Orman kendini ne kadar zamanda yeniler?

İhtiyaçlarımızı karşılamak için sıklıkla kullandığımız doğal kaynaklardan biri ormanlar. Peki onlardan faydalanırken ormanlara kendilerini yenileme fırsatı da veriyor muyuz?

Atlas - - Içindekiler -

Kırsala yerleşeli üç yıl olmasına rağmen, çevremiz, nostaljiye kapılacak kadar hızla değişiyor. Artık ziyarete gelen arkadaşlarıma ” bir zamanlar evimiz ormandaydı” diyorum. Tıpkı İstanbul, Gayrettepe’de yaşayan annemin ”eskiden burası dutluktu” demesi gibi... Yaşam alanlarımız doğal döngüsü dışında hızla değişiyor.

Yaşadığım ev çakalların, sincapların, domuzların gezdiği, şahinlerin çığlıklar atarak uçtuğu, kızılçam, meşe, sandal, ahlat ağaçlarının, siklamenlerin, çiğdemlerin hüküm sürdüğü bir ormanla çevriliydi. Ama kendiliğinden yetişip büyüyen değil, insan eliyle yönetilen bir kızılçam ormanı. Yıllar boyu koynunda bir ekosistemin oluştuğu koca gövdelerin, yaşlanmaya yüz tuttuğunda hasat edilip kereste yapıldığı bir orman.

Şimdi evin arkasındaki ve yanındaki tepeler “tıraşlandı”. Artık ormanla aramızda çıplak topraklar var. Kesilen ağaçlardan geriye, devasa kökler ile kepçenin tırnaklarından kurtulabilmiş birkaç cılız meşe ve sandal ağacı kaldı. Kesim ihalesini alan şirketin meşe ve sandallar için anlaşması yok, bu yüzden onlara dokunmuyorlar. Ama civarda yaşayan köylüler, geride kalan dallarla birlikte meşe ve sandalları da kesip götürüyor. Çünkü kışın dondurucu soğuğunda yakacak oduna ihtiyaçları var.

Evin arkasındaki tepeye tırmanıp, köklerin yanında mezar taşı gibi topraktan fırlamış taşlardan birine oturuyorum. Yanımdaki hareketliliğe çarpıyor gözüm; kütükleri sarmış karıncalar hummalı bir koşturmacadalar. Yağmurun ardından nemlenen ortamı fırsat bilen mantarlar, topraktan başını çıkarmış yeşil otlar, geride bırakılan birkaç genç kızılçamın saçtığı tohumlardan yeşermiş bebe çamlar... Uzaktan mezarlığı andıran tepe yakından bakıldığında hayat dolu; doğa kendini yeniliyor. Biraz ileride beş yıl önce traşlanmış bir tepe ise çoktan genç ağaçlarla kaplanmış.

Ağaçların kesilmeden önceki haline gelmesi en az 40 yıl alacak. Peki ağaçlarla birlikte yaşayan canlıların geri gelmesi ne kadar sürecek?

Orman mühendisi bir arkadaşım, yanıtın, ekosistemin kendini yenileyecek destek mekanizmalarına sahip olmasıyla bağlantılı olduğunu söylüyor. Örneğin, çölleşmek üzere olan bir yerdeki ağaç topluluğu yok edilirse, kesilmiş alanın yanında yuvasız kalan canlıların yaşam alanı olacak alanlar yoksa, ağaçlar kesildiğinde toprağın kayıp gitmesini engelleyecek önlemler alınmadıysa, geçmişte var olan ekosistemin geri gelmesi güç. Bu nedenle işletim ve yönetim planlarının orada yaşayan tüm varlıklarla birlikte tüm ekosistemin devamlılığını sağlayacak şekilde yapılması, doğal yaşlı ormanların korunarak, kereste üretimine yönelik endüstri ormanlarının yaygınlaşması gerekiyor.

Hepimiz ihtiyaçlarımızı karşılamak için doğal varlıklardan yararlanıyoruz. Toprak ve su gibi ağaçları da kullanıyoruz; yerdeki döşemede, çatıda, evin kapısında, giysi, ya da mutfak dolabında, yemek yediğimiz masada, yazdığımız defterde, okuduğumuz kitapta... Oysa denizler, ya da nehirler gibi ormanların da kendini yenileme kapasitesi sınırlı; kapasite aşıldığında tehlike çanları çalıyor.

Ormanı korumak için ne yangınlara üzülmek, ne de ”ağaçlar katledilmesin” demek yeterli... Eğer ahşap gibi doğal bir malzemeyi kullanmaya devam etmek istiyorsak, ihtiyaçlarımızı gözden geçirmek, daha az tüketmek, yeniden kullanmak ve geri dönüştürmek konusunda adımlar atmamız gerekiyor.

Mobilyamızı değiştirmek yerine dönüştürmek, kağıt torba yerine bez torba kullanmak, ahşap döşeme, ya da kapıların çürümesini engellemek, kâğıt kullanımını azaltmak gibi adımlar, daha fazla ağaç kesilmesini ve ormanların kendini yenileme kapasitesini aşarak pek çok canlıyı besleyen zengin ekosistemlerin yok olmasını engelleyebilir

Ormanlar birçok canlı türü barındırıyor. Ormanın kendini yenileme kapasitesinin üzerinde ağaç kesimi yapılması, tüm ekosistemi yok olma noktasına getirebilir.

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.