BÜTÇEDE AZ DA OLSA FAZLA VAR

Capital (Turkey) - - KONJONKTUR -

seçimleri yenileme yetkisi var. Yeni hükümet kurulsa bile ekonomiye el atması belli bir zaman alacak. Böyle bir siyasi atmosfer içinde iç talebe ve özellikle de yatırım eğilimine ekonomide 2015’i kurtaracak ölçüde gaz verilmesi çok zor görünüyor.

Öte yandan dış talepte de sorunlar hala devam ediyor. Küresel ekonomideki büyüme yılbaşında beklenenden daha zayıf seyrediyor. En önemli pazarımız olan Avrupa’da ihracatımıza gaz verecek ölçüde bir canlanma yok. Rusya’da resesyon devam ediyor. Ortadoğu’da da ihracatımızı baltalayan savaşlar ve siyasi anlaşmazlıklar sürüyor.

YAVAŞ BÜYÜMENİN SONUÇLARI

Ekonomideki yavaş büyümenin dördüncü yılına girmesinin bazı olumsuz sonuçları var. Bunlardan önemli iki tanesini şunlar oluşturuyor:

Ekonomideki yavaş büyüme işsizlikte artışa yol açıyor. Çünkü bu durumda işgücü piyasasına yeni girişleri sağlayacak ölçüde bile yeni istihdam yaratılamıyor. Yaptığımız hesaplara göre Türkiye’de işsizlik oranının sabit kalması için bile yüzde 4,2 dolayında büyüme gerekiyor. Son dört yıldır büyüme bu oranın altında kaldığı için işsizlik yükseliyor. 2012’de yüzde 8,4 olan işsizlik oranı geçen yıl yüzde aliye Bakanlığı’nın verilerine göre merkezi yönetim bütçesi yılın ilk yarısında 804 milyon TL fazla verdi. Oysa geçen yılın ilk yarısında bütçede 3,4 milyar TL açık vardı. Bu yıl bütçede işler geçen yıldan daha iyi gidiyor.

Bu yıl bütçede işlerin geçen yıldan iyi gitmesi büyük ölçüde vergi tahsilatında yaşanan toparlanmadan kaynaklanıyor. Yılın ilk yarısında iç talebin tüketim ayağında yaşanan kıpırdanma bütçeye epey olumlu yansıdı. Bu dönemde vergi gelirleri yüzde 15,8 yükseliş gösterdi. Geçen yılın ilk yarısında 168,1 milyar TL vergi tahsilatı yapılmışken, bu yıl aynı dönemde yapılan tahsilat 194,7 milyar TL’yi buldu.

Bu yıl bütçede işlerin geçen yıldan iyi gitmesinde faiz dışı harcamalarda biraz olsun frene basılmasının da etkisi var. Faiz dışı harcamalar yılın ilk yarısında yüzde 10,4 yükseliş gösterdi. Geçen yılın ilk yarısında 187,4 milyar TL olan faiz dışı harcama tutarı, bu yılın 9,9’a çıktı. 2012’de 2,2 milyon olan işsiz sayısı da geçen yıl 2,9 milyonu buldu. Böyle giderse bu yıl işsizlik oranı çift haneli, işsiz sayısı ise 3 milyonun üzerinde olabilir.

Ekonomideki yavaş büyüme kişi başına gelirimizin yani refah düzeyimizin gelişmiş ülkeler seviyesine yakınsamasını engelliyor. Türkiye’nin satın alma gücü paritesine (SAGP) göre hesaplanmış reel kişi başına geliri 2011 yılında ABD’nin aynı şekilde hesaplanmış kişi başına gelirinin yüzde 33,6’sı düzeyindeydi. Bu oran 2014’te de buna çok yakın ve yüzde 33,9 olarak gerçekleşti. Yani son üç yılda sadece 0,3 puanlık bir yakınsama oldu. Oysa önceki üç yılda 3 puanlık yakınsama söz konusuydu. Böyle giderse ABD ile aramızdaki refah farkı bu yıl da yerinde sayacak.

NE YAPMALI?

Türkiye’nin hem işsizlikle mücadele için hem de gelişmiş ülkelerle arasındaki refah farkını kapatabilmesi için ekonomideki büyümeyi yeniden hızlandırması şart. Bunun için ise ekonomiye yeniden güven duyulmasını sağlamak gerekiyor. Ekonomiye güvenin olmadığı yerde yeni yatırımlar ve dolayısıyla hızlı büyüme de olmuyor. Ekonomiye ilk yarısında 206,9 milyar TL olarak gerçekleşti. Faiz dışı harcamalardaki artış geçen yılın ilk yarısında 3,5 puan daha yüksek ve yüzde 13,9 düzeyindeydi.

Merkezi yönetim bütçesi 2014 yılında 24,9 milyar TL açık vermişti. Bu yılki bütçe açığı hedefi ise 21 milyar TL. Haziran ayı itibariyle yıllık bütçe açığı 18,5 milyar TL düzeyinde ve yıl sonu hedefinin 2,5 milyar TL altında bulunuyor. İşler yılın ilk yarısındaki gibi giderse bu yıl bütçede hedefi tutturmak zor olmayabilir. Ancak ekonomideki yavaş büyümenin sürmesi vergi tahsilatındaki yükselişin devamı konusunda kuşku yaratıyor. Öte yandan koalisyon pazarlıklarının sonuç vermemesi ve seçimin tekrarlanması olasılığı da var. Bu da faiz dışı harcamalarda frenin sürmesinin de zor olabileceğini düşündürüyor. Dolayısıyla yılın ikinci yarısında bütçede işler bu kadar iyi gitmeyebilir.

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.