İLK ÇEYREK ENFLASYONU BEKLENENİN ÜSTÜNDE

Capital (Turkey) - - KONJONKTÜR -

örne ine az rastlanabilecek geli melerdi.

Mevcut siyasi tablonun çöktü ü 2002’deki seçimde yüzde 34,3 oyla tek ba na iktidara gelen Adalet ve Kalk nma Partisi (AKP), y ll k yüzde 7,5’lik büyüme performans ve enflasyonu 30 y l sonra tek haneye dü ürmesi sayesinde, 2007’deki seçimden oyunu yüzde 46,6’ya yükselterek büyük bir zaferle ç kt . AKP, 2011’de oylar n biraz daha art r p yüzde 49,8’e ç kararak tek ba na iktidar n korudu. Esas nda AKP’nin ikinci iktidar döneminde y ll k ortalama büyüme oran yüzde 2,3’e inmi ti. Ancak bu dönem 2008-2009 küresel krizine denk gelmi ti. AKP de ekonomideki performans kayb n n küresel krizden kaynakland na seçmeni ikna etmi ti. Bu ıllık Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE) enflasyonu, 2015’in ilk çeyreğini yüzde 7,6 düzeyinde kapattı. Oysa Merkez Bankası’nın tahmini ilk çeyrekte enflasyonun yüzde 7’nin altına ineceği yönündeydi. Her ne kadar Merkez Bankası enflasyonun yıl içindeki seyrine ilişkin tahminlerini rakamsal olarak paylaşmıyorsa da ocak ayında yayınlanan Enflasyon Raporu’ndaki grafik, mart ayına ilişkin tahminin üst sınırının bile yüzde 7’nin altında olduğunu açıkça gösteriyor.

Enflasyon yılın ilk çeyreğini, bizim yılbaşında “mevsim normalleri”ne (son 10 yılın ortalaması) dayanarak oluşturduğumuz projeksiyonun da çok üstünde kapattı. Bu projeksiyona göre yıllık enflasyonun mart ayı sonunda yüzde 6,7 dolayına inmesi gerekiyordu. Gerçekleşme bundan neredeyse 1 puan daha yüksek oldu.

Enflasyondaki gelişmeler ilk üç ayın hiçbirinde beklentilerle örtüşmedi. Enflasyon ocak ayında beklendiği kadar düşmedi. Şubat ayında beklenenden daha fazla yükseliş gösterdi. Mart ayında ise düşmesi beklenirken tam tersine az da olsa yükseldi.

Enflasyonun ilk çeyreği beklenenin üstünde kapatmasında gıda fiyatlarındaki artışın mevsim normallerinin üzerinde seyretmesinin önemli etkisi var. Gıda fiyatlarındaki artışta mevsim normalleri ocak ayı için yüzde 2,4, şubat ayı için yüzde 2,1 ve mart ayı için yüzde 1,1 dolayında iken, aynı aylardaki gerçekleşen artış sırasıyla yüzde 3,5, yüzde 2,6 ve yüzde 2,5 oldu. Bu nedenle gıda enflasyonu mart ayı sonunda yüzde 14,1’i buldu. Bu da gıda dışı enflasyonun yüzde 5,5’e kadar inmesine rağmen genel enflasyonun düşmesine engel oldu.

Ancak ilk çeyrekte enflasyonun beklenenin üzerinde seyretmesinde sadece gıda fiyatlarının değil döviz kurlarındaki yükselişin de etkisi bulunuyor. Dolar kurunda ocak ayı ortalarından bizim bu yazıyı yazdığımız nisan ayı ortalarına kadar yüzde 15’i aşan bir artış vardı. Bu artışın bir kısmı küresel piyasalardaki gelişmelerden bir kısmı da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Merkez Bankası’na yönelik “faiz indir” baskısının yurtiçi finansal piyasalarda sinirleri germesinden kaynaklanıyor. Söz konusu artış özellikle ithal dayanıklı tüketim malları ile ithal hammadde ve aramalı içeriği yüksek ürünlerin fiyatlarına yansıyarak enflasyonu olumsuz etkiledi. ikna sürecinde, küresel kriz sonras nda ekonominin yeniden h zl büyümeye geçmesi ve seçim y l nda da bunun sürmesi önemli rol oynam t .

7 HAZİRAN’DA NE OLUR?

AKP’nin üçüncü iktidar dönemi ekonomi aç s ndan pek iyi geçmedi. 2011-14 aras ndaki y ll k ortalama büyüme oran yüzde 4,5 oldu. Üstelik bu oran da büyük ölçüde 2011’deki yüzde 8,8’lik h zl büyüme yukar çekiyor. Son üç y ldaki ortalama büyüme oran yüzde 3,1’e kadar iniyor. Seçim öncesi y ldaki büyüme yüzde 2,9’da kald . Seçime do ru giderken de ekonomide toparlanma görünmüyor. Bu y l büyümenin geçen y ldan bile dü ük olabilece ine Merkez Bankası siyasi baskı yüzünden faiz silahını bir türlü çekemediğinden, döviz kurlarındaki yükseliş ve bunun enflasyona yansıması önümüzdeki aylarda da sürecek gibi görünüyor.

Enflasyon ilk üç ayda mevsim normallerine yakın seyretseydi, şu anda yüzde 6,5-7 arasında olacaktı. Aynı seyirle yaz aylarında ise yüzde 5,5-6 arasına kadar inebilecekti. Ancak yılın ikinci yarısında yeniden yükselerek geldiği yere yani yüzde 8 dolayına geri dönecekti. Şimdi ise yılın kalan döneminde mevsim normallerine yakın seyredeceği varsayımıyla yaz ayları için yüzde 6,5-7 arası, yıl sonu için yüzde 9 dolayı görünüyor. Gerçekleşmenin bunun ne kadar altında ya da üzerinde olacağını ise yine gıda fiyatları ile döviz kurlarındaki gelişmeler belirleyeceğe benziyor.

Siz bu yazıyı okurken, Merkez Bankası 2015’in ikinci Enflasyon Raporu’nu açıklamış olacak. Bu raporda yıl sonu enflasyon tahmini yükseltilmiş olabilir. Dergimiz baskıdayken açıklanacak bu rapora biz haziran ayı sayımızda yer verebileceğiz.

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.