Düzen bozan inovasyonlar

Capital (Turkey) - - İŞE ALIM - ALİ ÖZGENÇ ali@algoritmaconsulting.com

“Düzen bozan inovasyonlar hayatın

bir gerçeĞi ve dünyadaki ticareti

deĞiştiriyorlar.”

novasyonla ilgili “öyle mi, böyle mi” tart malar nadiren oluyor. Geçenlerde bunlardan birine tan k olduk. Harvard Üniversitesi’nden tarih profesörü Jill Lepore, Harvard Business School’dan Clayton Christensen’in “Düzen Bozan novasyonlar” teorisini k yas ya ele tirdi. Bu da bana bu yaz y yazma f rsat verdi.

OYUNUN KURALLARINI DEĞİŞTİRME

novasyonla ilgili okudu um ilk kitaplardan biri Clayton Christensen’in Düzen Bozan novasyonlar teorisini örneklerle aç klad “ novasyoncunun Açmaz ” idi. Christensen özellikle iyi irketlerin neden ba ar s z oldu unu merak etmi ti. Merak ettikleri s radan irketler de il, bir zamanlar müthi performans gösteren, iyi bir yönetime sahip, örnek gösterilen irketlerdi. Bu büyük ve kaliteli irketler, Harvard ba ta olmak üzere önde gelen i okullar n n ö ütlerini takip ediyordu: “Yüksek kârl i lere yönelin!” Yani bu irketler, akl n yolunu, kan tlanm yakla mlar izliyor ve “iyi” kararlar verdikleri için ba ar s z oluyordu. “Do - ru i i yapman n yanl olmas ” kitaba ad n veren açmaz olu turuyordu. Düzen bozan irketler ise genellikle yerle ik irketlerin be enmedi i ve istemedi i, dü ük kârl pazarlara yöneliyor ve burada bir köprü ba tuttuktan sonra pazar n üst taraf na do ru ilerliyordu. Yerle ik irketlerin cazip bulmad alanlar yenilere bir bo luk b rak yordu. Kodak’ n dijital foto raf makinelerinde rekabet edememesinin nedeni, yeterli know how’a sahip olmamas de il, kârl olan film i ini b rakmak istememesiydi. Üstelik dijital foto raf makinesini kendi icat etti i halde!

Christensen, düzen bozan inovasyonlar , daha ucuz ve daha basit ürünler satarak öncelikle daha az kârl mü terilere ula mak, fakat sonunda bütün sektörü ele geçirerek mevcut kurallar y kmak olarak tan ml yor. lk a amada bu inovasyoncu irketlerin büyümesi, yerle ik irketlerden pay çalarak olmuyor. Bu da yerle ik irketlerin durumun fark na geç varmalar na neden olabiliyor. Düzen bozan inovasyonlar, pazar n büyük irketlerin istemedi- i alt taraf ndan girebildikleri gibi yepyeni pazarlar ve sektörde yeni bir net büyüme de yaratabiliyor. Masaüstü bilgisayarlar ilk ç kt nda irketleri de il ki ileri hedefliyordu. Dolay s yla sat n alanlar n ço u daha önce hiç bilgisayar olmayan ki ilerdi.

Bir ba ka dinamik ise bugün baz alanlarda teknolojinin pazar n sindirebilece inden çok daha h zl geli mesi. Pazar n önemli bir bölümü anlamad , kullanmad , fazladan para vermek istemedi i özelliklere sahip ürünler ve hizmetlerle kar kar ya. Pazarda yerle ik irketlerin yenilik motivasyonu hep daha iyi, daha üstün, daha özellikli ürünlere do ru. Bu durum yeni giren irketler için daha basit, daha kullan l , daha ekonomik, kolay ula labilir ve yeterli performansta ürün ve hizmetlere do ru ciddi bir f rsat alan aç yor. Özellikle ya l lar n kullan m için tasarlanm yaln zca telefon özelli i ve az say da tu u olan basit cep telefonlar bunun güzel bir örne i. nternete kendi ba lan p torunlar n foto raflar n almaya yarayan elektronik foto raf çerçeveleri de öyle.

ORTAKLAŞA TÜKETİM

Düzen bozan inovasyonlar n Clayton Christensen’in de öngörmedi i bir üçüncü modeli var ki bence en etkili olan ve önümüzdeki dönemde en çok konu aca m z bu. Bildi imiz i modellerini, ticari mekanizmalar altüst eden bu modelin ad , ortakla a tüketim.

Geçmi te örne in Dell gibi baz üretici irketler, arac lar ortadan kald rarak do rudan mü terilerle muhatap olan i modelleri yaratt . Ortakla a tüketim ise tüketicilerin klasik sektör irketlerini aradan ç kararak birbirleriyle ticaret yapmas yla geli en bir i modeli. Bu ticaretin önünü açan ve ona imkan tan yan web tabanl baz düzen bozan irketler var.

Ba lang çta kimsenin ciddiye almad AirBnb, birkaç y lda otel endüstrisini allak bullak ederek dünyan n bir numaral misafir a rlama markas oldu. AirBnb’nin yapt ey, insanlar n evlerini ba ka insanlara k sa süreli kiraya vermelerine arac l k etmek. u anda 2,7 milyar dolar piyasa de eri olan irket, 190 ülkedeki 550 bin evi sitesinde listeliyor. Über ve Lyft adl irketler de benzer ekilde ki ilerin araçlar yla ba ka ki ileri ta malar na arac l k ediyor. Bizde “korsan taksi” olarak nitelenen uygulama, dünyan n birçok büyük ehrinde güvenli bir ekilde uygulan yor.

CD ma azalar , seyahat acentalar , harita yap m , taksi dura gibi birçok i , düzen bozan irketlerin mobil uygulamalar yla yerinden oynat lm durumda. Düzen bozan inovasyonlar hayat n bir gerçe i ve dünyadaki ticareti de i tiriyorlar. Art k sektörlerde dengenin sürece ini varsaymak anlams z. Bununla ya amay ö renmek laz m.

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.