‘และแล้วก็ถึงเวลาสำาหรับวัคซีนสำาหรับผู้สูงวัย’

Daily News Thailand - - สาธารณสุข -

ปฏิเสธไม่ได้ว่า ประเทศไทยกำาลังก้าวสู่สังคม ผู้สูงอายุและจะเป็นสังคมสูงอายุเต็มตัวในไม่ช้า นอกจากจะต้องเตรียมพร้อมในการดูแลคุณพ่อคุณ แม่ คุณปู่คุณย่าในด้านสุขภาพและวางแผนการรักษา แล้ว การป้องกันระดับปฐมภูมิจัดว่าสำาคัญมากและไม่ควรละเลย นั่น คือการป้องกันไม่ให้เกิดโรคที่มักมาเยือนผู้สูงวัยหรือวัย Senior แน่ ๆ และหนึ่งในนั้นคือ วัคซีนป้องกันโรคงูสวัด (เดิมเรามุ่งเน้น การฉีดวัคซีนป้องกันโรคอีสุกอีใสในเด็ก ตอนนี้ มีวัคซีนสำาหรับโรค งูสวัดแล้ว)

โรคงูสวัด เป็นโรคติดเชื้อไวรัสที่ผิวหนังชนิดหนึ่ง เกิดจาก เชื้อไวรัสชื่อ “Varicella-zoster” เมื่อติดเชื้อจะเห็นเป็นตุ่มขึ้นเป็น แนวยาว ๆ มักพบตามลำาตัว แนวบั้นเอวหรือแนวชายโครง (จาก สะดือถึงกลางหลัง) แต่ก็พบที่ใบหน้าและ แขนขาได้ จะขึ้นเพียงซีกหนึ่งซีกใดของ ร่างกายเท่านั้น โรคนี้แม้หายได้เอง แต่จะ มีอาการปวดเมื่อยบริเวณของเส้นประสาท ที่ครอบคลุมบริเวณตุ่ม บางรายหลังแผลหาย แล้วอาจมีอาการปวดบริเวณแนวเส้น ประสาทนานเป็นแรมปี หรือเกิดภาวะ แทรกซ้อนร้ายแรงตามมาได้ ผู้ป่วยมักเคยติด เชื้อไวรัสชนิดนี้ครั้งแรกในวัยเด็ก และเป็น ในผู้สูงอายุ หรือกรณีเกิด ตุ่มขึ้นที่ใบหน้าหรือตานั้น อาจมีอาการรุนแรงได้ แพทย์มักให้ยาต้านไวรัส รับประทานภายใน48-72 ชั่วโมงหลังมีอาการ เพื่อ ลดความรุนแรง ลดโอกาส เกิดการปวดแทรกซ้อน ยาวนาน และย่นระยะ เวลาให้หายเร็วขึ้น อย่างไรก็ตาม หากมีอาการสงสัยงูสวัด ในกรณีต่อไปนี้ ควร รีบไปโรงพยาบาลทันที 1.ในอายุ 50 ปีขึ้นไป 2.มีภูมิต้านทานต่ำา จากโรคประจำาตัว หรือทานยากดภูมิคุ้มกัน หรือเคยได้รับการฉายรังสีหรือยาเคมีบำาบัด

3.มีตุ่มขึ้นที่ใบหน้าบริเวณจมูก ตา ซึ่งถ้าลามเข้าตาอาจเกิด ต้อกระจก ม่านตาอักเสบ ต้อหิน หรือตาบอดได้ และหากเกิดบริเวณ ใกล้หูด้านนอก อาจเกิดเส้นประสาทอักเสบ ทำาให้เกิดอัมพาตใบหน้าครึ่งซีก สูญเสียการ ได้ยิน คลื่นไส้ เวียนศีรษะได้

4.มีอาการปวดมากจนรบกวนการใช้ ชีวิตประจำาวัน ซึ่งอาการเหล่านี้ที่พบในผู้สูง อายุ อาจปวดรุนแรงและเรื้อรัง ซึ่งกรณีที่มี โรคประจำาตัวหรือมีผลข้างเคียงจากโรค หรือยาที่รับประทานอยู่แล้ว อาจยิ่งทำาให้ ทรมานและสังเกตอาการแทรกซ้อนทั้งจากยา และโรคประจำาตัวเดิมได้ยากขึ้น

ภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อย คืออาการปวดตามแนวเส้น ประสาทหลังเป็นงูสวัด ซึ่งพบได้ร้อยละ 10-15 แต่จะพบได้มากใน ผู้ที่อายุเกิน 50 ปี ซึ่งพบได้มากถึงร้อยละ 50, ยิ่งในอายุ 70 ปีขึ้นไป พบได้มากกว่าร้อยละ 70 ยิ่งอายุมากจะยิ่งรุนแรงและปวดอยู่นานได้ อาการปวดอาจปวดลึก ๆ หรือปวดแสบร้อนตลอดเวลา หรือ แปล๊บ ๆ เสียว ๆ แม้ใช้มือลูบผ่านผิวหนังเบา ๆ จะปวดมากขึ้น ตอนกลางคืน หรืออากาศเปลี่ยนแปลง กว่าจะหายปวดเองอาจนาน 3-12 เดือน

ส่วนภาวะแทรกซ้อนที่น่ากลัวที่สุดคือ งูสวัดขั้นรุนแรงแบบ แพร่กระจาย ซึ่งอาจลุกลามเข้าสมองหรืออวัยวะภายในอื่น ๆ หรือ อันตรายถึงชีวิตได้ ซึ่งมีความเสี่ยงสูงในผู้สูงอายุ การฉีดวัคซีน ป้องกันจึงมีบทบาทมากในปัจจุบัน

วัคซีนป้องกันโรคงูสวัด (Zoster Vaccine) จัดเป็นวัคซีน ที่มีประสิทธิภาพในการสร้างภูมิต้านทานเชื้อไวรัส Varicellazoster zoster 1.ทำาให้ร่างกายมีภูมิป้องกันการติดเชื้อไวรัส Varicella-

2.ป้องกันอาการปวดปลายประสาทหลังจากเป็นงูสวัด Postherpetic Neuralgia (PHN) 3.ป้องกันอาการปวดรุนแรงและปวดแทรกซ้อนจากตัวโรค 4.เป็นวัคซีนที่ฉีดครั้งเดียว โดยฉีดใต้ผิวหนัง 5.หากมีกำาหนดการฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ประจำาปีอยู่ แล้ว สามารถฉีดในวันเดียวกันได้ เพียงแต่ฉีดที่แขนคนละข้าง

6.ผลข้างเคียง เช่นเดียวกับการฉีดวัคซีนทั่วไป คือ อาจมีไข้ แดงร้อนตำาแหน่งที่ฉีด ซึ่งพบได้บ้าง 7.ไม่ควรฉีดในหญิงตั้งครรภ์ เนื่องจากการก้าวสู่สังคมผู้สูงอายุในระดับโลก เมื่อมอง ถึงระดับประเทศ และลงลึกถึงระดับครอบครัว การดูแลผู้สูงอายุที่ บ้าน จึงไม่ควรเป็นการดูแลรักษาแบบตั้งรับอย่างเดียว ควรเป็นการ ป้องกันเชิงรุก ทั้งในแง่ตรวจหาความเสื่อมระดับเซลล์ที่กำาลังเข้ามา เยือนเมื่ออายุเข้า 40 ปี การวางแผนป้องกันโรคด้วยการตรวจ วิเคราะห์ระดับยีน และป้องกันระดับปฐมภูมิ ด้วยการฉีดวัคซีน ป้องกันการติดเชื้อไวรัสที่มักเข้ามาเยี่ยมเมื่อเข้าสู่วัยสูงอายุ เมื่อ วิวัฒนาการทางการแพทย์ก้าวหน้าในยุคนี้ นอกจากนึกถึงวัคซีน ป้องกันการติดเชื้อไข้หวัดใหญ่แล้ว ก็ต้องนึกถึงวัคซีนป้องกันการติด เชื้อไวรัสงูสวัดด้วย

ข้อมูลจาก แพทย์หญิงธิศรา วีรสมัย หัวหน้าศูนย์เวชศาสตร์ ชะลอวัย ประจำาโรงพยาบาลพญาไท 1 / http://www.phyathai. com

Newspapers in Thai

Newspapers from Thailand

© PressReader. All rights reserved.