8 KRİTİK ÖNLEM

Yılın ilk 8 ayında TL dolar karşısında yüzde 30, Euro karşısında yüzde 17 değer kaybetti. Karşılıksız çeklerin oranı yüzde 21 artış gösterdi. Tüketici güven endeksi son 6,5 yılın en düşük seviyesine geriledi. Siyasi ve ekonomik belirsizliğin giderek yayıl

Capital (Turkey) - - BAŞ SAYFA - NİLÜFER GÖZÜTOK ÜNAL ngotutok@capital.com.tr

Türkiye sıra dışı bir dönemden geçiyor. Ekonomik ve siyasi tablodaki belirsizlik en çok iş dünyasını etkiliyor. TL yılın başından itibaren dolar karşısında yüzde 30, Euro karşısında yüzde 17 değer kaybetti. Merkez Bankası verilerine göre iş dünyasının yurtdışından sağladığı uzun vadeli kredi borçları son 1 yılda 10,3 milyar dolar artarak 178,2 milyar dolara yükseldi. Karşılıksız çeklerin oranı da giderek artıyor. Bu yılın ilk 8 ayında karşılıksız çek adedi geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 21 artış gösterdi. Seçimden sonra tüm ülkeye hakim olan belirsizlik yabancının ülkeye bakışını da etkiledi. 12 Haziran’dan 4 Eylül’e kadar yabancılar hisse senedi ve tahvil piyasasında

toplam 4 milyar 67 milyon dolarlık satış yaptı. Tüketici güven endeksi, ağustos ayında 62,35’e gerileyerek son 6,5 yılın en düşük değerini aldı. Uzmanlara göre tüketici güven endeksinde gerileme önümüzdeki 1 yıl devam edecek. Bu durumda ekonomik büyümenin lokomotifi olan yurtiçi tüketim hız kesecek.

Döviz kurunun öngörülemez olduğu, birçok kalemde maliyetlerin arttığı, talebin düştüğü ve finansal dengelerin değiştiği bu ortamda iş dünyası yılbaşında oluşturduğu planlarla yola devam etmekte zorlanıyor. Bu nedenle çok sayıda şirket acil önlem paketlerini uygulamaya aldı. Bu kapsamda en öncelikli görülen sorunların çözümü için aksiyon almaya başladılar. İşte iş dünyasının 8 kalemde harekete geçirdiği acil önlemler paketi…

1

MALİYETLER DÜŞÜRÜLÜYOR

Hedefledikleri ciroyu yakalayamama endişesi taşıyan tüm şirketler maliyetleri düşürme peşinde. Makro Market Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Songör, sürekli giderleri düşürmeye çalıştıklarını belirtiyor. Yeni projelerle de ciroyu artırma planları yaptıklarını açıklıyor. “Boytaş Mobilya Genel Müdürü Şahin Nursaçan, son dönemde yüzde 5 oranında maliyet artışı yaşadıklarını ifade ediyor, “Yeni ekonomik tasarımlara yöneldik. Cari masraf- ların azaltılması veya disipline edilmesiyle alakalı önlemler aldık, sıkı denetim getirdik” diyor. Zurich Sigorta CEO’su Yılmaz Yıldız, elementer sigorta sektöründe büyüme oranlarının yüze 20-25’lerden yüzde 5-10 aralığına indiği bilgisini veriyor. “Ekonomideki ciddi yavaşlamanın etkileri çok net hissediliyor. Biz bir yandan daha fazla kâr elde ettiğimiz ürün ve dağıtım kanallarına odaklanırken, bir yandan da etkin maliyet yönetimi kültürümüzü artırarak devam ettiriyoruz” diye konuşuyor.

2

VADELER UZUYOR

Talebin düşmesiyle daralan pazarda satış vadeleri uzuyor. Birçok sektörde 30 gün olan ödeme vadesi 120 güne kadar çıkmış durumda. Elektrikli ev aletleri sektöründe talebin yüzde 20 oranında düştüğünü ifade eden GoldMaster Genel Müdürü Sinan Bora, bununla birlikte sektörde vadelerin uzadığına dikkat çekiyor. “Biz de tedarikte vadelerimizi uzatma kararı aldık. Vadeler 3-4 ay uzadı. Aynı şekilde alımlarımıza bu vadeyi yansıtmaya çalışıyoruz” diye konuşuyor. B&G Store Yönetim Kurulu Başkanı Seyidullah Nebati de 30-60 gün arasındaki ödeme vadelerinin 120 güne kadar uzadığını söylüyor.

Turizm sektöründe talep düşerken maliyetler yüzde 20’ye varan oranda arttı. Bu tabloda Limak Turizm Grubu sabit fiyat uygulayan tedarikçilerle çalışmayı tercih ediyor. Limak Turizm Grubu Başkanı Kaan Kavaloğlu, ödeme vadelerini 30-45 gün arası uzattıklarını dile getiriyor, “Bu esnekliğin aynısını biz de tur oparatörü ve acentaların ödeme vadelerini uzatarak gösterdik” diyor.

