ENFLASYON SON DÖRT AYDA YOKUŞ YUKARI ÇIKACAK

Capital (Turkey) - - KONJONKTUR -

Söz konusu tablodaki verilere göre, Türkiye bu yılın ocak-temmuz döneminde 30 milyar dolarlık dış borç geri ödemesi yaptı. Aylık ortalama dolar kurlarını kullanarak yaptığımız hesaba göre, bu ödemeler için kasalardan 77,9 milyar TL çıktı. Oysa dolar kurundaki artış olmasaydı, bu ödemeler için 68,7 milyar TL yeterli olacaktı. Yani kurlardaki artış vadesi gelen dış borçların ödenmesi için kasalardan fazladan 9,2 milyar TL çıkmasına neden oldu.

Döviz kurlarında ağustos ve eylül aylarında yaşanan sıçramayla, bu yıl şu ana kadar yaşanan üketici Fiyatları Endeksi (TÜFE) enflasyonu ağustos ayında yüzde 0,4 oldu. Bu oran geçen yılın aynı ayındaki yüzde 0,09’luk enflasyonu epey aştığı için yıllık enflasyon yükseldi. Temmuz ayında yüzde 6,81’e olan yıllık enflasyon ağustos ayında yüzde 7,14’e çıktı.

Ağustos ayında beklenen enflasyon yüzde 0,15 dolayındaydı. Dolayısıyla yıllık enflasyonda çok da fazla yükseliş beklenmiyordu. Enflasyonun beklentileri aşmasının bir nedeni, gıda fiyatlarındaki artışın üç ay aradan sonra yeniden “mevsim normalleri”ni (son 10 yılın ortalaması) epey aşması oldu. Ağustos aylarında gıda fiyatları genelde yüzde 0,5 artarken bu yılki artış yüzde 1,31 olarak gerçekleşti.

Bu yıl tarımda işler iyi gittiği halde gıda fiyatlarındaki artışın yeniden hızlanması, döviz kurlarındaki artışın gıda fiyatlarına yansımaya başlamış olabileceğini düşündürüyor. Ağustos ayında haberleşme, eğlence ve kültür, eğitim, çeşitli mal ve hizmet gibi harcama gruplarındaki hızlanan fiyat artışları da döviz kurlarındaki yükselişle alakalı gibi görünüyor. Ağustos ayında enflasyonun daha fazla yükselmesini ise petrol fiyatlarının düşük seyretmesi sayesinde ulaştırma grubunda fiyatların düşmesi engellemiş bulunuyor.

Enflasyon yılın ilk aylarında beklenenin üzerinde seyretmiş ama haziran ve temmuz aylarında ciddi ölçüde gerilemişti. Ağustos ayında yeniden başlayan yükseliş ise önümüzdeki aylarda da devam edeceğe benziyor. Merkez Bankası yıl sonunda enflasyonun yüzde 6,9 dolayında olacağını tahmin ediyor ama bizim yaptığımız hesaplar yıl sonu için yüzde 9-10 arasında bir enflasyona işaret ediyor.

Ayrıntılarını yandaki tabloda görebileceğiniz bu hesapları “mevsim normalleri”ne yani son 10 yılın ortalama aylık enflasyon oranlarına dayanarak yaptık. Geçen yılın son dört ayında aylık enflasyon oranları mevsim normallerinin altında gerçekleşmişti. Özellikle eylül, kasım ve aralık aylarındaki enflasyon oranları mevsim normallerinin çok altındaydı. Bu durum bu yıl aynı aylarda çok güçlü bir olumsuz “baz etkisi”nin ortaya çıkmasına neden olacak. Bu yıl aynı aylarda enflasyon oranlarının mevsim normallerine fiili tahribatın ise 13 milyar TL’yi aşmış olabileceğini tahmin ediyoruz.

HEPSİ BU KADAR DEĞİL

Döviz kurlarındaki sıçramanın ekonomide yol açtığı bilanço etkisi esasında yukarıda hesapladıklarımızdan ibaret değil. Çünkü dış borçlar ekonomik birimlerin döviz yükümlülüklerinin sadece bir bölümünü oluşturuyor. Elimizde yeterli veri olmadığından hesaplayamıyoruz ama yurtiçindeki döviz cinsinden veya dövize endeksli borçları, kira ödemelerini, girdi yakın çıkması bile yıllık enflasyonda hızlı bir yükseliş yaşanmasına yol açacak. Buna göre yıllık enflasyonun eylül sonunda yüzde 8’e ve kasım sonunda yüzde 9’a yaklaşması, yıl sonunda ise yüzde 9,5 dolayına çıkması mümkün görünüyor.

Bu olumsuz senaryonun hayata geçmemesi için son dört ayda enflasyon oranlarının mevsim normallerinin çok altında gerçekleşmesi gerekiyor. Esasında bunu sağlayabilecek faktörler de var. Petrol fiyatlarındaki düşük seyir ve iç talepte beklenen yavaşlama, son dört ayda enflasyonu sınırlayabilir. Ancak döviz kurlarının yeniden yükselişe geçmesi enflasyona gaz vereceğe benziyor. Dolayısıyla son dört ayda enflasyonun yokuş yukarı çıkması ihtimali daha yüksek gibi görünüyor.

Merkez Bankası, temmuz ayında yayınladığı son Enflasyon Raporu’nda yıl sonu tahminine sadece 0,1 puanlık zam yapmış ve yüzde 6,8’den yüzde 6,9’a çıkarmıştı. Bu ayın sonunda 2015’in dördüncü Enflasyon Raporu yayınlanacak. Muhtemelen bu raporda yıl sonu enflasyon tahminine yüklü bir zam yapılacak.

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.