PENDİK HÖYÜK: FİKİRTEPE’NİN AKRABASI

Atlas - - Doğa Yürüyüşü -

Pendik Höyük kazıları; kapatılan Pendik - Gebze tren hattı üzerinde 26+400, 26+600 kilometreleri arasında kalan 200 metrelik kesimde, İstanbul Arkeoloji Müzeleri müdürlüğü başkanlığında 3 Ekim 2012 tarihinde başladı.

Pendik Höyük, İstanbul’un Pendik İlçe merkezinin 1,5 kilometre doğusunda, Kaynarca tren istasyonunun 500-600 metre batısında, denizden 50 metre uzaklıkta yer alan küçük bir koyun kuzeybatısında, Temenye mevkiindedir.

Günümüzde İstanbul’un iskân alanı içerisinde kalarak tahrip olan Pendik yerleşmesi daha önce de İstanbul–Bağdat Demiryolu inşası sırasında, üzerinden geçen demiryolu hattı nedeniyle doğu-batı yönünde yarılmıştı. 1908 yılındaki bu çalışmalar sırasında, Miliopulos isimli bir demiryolu çalışanı tarafından Fikirtepe yerleşmesi ile birlikte bulunmuştur. Bu buluntu yerleri İstanbul bölgesinin tarihöncesi dönemine ait ilk yerleşme yerleridir. Buralarda Kurt Bittel ve Halet Çambel’in 1952-1954 yılları arasında Türk Tarih Kurumu adına yaptıkları kazıların ardından, 1961 yılında Şevket Aziz Kansu Fikirtepe, Pendik ve Tuzla’da sondaj kazıları yaptı.

1981 yılında höyük üzerinde yapılaşma nedeniyle yoğun bir tahribatın olduğu görülünce İstanbul Üniversitesi ile İstanbul Arkeoloji Müzeleri işbirliğinde kısa süreli bir kurtarma kazısı yapıldı. Bu kazıdan yaklaşık on yıl sonra, yerleşim alanında yeniden inşaatların başlaması nedeniyle, 1992 yılında dördüncü kez kısa süreli bir kazı daha yapıldı. 2012’de ise höyüğün sit alanı içinde kalan 200 metrelik kesiminde kazılara başlandı.

Kazılarda yaklaşık üç metre kalınlığında kültür dolgusu kazıldı. Kazılar sırasında, neolitik kültür dolgusu saptandı. Bu dolgu içinde, Bizans dönemine ait pişmiş toprak künk dizileri, sıkıştırılmış toprak tabanlar ile neolitik ve Bizans dönemlerine ait mezarlar açığa çıkarıldı.

Pendik Höyük’te 15.00 kotunda başlayan kazı çalışmalar da 10.00 metre kotunda ana toprağa ulaşılmıştır. Kazılar sırasında günümüz kültür dolgusunun altında yer yer 50-80 cm kalınlığında neolitik döneme ait kültür katı saptandı. Neolitik yerleşme içine Bizans döneminde su yapıları, su kanalları inşa edilmiş ve mezarlık alanı olarak kullanılmıştır. Konik ve dar alanlarda sürdürülen kazılarda; neolitik yerleşim alanı içerisine dağınık olarak yapılmış dal örgü yuvarlak ve oval yapıların tabanları ile bazı dikme izleri saptandı. Bu tabakaya ait mimari kalıntılar, kırmızı renkli ve çok killi bir yapısı bulunan ana toprak içine açılmış, çukur tabanlı yapılardan oluşmaktadır. Bunlar çeşitli boyutlarda 50 cm derinliğinde yuvarlak ya da oval çukurlar içine oturtulmuş, duvarları dal örgü üstü sıvalı, barınaklar biçimindedir. Kazı alanında, üzerinde çanak çömlek, kemik ve taş aletleri ile birlikte bulunan tabanların, yoğun miktarda midye kabuğu, hayvan kemikleri ve benzeri atık dolgusu ile çöp çukurları ve çevresinde veya yanında taşlar olan bol küllü ateş yerleri saptandı.

Pendik yerleşmesinde bugüne kadar toplam 64 adet mezar saptandı. Bunlardan 11’i Bizans dönemine ait. Ancak gömülen birey sayısı kesin olarak belirlenememiştir. Çünkü neolitik ve Bizans dönemlerinde, tekli ve çoklu gömütler mevcuttur. Antropolojik çalışmaların sonucu sayıyı belirleyecektir. Her iki döneme ait mezarların bir kısmında ölü hediyesine rastlanmıştır. Neolitik iskeletler yarı ve tam büzülmüş pozisyondadır.

Pendik yerleşmesindeki neolitik buluntular Fikirtepe kültürünün evrelerini tanımlayacak niteliktedir. Yerleşmede saptanan çanak çömlek Fikirtepe ile benzer özellikler gösteriyor. El yapımı olan çanak çömlek genellikle siyah, koyu kahve ve kırmızının çeşitli tonlarında nadir olarak da daha açık renklidir. Yüzeyleri düzenli ve iyi açkılıdır. Çanak çömlek biçimleri düz ya da dış bükey kenarlı kâse ve çömlekler, dar ağızlı, hafif “S” kıvrımlıdır. Üçgen veya yuvarlak ve az sayıda da tüp biçimli tutamaklar mevcuttur. Kil buluntular arasında bir adet kadın heykelciği dikkat çekicidir. Küçük buluntular arasında en büyük grubu oluşturan yontma taş aletlerin çoğunluğu obsidyenden yapılmıştır. Yerleşmede bulunan kemik aletler çeşitlilik göstermektedir. Kemik aletler içinde en önemli yeri, kaşıklar almaktadır.

Pendik Höyük, 1900’lü yılların başında bir demiryolu çalışanı tarafından saptmıştı. Pendik Höyük’te son dönemlerde yapılan kazılarda Bizans yapı temelleri ve kanalları ortaya çıkarıldı.

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.