3

BORÇLANMAYA BAKIŞ DEĞİŞTİ

Döviz kurunda yaşanan keskin yükseliş, şirketlerin borçlanmaya olan bakışını da değiştirdi. Bugün birçok şirket hızla aksiyona geçerek borçlanma yapısını gözden geçiriyor. Özellikle dövizde açık pozisyonlarını kapatmaya çalışıyor.

Dfd Logistics Yönetim Kurulu Başkanı Ziya Engin Tuncay, döviz girdisi olmayan şirketlerinde dövizle borçlanmadıklarını söylüyor. Işıklar Holding Yönetim Kurulu Başkanı Rıza Işık da 8 Haziran’dan itibaren proje finansmanı dışında dövizle borçlanmama kararı aldıklarını açıklıyor.

Birçok şirket ve grubun önceliği nakit akışını güçlendirmek… İncekara Holding Yönetim Kurulu Başkanı Özgür İncekara da bu durumun altını çiziyor. Stok maliyetlerini minimum düzeyde tutarak satış gerçekleştirdiklerini belirten İncekara, “Alacak devir hızımızı mümkün olduğunca dengede tutmaya çalışıyoruz. Dolar/TL ve Euro/TL’de sepet kur 3,26’ya yükseldi. Yılbaşına göre doların yüzde 30, Euro’nun yüzde 17 değer kazanması ödemeler dengemizi negatif etkiledi. Stok maliyetlerimizi, alacak ve satış politikamızı kur riskine karşı fiyatlıyoruz. Ödemeleri teminat karşılığı faturalandırıyoruz” diye konuşuyor. Sadık Grubu Yönetim Kurulu Başkanı Oktay Mersin de alacaklarını kontrol ederek daha çok teminatlandırmaya çalıştıklarını söylüyor.

4

PEŞİN ALIMA GEÇİLDİ

Şirketler önlem paketinde ilk sıralara güvenli ticareti koymaya başladı. Herkes güven duyduğu müşterilerle ilişkilere ağırlık vermeye çalışıyor. Mümkün olduğu kadar ticari işlemlerini peşin olarak gerçekleştirmeye özen gösteriyorlar. Satın alınan ürünlerin girdilerinin genellikle Euro, ödemelerin ise dolar biriminden olmasının iç piyasada birçok şirketi zor durumda bıraktığını belirten Etsun CEO’su Adalet İnanç, batık kredi oranının artabileceğinin göz önünde bulundurulması gerektiğini söylüyor. “Bütün bu olumsuzluklar içinde peşin alımlara ağırlık verdik. Peşin alım fiyatlamada ciddi bir avantaj da sağlıyor. Şu anda vadesi gelen kredilerimizi de kapatıyor yeni kredi kullanmama prensibini benimsiyoruz” diyor.

Sektörde ödemeler dengesinin hep bozuk olduğunu vurgulayan Uran Holding Turizm Grubu İcra Kurulu Başkanı Arcan Uran, şu an bu bozukluğu daha fazla hissetmeye başladıklarını açıklıyor. “Alacak tahsilatlarında gecikmeler yaşanınca biz daha sağlam şirket ve acentelerle çalışma yolunu seçtik. Riskli veya finansal gücü olmayan şirketlerle peşin olarak çalışıyoruz” diye konuşuyor. Omsan Lojistik Genel Müdürü Osman Küçükertan da tedarikçilerinin tahsilatlarına hız kazandırmak amacıyla çeşitli finansal destek programları uygulayarak nakit döngülerinin işlerliğinin sağlandığını anlatıyor. “Müşteri tahsilat tarafında ise müşteriler risk açısından sınıflandırılıp sıkı bir risk takibine tabi tutuluyor” diyor.

5

KANAL ÇEŞİTLEMESİNE GİDİLİYOR

Talep düşüşü şirketleri farklı kanallara yönlendiriyor. Örneğin GoldMaster, hitap ettiği tüketici segmentini genişleterek çeşitliliğe gitme kararı aldı. GoldMaster Genel Müdürü Sinan Bora ayrıca bu dönemde daha önce olmadıkları yerlerde olmak için bulundukları kanalları çeşitlendirdiklerini belirtiyor.

Dfd Logistics Yönetim Kurulu Başkanı Ziya Engin Tuncay ise fiyat artışı yapamadıkları için kâr marjı azalan veya yok olan ürünlerin üretimini azaltmaya başladıklarını söylüyor. Ode Yalıtım müşterileriyle daha yakın iletişim kurarak pazarda daha agresif bir strateji izliyor. Akbulut Holding Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Akbulut, tasarım ve

pazarlama faaliyetlerine ağırlık vermeye çalışarak maliyet artışlarını gidermeye çalıştıklarını anlatıyor.

