de es­cri­to­res bra­si- lei­ros ca­no­ni­za­dos aca­de­mi­ca­men­te, como Ma­cha­do de As­sis, Jor­ge Ama­do ou Cla­ri­ce Lis­pec­tor, que di­fi­ren dos máis co­ñe­ci­dos no ex­te­rior, como Coel­ho ou Jo­sé Mau­ro de Vas­con­ce­los, ¿é así?

—A li­te­ra­tu­ra bra­si­lei­ra é pou­co co­ñe­ci­da no ex­te­rior. Mes­mo Ma­cha­do de As­sis, un es­cri­tor ne­gro, de quen moi­tas ve­ces as re­fe­ren­cias son como se fo­se bran­co. Iso atra­pa­lla a iden­ti­da­de cul­tu­ral do país e con­tri­búe a in­vi­si­bi­li­zar es­cri­to­res po­pu­la­res.

—¿A que es­cri­to­res se re­fe­re?

—A es­cri­to­ras e es­cri­to­res que se ocu­pa­ron de te­mas po­pu­la­res des­de o sécu­lo XIX, como Ma­ria Fir­mi­na dos Reis, Luís Ga­ma, So­lano Trin­da­de ou Ca­ro­li­na Ma­ria de Jesus, que fa­lan dese Bra­sil que moi­tos non que­ren ver: o das fa­ve­las, o po­bo ne­gro. Eses es­cri­to­res pre­ci­san ser máis re­co­ñe­ci­dos, ta­mén na me­llor for­ma­ción de es­tu­dan­tes. Es­tá a mu­dar a re­pre­sen­ta­ción do Bra­sil nas fei­ras li­te­ra­rias e apa­re­cen no­vos no­mes, mas aín­da fal­ta moi­to.

—¿On­de se si­túa Mi­chel Ya­ki­ni?

—Son un xo­ven au­tor, li­ga­do a esa es­co­la li­te­ra­ria que vén do sécu­lo XIX, que ten­ta co­lo­car o uni­ver­so da ne­gri­tu­de, o la­do sub­ur­bano da ci­da­de, na na­rra­ti­va e na poe­sía, pa­ra am­pliar a di­ver­si­da­de da li­te­ra­tu­ra bra­si­lei­ra. Es­tou li­ga­do a au­to­res como Fe­rréz, Sér­gio Vaz, Din­ha, Allan da Rosa, Eli­zan­dra Sou­za ou Ales­san­dro Bu­zo. Ta­mén ao gru­po Qui­lomb­ho­je Li­te­ra­tu­ra e a súa an­to­lo­xía Ca­der­nos Ne­gros, pu­bli­ca­da des­de 1978; xa par­ti­ci­pei de dúas an­to­lo­xías de­les.

—¿Que im­pre­sión le­va des­ta ex­pe­rien­cia ga­le­ga?

—Foi un im­pac­to pa­ra min a for­za da lin­gua e da cul­tu­ra galegas, que des­co­ñe­cía; non ti­ña idea da pro­xi­mi­da­de co por­tu­gués fa­la­do no Bra­sil, ou do in­tere­se que aquí vin po­lo Bra­sil. Le­vo cu­rio­si­da­de pa­ra co­ñe­cer máis, e re­tor­nar.

—Co­ñe­ceu o car­na­val ga­le­go, ¿que lle pa­re­ce?

—Es­ti­ven en Xin­zo e fi­quei im­pre­sio­na­do de como as per­soas par­ti­ci­pan, o que me lem­brou os blo­cos de rúa de São Pau­lo. Po­rén, non me pa­re­ceu ben a for­ma de ri­di­cu­li­zar as mu­lle­res ne­gras, un­ha prác­ti­ca cues­tio­na­da no Bra­sil.

EN XIN­ZO FI­QUEI IM­PRE­SIO­NA­DO DE COMO AS PER­SOAS PAR­TI­CI­PAN NO CAR­NA­VAL»

—¿Como é o seu car­na­val?

—O Car­na­val no Bra­sil vai alén do as­pec­to co­mer­cial, tu­rís­ti­co e te­le­vi­si­vo que se co­ñe­ce en Eu­ro­pa; for­ta­le­ce a no­sa ci­da­da­nía e iden­ti­da­de. Xa des­fi­lei en sam­bó­dro­mo e acom­pa­ño al­gúns blo­cos de rúa, que re­pre­sen­tan par­te da di­ver­si­da­de enor­me que é o car­na­val bra­si­lei­ro.

Newspapers in Spanish

Newspapers from Spain

© PressReader. All rights reserved.