ENFLASYON YENİDEN YÜKSELİŞTE

Capital (Turkey) - - BU KEZ NE OLUR? -

Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE) enflasyonu şubat-nisan döneminde 3 puanlık düşüş gösterdikten sonra mayıs ayında yerinde saymıştı. Haziran ayında ise 1 puan yükseldi. Mayıs ayında yüzde 6,6 düzeyinde bulunan yıllık enflasyon haziran ayında yüzde 7,6’ya çıktı.

TÜFE’nin alt kalemlerine bakıldığında haziran ayındaki yükselişin neredeyse tamamen gıda fiyatlarındaki gelişmelerden kaynaklandığı görülüyor. Gıda fiyatlarında haziran ayı “mevsim normalleri” (son 10 yılın ortalaması) yüzde 2,3 dolayında düşüşe işaret ederken, gerçekleşme yüzde 1,2’lik artış şeklinde oldu. Oysa geçen yılın aynı ayında gıda fiyatları mevsim normallerinin işaret ettiğinden de biraz daha fazla ve yüzde 2,8 düşüş göstermişti. Gıda fiyatlarında bu kez düşüş yerine tam tersine artış olması, genel enflasyonda da benzer bir duruma yol açtı. Geçen yıl haziran ayında yüzde 0,5 düşen tüketici fiyatları, bu kez tam o kadar arttı. Böylece yıllık enflasyon da 1 puan yukarıya taşındı.

Haziran ayında enflasyonu büyük ölçüde gıda fiyatlarının yükselttiği açık ama gıda fiyatlarındaki yükselişin nedeni pek açık değil. Bu konudaki şüphelilerden birini Ramazan ayı oluşturuyor. Bu yıl haziran ayının büyük bölümü Ramazan’a denk geldi. 6 Haziran’da başlayan Ramazan 4 Temmuz’a kadar sürdü. Ekonomik kamuoyunda Ramazan aylarında talebi artan bazı gıdaların fiyatlarının yükseldiği ve bunun da enflasyonu yukarı çektiği şeklinde yaygın bir kanı var. İşte bu kanı haziran ayında enflasyondaki yükselişin Ramazan’dan mı kaynaklandığı sorusunu gündeme getiriyor.

Bizim bu soruya yanıtımız olumsuz. Çünkü geçmiş yılların verilerini kullanarak yaptığımız hesaplar enflasyon üzerinde böyle bir “Ramazan etkisi”nin olmadığına işaret ediyor (bkz. Haziranda enflasyonu Ramazan mı yükseltti?, Ekonomist, Sayı 29, 17 Temmuz 2016). 2003-2015 döneminde Ramazan’a denk gelen aylardaki mevsimsel düzeltilmiş enflasyon yüzde 0,72 olurken diğer aylardaki enflasyon ise yüzde 0,68 olarak çıkıyor. Arada 0,04 puan gibi çok küçük ve istatistiksel olarak anlamlı da olmayan bir fark var. Burada analizi mevsimsel düzeltilmiş veriler üzerinden yapmamızın nedeninin Ramazan etkisini “mevsim etkisi”nden ayırmak olduğunu belirtelim. Bu konuda daha fazla bilgiyi, künyesini yukarıda verdiğim Ekonomist Dergisi’ndeki yazımda bulabilirsiniz. Bize kalırsa enflasyonda haziran ayında yaşanan sıçrama Ramazan etkisinden değil, önceki dört ayda mevsim normallerinin altında seyreden gıda fiyatlarında yaşanan “düzeltme”den kaynaklanıyor. Muhtemelen Rusya’ya ihracatın durması nedeniyle şubat-mayıs arasında gıda fiyatlarındaki değişim mevsim normallerinin çok altında kalmıştı. Türkiye’de gıda fiyatlarındaki değişim çok oynak bir yapıya sahip. Geçmiş deneyimlerimizden gıda fiyatlarının mevsim normallerinin altında seyrettiği dönemleri bu fiyatlarda sıçramanın yaşandığı dönemlerin takip ettiğini de biliyoruz. Bu yüzden bir süredir gıda fiyatlarında böyle bir düzeltme yaşanabileceğini söylüyorduk. İşte bu düzeltme haziran ayında geldi ve bir müddet de sürecek gibi görünüyor.

Merkez Bankası, dergimiz baskıda olduğu sırada, yılın üçüncü Enflasyon Raporu’nu açıklayacak. Siz bu yazıyı okurken söz konusu rapor yayınlanmış olacak. Bu rapor öncesinde Merkez Bankası’nın yıl sonu için son enflasyon tahmini yüzde 7,5 düzeyindeydi. Bizim haziran ayı verilerinin belli olmasından sonra yaptığımız son hesaplar da yıl sonu için yüzde 7-8 arasında bir enflasyona işaret ediyor. Bu nedenle dergimiz baskıdayken yayınlanan Enflasyon Raporu’nda, Merkez Bankası’nın enflasyon tahminlerinde bir değişiklik yapılmamış olabilir.

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.