6

İHRACAT AĞIRLIK KAZANDI

İç pazarda daralan talep nedeniyle büyümekte zorlanan birçok şirketin gündeminde ihracat pazarlarını genişletmek ve yurtdışı faaliyetlerini artırmak var. Orka Yönetim Kurulu Başkanı Süleyman Orakçıoğlu da bugünlerde yurtdışı hedeflerini gerçekleştirme konusunda biraz daha aktif hareket ettiklerini dile getiriyor. “İçeride daha fazla mağaza açmaktansa yurtdışındaki büyüme performansımızı ve büyüme trendimizi daha hareketlendirmiş durumdayız. Bu yaklaşım aynı zamanda nakit akışı ve döviz artışının sağlayacağı olumsuzluklardan da daha az etkilenmemizi sağlıyor” diyor.

Akbulut Holding Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Akbulut da iç pazarda yaşanan daralmadan en az düzeyde etkilenmek için yeni ihracat pazarları bulmaya odaklanıyor. Akbulut, sadece iç pazar koşullarının değil aynı zamanda Uzakdoğu’da yaşanan ağır rekabetin kendilerini buna zorladığının da altını çiziyor. Ontex Türkiye Genel Müdürü Özgür Akyıldız, tüketicinin geliri kurlara paralel artmadığı için işlerini ihracatla büyütmeye çalıştıklarını söylüyor.

7

YATIRIMLAR ASKIYA ALINDI

Belirsizlik şirketlerin yatırımlarını askıya almasına neden oluyor. BG Store yüksek bütçeli televizyon reklamı planlamasını süresiz olarak askıya almış durumda. B&G Store Yönetim Kurulu Başkanı Seyidullah Nebati, yeni mağaza açılışları konusunda temkinli olduklarını söylüyor. Yeni yatırımlar için bir süre tedbirli ilerleyeceklerini belirtiyor. Makro Market Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Songör de yeni yatırımlarda en kötü senaryoları düşünerek kararlar alıyor. Songör, bu dönemde büyüme hızlarını düşürdüklerini söylüyor. Işıklar Holding Yönetim Kurulu Başkanı Rıza Işık, aldıkları acil önlem planı kapsamında zaruri olmayan yatırımları ertelediklerini açıklıyor. Demisaş Genel Müdürü Hakan Yaşar, “Şu an yenileme ve revizyonlar dışında büyük yatırım kararlarımızı erteliyoruz, ortamın biraz daha net görüş sağlamasını bekliyoruz” diyor.

Sarkuysan Yönetim Kurulu Başkanı Hayrettin Çaycı, yatırımlara ara verdiklerini ifade ediyor, “Üretim maliyetlerini düşürmeye çalışıyoruz. Sağlam müşteri odaklı çalışmaya gayret ediyoruz” diye konuşuyor. Odak Kozmetik Yönetim Kurulu Başkanı Aydın Bandırma da mağaza yatırımlarını yavaşlattıklarını, çok verimli görmedikçe her yere mağaza açmadıklarını açıklıyor.

8

İSTİHDAMA YENİ AYAR

Türkiye’de işsizliğin yüzde 20’lere tırmandığı bir dönemde ekonomideki son gelişmeler yine istihda- mı vurdu. Birçok şirket yeni alımları dondurdu, istihdamda kesintiye gitmeye hazırlananların yanında esnek çalışma gibi modellerle farklı çıkış yolları arayarak çalışan maliyetini düşürmeye çalışanlar da var.

Örneğin Karakaş Atlantis, üretim çalışma sistemini esnekleştirme, yönetim maliyetlerini düşürme faaliyetleri yürütüyor. Makro Market Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Songör, çalışma saatlerini düzenleyerek daha verimli hale getirdiklerini söylüyor. Boytaş Mobilya Genel Müdürü Şahin Nursaçan, bu konuda tedbir amaçlı öncelikli olarak mesai saatlerini kıstıklarını belirtiyor. Bu kapsamda neler yaptıklarını da şöyle paylaşıyor:

“6 gün yerine tesislerimizi 5,5 gün çalıştırıyoruz. Gündüz 5 gün, kanuni zorunluluktan dolayı gece 6 gün. Maliyetleri kısma anlamında yeni personel alımını ikinci bir emre kadar durdurduk. Bu tedbirin en azından gider bütçemize katkı sağlayacağını düşünüyoruz.”

Uran Holding Turizm Grubu İcra Kurulu Başkanı Arcan Uran da talep düşüşü ve maliyet artışları nedeniyle personel harcamalarında fazla olan personel çıkararak verimliliği yüksek personelle çalıştıklarını söylüyor.

MEHMET SONGÖR

ŞAHİN NURSAÇAN

SİNAN BORA

SEYİDULLAH NEBATİ

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.