Saatleri geriye almak

Capital (Turkey) - - STRATEJİ - DAVID BORK

ün ndan tasarruf etme döneminin bitmesine az kald . Hepimiz saatlerimizi 1 saat geriye alaca z. Bu bizim günümüze ba larken ortal n daha ayd nl k olmas ve havan n daha erken kararmas anlam na geliyor.

Peki ya saatleri 20 veya 25 y l geriye alabilseydik ne olurdu? Bu asl nda Ellen Langer ad ndaki ara t rmac n n 30 y ldan uzun bir süre boyunca inceledi i bir soruydu. Harvard Üniversitesi’nde bir psikoloji profesörü olan bu kad n o soruyu u ekilde sormu tu: “E er saatleri psikolojik olarak geriye alabilirsek onu ayn zamanda fiziksel olarak da geriye alm olur muyuz?”

*“Saat yönünün tersine” adl kitab nda Langer bu soruya öyle cevap veriyor: “Zihnimizi imkans zlar kabullenmek yerine olas olanlara açarak hangi ya ta olursak olal m daha sa l kl olabiliriz.”

Langer ve ö rencileri, 1979 y l nda saatleri psikolojik olarak geriye alman n insanlar n fiziksel durumlar üzerinde ne gibi etkileri oldu unu incelemek için bir ara t rma yapt . Onlar 1959 y l n n dünyas n yeniden yaratm lar ve süjelerden sanki 20 y l öncesindeymi ler gibi ya amalar n istemi lerdi.

Bu ekip ald sonuçlar ölçmek için ya la ilgili biyolojik göstergeler hakk nda geriatri uzmanlar na dan m t . Ama hiç gerek yoktu. Anla l yordu ki bir insan n kronolojik ya bilinmeksizin bilim o insan n kaç ya nda oldu unu tam olarak saptayam yordu. Dolay s yla bu ara t rmac lar ekibinin bu ara t rma için kendi ölçümlerini kendileri yaratmalar gerekiyordu. Bunlar n içinde fiziksel ölçümler, ka t/kalem testleri, gözlüklü ve gözlüksüz yap lan görsel testler, ka t/kalemli h z ve do ruluk testleri, potansiyel fiziksel de i iklikleri k yaslamak için foto raflar ve

“Bizi sınırlayan fiziksel durumumuz değildir. Daha çok sınırlarımızla ilgili

akıl setimizdir.”

nihayetinde bir de psikolojik anlamda kendini de erlendirme testi vard .

Bu i in lojisti i oldukça karma kt ve sonunda 70’li ya lar n sonlar nda veya seksenlerinin ba lar nda erkekleri kullanmaya karar verdiler. Nihai kat l mc lar seçmek için ise tek tek mülakatlar yap lm t . Bu mülakatlarda insanlar n baz lar eskiden u ra t klar faaliyetlerin hepsini say p dökmü ler ve ard ndan art k yemeklerin lezzetli gelmedi ini, yapt klar faaliyetlerin seviyesinin dü tü ünü ve hayat n tad n n kaçt y llara do ru nas l geldiklerini anlatm lard .

Burada en önemli i fiziksel ortam do ru bir ekilde haz rlamakt . Sonunda eski bir manast r ke fettiler. Plana göre “1959 y l dünyas n n” bir replikas ç kar lacakt . Deneklere yanlar nda 1959 y l ndan sonras na ait gazeteler, dergiler, kitaplar veya aile resimleri getirmemeleri ve kendilerinin 1959 y l na ait foto raflar n göndermeleri söylenmi ti. Bu ortama 1959 veya daha önceki y llara ait mobilyalar, TV’ler, dergiler, gazeteler ve arabalar dahil edilmi ti. Sonuçta bu ara t rmac lar hikayeleri, müzi i ve yiyecekleriyle tam anlam yla o y la ait “1959 y l n n bir haftas ”n yaratm lard . Verdikleri talimat ise öyleydi: “Biz burada sanki 1959 y l ndaym z gibi ya ayaca z. 1959 Eylül’ünden sonras na ait olan herhangi bir olay hakk nda asla konu ulmayacak. Bütün sohbetlerinizde 1959 y l nda kalmak için birbirinize yard m etmelisiniz”.

Bir hafta boyunca bu denekler çe itli faaliyetler ve “geçen y l” ile “ABD’nin ilk uydusu” gibi “güncel olaylar” hakk nda konu mak için bir araya gelmi lerdi. Siyah-beyaz televizyonlarda Sgt. Blko ve Ed Sullivan ile o döneme ait di er programlar izlemi lerdi. 1959 y l n n müzi i çal n yordu ve ortal kta okumak ve tart mak için sadece 1959 y l na ait gazeteler vard .

Bir haftal k bu inziva dönemi bittikten sonra kat l mc lar tekrar teste tabi tutulmu lard ve i te al nan sonuçlardan baz lar : itme art ve haf za iyile mesi. Ortalama bir buçuk kilo art . Kavray gücünde dikkate de er art . Eklem esnekli inde ve parmak uzunlu unda (kireçlenmeler o derece

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.