การเตรียมตัวลูก ในโลกที่พลิกโฉม

Post Today - - หน้าแรก - Aดร.เดชรัต สุขกํำเนิด อำจำรย์ประจํำคณะเศรษฐศำสตร์ มหำวิทยำลัยเกษตรศำสตร์

ช วง น ี้ มี คน ถาม เยอะ เ ร S อ ง จะ เตรียม เลี้ยงลูก หรือ สอนนิสิตอยางไร? ใน ยุค ท ี่ มี แ ต ความ ป  น ป วน หรือ การพลิก โฉม แ ต ไ ม เคย มีโอกาส คิด และ ตอบ อ ย า ง จริงจัง สัก ที จน จะ ถึง ขึ้นไป ตอบ บน เวที เลย ถือโอกาส ขบคิด อ ย า ง จริงจัง สัก ที

ผมขอเรมิ่ จากการตงั้ แกนกอ นนะครบั ในแกนหนงึ่ (สมมตใิ นภาพเปน แกนนอน) มนษุ ยย อ มอยากจะเปน ตัว ของ เรา เอง เหมือนเดิม( ผม ขอ เรียก ว า Stay) แ ต อี กด า น หนึ่ง เ ราย อม จํ า เ ป น ต อ ง ปรับตัว( A d a p t) ส วน อีก แกน หนึ่ง เรา จะ ดํ า ร งอ ย ู หรือ ปรับตัว อ ย า ง ไ รก็ คง ขนึ้ อยกู บั มมุ มองทมี่ ตี อ ตวั เราเอง (Inward) และมมุ มอง ที่มีตอคนอlนๆ (Outward)

จาก แกน ทั้งสอง น ี้ ผม คิด ว า เ พ l อดํ า ร งอ ย ู อ ย า ง ท ี่ เปนตัวเรา (ชอง Inward & Stay) เ ราก็ ต อ ง ส ร า งอั ต ลัก ษ ณ ( หรือ Identity) คือ ทํ า สิ่ง ท ี่ มีความหมาย ต อ ตัวเรา เอง แ ต พอ เรา ต อ ง ปรับตัว เ ราก็ จํ า เ ป น ต อ งมี ความยดื หยนุ (หรอื Flexibility) เพอl ทจ่ี ะสามารถปรบั ตวั และทาํ สง่ิ ทม่ี คี วามหมายเขา กบั ระบบได (ชอ ง Inward & Adapt)

และเมอl เราปรบั ตวั แลว แสวงหาโอกาส/นาํ เสนอ รูปแบบใหมแลว และ เ ม l อ เรา จะ ปรับตัว และ มองออก ภายนอก เรายอ มอยากใหก ารปรบั ตวั ของเราเชอl มตอ กบั ผอู นl ในบรบิ ททเ่ี ปลย่ี นแปลงใหได (ชอ ง Outward & Adapt) และสุดทาย เ ม l อ เรา เ ช l อม ต อ ไ ด เราก็อยาก ดํ า ร ง ความ สั ม พัน ธ หรือ การ เ ช l อม ต อ นั้น และทําสิ่งที่ มีความหมาย ซึ่งกันและกัน ใ ห ดํ า ร งอ ย ู ใน ระยะยาว (Long-Term Relationship) (ชอ ง Outward & Stay)

เพราะฉะนนั้ หากจะกลา วโดยยอ ในยคุ ของความ ปนปวน เรา ยัง จํ า เ ป น ต อ งดํ า ร งอั ต ลัก ษ ณ ของ เรา ไว แตก ม็ คี วามยดื หยนุ เพยี งพอทจี่ ะปรบั ตวั ใหเ ขา กบั การ เปลี่ยนแปลง ของ ระบบ ภายนอก และสามารถเชlอม ตอ การปรบั ตวั ดงั กลา วเขา กบั ผอู นl ได รวมถงึ พยายาม ดํ า ร ง ความ สั ม พัน ธ นั้น ไว ใน ระยะยาว

หรือ เรา ต อ ง การ ทํ า สิ่ง ท ี่ มีความหมาย กับ ตนเอง โดยยงั มคี วามหมายตอ ระบบ และเชอl มตอ กบั คนทใี่ ห ความหมาย หรือ ความ สํ า คั ญ ตรงกัน และรักษา/ตอยอด ความหมาย นั้น ไป พร อม ๆ กัน

เมlอเปนเชนนี้ ทักษะ ท ี่ สํ า คั ญ สํ า ห รับ ลูก ๆ นองๆ (และตัวผมเอง) ในมุมมองของผม จึงมีสี่ลักษณะ ดวยกัน คือ

หนงึ่ ทกั ษะในการสรา งผลงานทสี่ อl สารอตั ลกั ษณ ตวั ตนออกมาเปน ชนิ้ งานใหได ซงึ่ ผมเรยี กวา Craftsmanship แมอ าจจะแปลไมต รงนกั แตโ ดยนยั คอื ตอ ง สรา งชนิ้ งานออกมาใหได ไมว า จะเปน การเขยี นโปรแกรม การถา ยภาพ การประดษิ ฐ การทาํ อนิ โฟกราฟฟก ฯลฯ ในอนาคตเราจําเปนตองมีทักษะแบบนี้หลายทักษะ ดวยกัน ตัวอยางเชน ผมก็พยายามฝกทักษะดานการ เขียน และการออกแบบเกมขึ้นมา

