Yeraltında sanat

Kimi günlük yaşamı konu alıyor, kimi yeşil ladin ormanlarını. Kimi mağara resimlerinden esinlenmeler taşıyor, kimi çocuk resimlerinden. İsveç’in başkenti Stockholm’ün 110 kilometrelik metro hattının istasyonları birer sanat eseri olarak tasarlanmış.

Atlas - - Fotokeşİf - YAZI: GÖKHAN AKÇURA / FOTOĞRAFLAR: HAKAN AKÇURA

Alby

Kırmızı hattın oldukça uzak bir durağında bulunan Alby İstasyonu, kesinlikle bu zahmete değecek bir görsellik sunuyor. Olle Angkvist tarafından 1975 yılında gerçekleştirilen ve yeşilin egemen renk olarak kullanıldığı istasyon, sanatçı tarafından “Sırlar Mağarası” olarak adlandırılmış.

Dünyanın en uzun sanat galerisi, tam 110 kilometre! Hem de yeraltında! Stockholm Metrosu’ndan söz ediyoruz. Rehberli turların yapıldığı, 100 istasyonunundan 90’ında sanatsal tasarımlar bulabileceğiniz bir metro hattından….Stockholm’da ilk met- ro hattı 1950’li yıllarda tamamlandı. Tramvay yolları üzerine inşa edilen bu hatta yer alan istasyonlar fayanslarla çevrili, “banyo mimarisi” adı verilen, pek de özelliği olmayan bir görselliğe sahip. Sanatsal özellik taşıyan ilk tasarım ise 1957 yılında merkez istasyon niteliğini taşıyan T-Centralen’de uygulandı. Aslında Stockholm’de sanatı geniş kitlelerle buluşturma

düşüncesi 19. yüzyıldan beri gündemdeydi. Bir ölçüde August Strindberg’in düşüncelerinden esinlenen bu anlayış, sanatı salonların dışına çıkararak halkla bütünleştirmeyi amaçlıyordu. Metro istasyonları bu düşüncenin gerçekleştirilmesi için en uygun alanların başında geliyordu. T-Centralen İstasyonu’nda başlayan bu “sanatlaştırma” süreci, açılan bir yarışma sonucunda bir araya gelen sanatçılar, mimar- lar ve mühendisler tarafından başlatıldı. Ama zaman içinde eklenen her yeni hat birbirinden çok farklı sanatsal tasarımları da beraberinde getirdi.

Sonrasında 1960’lı yıllardan itibaren artık daha istasyonlar açılmadan sanatsal tartışmalar yapılıyor ve mekânının bütünsel tasarımı için yarışmalar düzenleniyordu. Sanatın ilk günden başlayarak belirli bir anlayış içinde tasarlandığı 1960’lı istasyonlar Östermalmstorg, Mariatorget, Hornstull ve Mälarhöjden’di. Ama daha görkemli tasarımlar için 1970’li ve 1980’li yılları beklememiz gerekiyordu. Bu tarihten sonra açılan yeni istasyonlar, metroda yapılacak sanatsal geziler için yeni sürprizler vaat ediyordu. Böylece günde yaklaşık 900 bin yolcu taşıyan Stockholm Metrosu, dünyanın en uzun sanat galerisine dönüştü…

Stadion Kırmızı hatta yer alan Stadion Metro İstasyonu’ndaki sanatsal çalışmalar, istasyonun yakınlarındaki stadyumda yapılan 1912 Stockholm Olimpiyatları’nı yansıtıyor. 1973 yılında gerçekleştirilen tasarımda olimpiyat afişi, amblemleri ve simgeleri kullanılmış. Enno Hallek ve Åke Pallarp imzasını taşıyan çalışmaların en dikkat çekici olanı ise olimpiyatların çok renkliliğini aktarmayı amaçlayan tablo.

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.