Türkiye enerji fonu hangi özELLIKLErE sAHIp oLMALı?

Capital (Turkey) - - ENERJİK BAKIŞ - MEHMET ÖĞÜTÇÜ

nerji yatırımları hem sermaye yoğun hem çok sayıda risk barındırıyor hem de çok uzun bir zaman dilimine yayılıyor. Enerji ve onunla alakalı altyapı için dünyanın bugünden 2035’e uzanan menzildeki yatırım gereksiniminin 50 trilyon dolar civarında olacağı tahmin ediliyor. Yani bugünkü Amerika’nın ekonomik büyüklüğünün neredeyse 10 katı kadar.

Benzeri bir meydan okumayla biz de karşı karşıyayız. Tıpkı petrol, doğalgaz, nükleerde olduğu gibi enerji sektörü yatırımlarının finansmanında da büyük ölçüde dışa bağımlıyız. Enerji kaynaklarına eşit erişim ve bağlantı sağlamak, kesintisiz enerji akışı sunmak için özellikle de kritik altyapı projelerine daha fazla yatırım yapılması, kapasitenin büyütülmesi, eskiyen tesislerin yenilenmesi ve verimliliğin artırılması gerekiyor. Hükümetin tahminlerine göre önümüzdeki 10 yıl boyunca her yıl en az 12 milyar dolara yaklaşan bir enerji finans ihtiyacı söz konusu.

Lakin yerli finans piyasaları, elektrik üretimi, petrol/doğalgaz arama ve kullanımı, enerji iletimi, depolaması, dağıtımı ve teknoloji geliştirmeye yetecek kadar elverişli koşullarda fon toplayamıyor. Bulunabilen sermayenin maliyeti ise oldukça yüksek. Bu nedenle yurtiçi fon kaynaklarının giderek küçüldüğü bir dönemde, kapsamlı enerji projelerinin uzun vadeli ve ucuz finansmanını desteklemek için uluslararası rüzgârları arkamıza almamız, yaratıcı, akıllı ve ayağı yere basan çözümler bulmamız gerekiyor.

Uzun vadeli kredileri sunmaya istekli katılımcı sayısı giderek azalıyor. Enerji için artık sadece Avrupa ve Japonya bankaları gibi geçmişten beri enerji sektörüne yüklü miktarda finansman sağlayan geleneksel kurumlara bağlı kalmadan ilave taze kaynaklar aramak gerekiyor. Özellikle Körfez, Asya ve eski Sovyet coğrafyasındaki egemen servet fonları, sigorta şirketleri, emeklilik fonları, özel sermaye ve Islami finans kuruluşları dahil olmak üzere geleneksel olmayan yatırımcılardan yararlanmak artan ölçüde cazip hale geliyor.

ÖRNEK OLABİLİR

İLGİNÇ ÖNERİLER

Bosphorus Energy Club’ın son toplantısında üyelerin büyük çoğunluğu, bu muazzam enerji finansman ihtiyacını karşılamada yabancı yatırımcılara güven verecek, çekirdek katkı sağlayacak bir “Türkiye Enerji Fonu” (TEF) yaratılmasını önerdi.

Günümüzde Türkiye’de devlet enerji sektöründeki varlığını azaltmaya odaklanmış durumda. Aslında böyle bir ortamda banka ve diğer finans kuruluşlarının faaliyet alanına giren böyle bir fonun tam tersi sonuç doğurabileceği kaygısı da yabana atılmamalı. TEF oluşturulurken devletin keyfi müdahalesinin önüne geçmek ve şeffaf bir yönetişim yapısı kurmak için çekirdek sermayeyi sağlaması öngörülen devletin uluslararası fonların beklentilerine uygun şekilde katılımı sağlanmalı.

Kamu kaynaklarının, özel amaçlı yatırım fonlarına nasıl destek olabileceğine dair (doğrudan Hazine veya TÜBITAK gibi diğer devlet kurumları aracılığıyla) test edilmiş bazı örnekler halihazırda mevcut. Özel sermaye yatırım fonları, 2014’ün başlarında Sermaye Piyasası Kurulu tarafından Türkiye mevzuatıyla tanıştırıldı. Temmuz 2014’ten beri enerji, teknoloji, sağlık ve diğer alanlar olmak üzere belirli sanayi sektörlerinde özel sermaye yatırım fonları oluşturmak mümkün.

Onun için tümüyle yeni çözümler bulmaya çalışmak ve ateşi yeniden keşfetmek yerine, geçmişte ve günümüzde uygulanagelen Hazine’nin Türk özel sermaye fonlarını çağırması gibi bazı örneklerden ilham alınabilir.

Bir kamu kurumunun asgari 500 ila 750 milyon dolar arası başlangıç sermayesi taahhüdü sağlamasıyla tekli veya çoklu fonlar aracılığıyla 5 milyar dolarlık bir fonun süratle oluşturulması gerçekçi görünüyor. Fon toplamanın ilk turu başarılı olursa ve bu fonlar yatırımcıları tatmin edecek projelere şırınga edilirse o zaman bundan sonraki turlarda daha fazla sermaye toplamak mümkün olabilir.

Fonun belirli aşamalara ayrılmasının yanı sıra sıfırdan başlanan ve sürmekte olan projeler için “yenilenebilir enerji”, “enerji tasarrufu”, “petrol ve doğalgaz”, “enerji teknolojisi geliştirme” ve benzeri farklı fonlar yaratılması da düşünülebilir. Hem yatırımcıların hem hükümetlerin kısa veya orta vadeli beklentileri ve her bir proje demetinin ayrı yatırımcı hedef kitlesi olduğu dikkate alınırsa bu yöntemden daha etkili sonuç alınabilir. Aslında sadece Türkiye değil, çoğu enerji zengini komşu ülkeler de yüklü miktarda enerji finansmanına ihtiyaç duyuyor. Dolayısıyla TEF’in başarılı olması halinde aynı şekilde bu uygulamanın, bölgesel sınır ötesi projeler için de benzeri fonlar oluşturulmasına, böylelikle başka bölgelerdeki enerji projelerine örnek teşkil edeceği de söylenebilir.

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.