TOZ VE DUMAN

Atlas - - Atlas Raporu - RöpoRtaj: Deniz Koç

Türkiye’de 1990’ lı yıllarda en çok konuşulan sorunlardan biri hava kirliliğiydi. Özellikle 2015’in kış aylarından itibaren aynı sorun tekrar baş gösterdi. Sebeplerini ve yapılabilecekleri TMMOB Çevre Mühendisleri Odası eski başkanı ve Çevre Sorunları Araştırma Merkezi Başkanı Baran Bozoğlu ile konuştuk. hava kirliliği kaynakları farklılık gösteriyor. Örneğin İstanbul ve Ankara gibi büyük kentlerde ulaşım ve ısınma kaynaklı hava kirliliği yaşanırken, Keşan’da ulaşımdan ziyade ısınmadan, yani kalitesiz kömür kullanımından kaynaklı olarak sorun yaşanıyor. Bunu kış aylarında kükürt dioksit oranındaki aşırı artıştan görebiliyoruz. Manisa’da ve Zonguldak’ta termik santral ve ısınma kaynaklı sorunun olduğunu görüyoruz. Düzce’de coğrafi koşullara paralel olarak yine ısınma kaynaklı sorun öne çıkıyor. Öte yandan, organize sanayi bölgelerinde zaman zaman atık yakılması da önemli bir etken. Bunun önüne ancak çevresel denetimlerle geçilebilir. Doğalgaz ağı genişletilmiş olsa da, ücretsiz kömür dağıtımları ve doğalgaz fiyatlarındaki artış yurttaşları kömürle ısınmaya yönlendiriyor. Özellikle Düzce gibi coğrafi koşulları kirliliği artıran kentlerde doğalgaz yardımı yapılması yararlı olacaktır. Hiç kuşkusuz, kentlerin hızlı büyümesi, göçle birlikte İstanbul, Ankara, İzmir gibi şehirlerin plansız yapılaşması ve ulaşım politikasının kamu yararı gözeten bir şekilde yapılandırılmaması da önemli etkenler arasında. Türkiye’deki en önemli sorun, halk dilinde toz dediğimiz PM 10 ve PM 2,5... Bunun kaynakları arasında inşaat sektörünün de etkisini göz ardı etmemek lazım. İstanbul’daki çevresel açıdan kontrolsüz kentsel dönüşüm süreci hem hava kirliliğine, hem de gürültü kirliliğine neden oluyor. Kent alanlarının imara açılması acilen durdurularak, hava koridorlarının önüne bina yapımı engellenmelidir. Eğer bir kentsel dönüşümden söz edilecekse, hava kirliliğini çözme odaklı yürütülmeli.

“PM 10”, 10 mikrogramdan küçük partikül maddeleri, “PM 2,5” ise 2,5 mikrogramdan küçük partikül maddeleri ifade eder. Kükürt dioksit, azot dioksit, karbon monoksit ve PM 10 maddeleri normalde doğal alanlarda ölçülemeyecek kadar az bulunur. Bu maddeler bir yanma olayının sonucu oluşuyorlar. Yani araçların kullandığı yakıtlar, evlerimizde sobadaki kömürün yanması, termik santrallerde kömür yakılması gibi nedenlerle ortaya çıkıyorlar.

Terselme adıyla da bilinen enverziyon, kirli havanın dağılmasını engelleyen, meteorolojik ve coğrafi koşullarla bağlantılı bir sonuçtur. Atmosferdeki katmanlar arasındaki ısı farkından kaynaklı olarak kirli havanın kentin üzerinde dağılmadan kalmasıdır. Kenti adeta havasız bırakabilecek bir etkiye sahiptir. Enverziyon doğal bir olay olduğu için riskin yüksek olduğu kentlerde, örneğin Düzce’de, kirlilik mutlaka azaltılmalı ki çözüm üretilebilsin. Aksi halde kenti taşımaktan başka bir çözüm olmayacaktır. Kentlerin planlanması, imar çalışmaları sırasında enverziyonun yanı sıra meteorolojik olaylar da mutlaka değerlendirilmelidir.

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.