สอง เมอl เราจาํ เปน ตอ งปรบั ตวั ของเราใหเ ขา กบั ผูอlน แตเราจะปรับอยางไร เราก็ตองมีทักษะการคิด เชงิ ระบบ (System Thinking) ซงึ่ อาจหมายถงึ ทกั ษะ หลายๆ แบบ เชน กระบวนการคิดเชิงออกแบบ (Design Thinking Process) การวเิ คราะหส ถานการณ (Scenario Analysis) กระบวนการวิเคราะหหวงโซ คณุ คา (Value Chain Analysis) วทิ ยาการดา นขอ มลู (Data Science) ฯลฯ เพlอกําหนดจุดยืนของเราให เขากับความเปลี่ยนแปลงในเชิงระบบที่กําลังตอง เผชิญได

สาม เมอl เรากาํ หนดจดุ ยนื ทเ่ี ราจะปรบั ตวั ของเรา ได ซึ่งอาจจะนํามาสูแนวคิด/กระบวนการ/ผลิตภัณฑ ใหมๆ ที่เราจะดําเนินการ แตเพlอเชlอมตอกับกลุม ผูใชอlนๆ เราก็ตองมีทักษะในการสlอสาร ไมวาจะใน รูปแบบการสื่อสารเดิม (เช่น การพูด การเขียน การฟง) และทักษะการสlอสารบนโลกดิจิทัล (เชน การถา ยคลปิ การทาํ อนิ โฟกราฟฟก การรวี วิ การเขยี น บล็อก การถายรูป ฯลฯ)

และ สี่ สุดทายเพlอดํารงความสัมพันธระหวาง เรากับผูที่เราเชlอมตอดวย หรือผูอlนที่อยูรวมกันใน สังคม ทักษะความเขาอกเขาใจคนอlน เปนเรlองที่มี ความสาํ คญั มาก และไมใชแ คเ รอl งคาํ สอนทางศาสนา เทานั้น แตเราจําเปนตองคนหา ตั้งคําถาม ทบทวน และทา ทายความเขา ใจของตวั เราเอง เกยี่ วกบั รปู แบบ ความสัมพันธกับคนอlนๆ ในสังคมอยูเสมอ ซึ่งการ ทบทวนความเขาใจบางอยางอาจนํามาสูความ เปลี่ยนแปลงตัวตนของเรา และอาจนํามาสูการปรับ ตัว การผลิตชิ้นงานใหมๆ ตอไปแบบไมรูจบ

ทักษะทั้ง 4 ลักษณะ คือ (ก) การผลิตสิ่งที่สlอ ความเปนตัวเราออกมาเปนชิ้นงาน (ข) การคิดเชิง ระบบ ซึ่งจะชวยเชlอมตัวเรา (หรือช้ินงานของเรา) กับสวนอlนๆ ของระบบที่เปลี่ยนแปลง ไป (ค) สlอสาร สิ่งที่เราและผลิตไปสูคนอlนๆ ใหได และ (ง) มีความ เขาอกเขาใจผูอlน เพlอนํามาสูการทบทวนตนเองอยู เสมอ จึงเปนทักษะสําคัญที่เราตองมีในโลกที่มีความ ปนปวน

แลว เราจะเตรยี มการเรยี นรขู องลกู หลานของเรา และตัวเราอยางไร

ผมเหน็ วา ในยคุ ทเี่ ทคโนโลยแี ละวถิ ชี วี ติ เปลยี่ นแปลง อยางรวดเร็ว การที่เราจะรักษาและปรับตัวโดยที่เรา ยงั ดาํ รงความหมายของเรา และสอดคลอ งกบั ความหมาย ของคนอนl ได เราจาํ เปน ตอ งใชก ารเรยี นรผู า นประสบการณ ใหมากขึ้น

การเรยี นรผู า นประสบการณจ ะชว ยใหเ ราสามารถ ขบคิด วิเคราะห และออกแบบการสรางและการสlอ ความหมายของเรา และทดสอบการเชอl มตอ และการ รกั ษาความหมายและความสมั พนั ธข องตนกบั ผอู นl ได อยางรวดเร็ว

แตก ารศกึ ษาของไทยกลบั ตงั้ อยบู นฐานความเชอl เรอl ง “หลกั สตู ร” ซงึ่ แปลโดยนยั วา “ผกู าํ หนดหลกั สตู ร ทราบวา เราจะไปถึงความสําเร็จไดอยางไร?” ในขณะที่ โลกความเปนจริงเรากลับคาดเดายากขึ้นเรlอยๆ ▪

Newspapers in Thai

Newspapers from Thailand

© PressReader. All rights reserved.