BÜTÇE İLK YARIYILI FAZLA İLE KAPATTI

Capital (Turkey) - - BU KEZ NE OLUR? -

İşte yaşanan son gelişmeler böyle bir ekonomik tablonun üzerine geldi. Bu gelişmeler yüzünden muhtemelen yılın ikinci yarısında ekonomi biraz daha yavaşlayacak. Bu nedenle bu yıl da yüzde 5’lik potansiyelimizin altında bir büyümeyle yetinmek zorunda kalacağız.

DEMOKRASİ VE BÜYÜME

Ancak uzun vadede ekonomiyi tekrar hızlı büyüme rotasına sokmak mümkün. Bunun için ülkeyi hızla OHAL’den çıkarmak ve demokrasiyi güçlendirecek adımlar atmak gerekiyor. Demokrasinin güçlenmesinin ekonomik büyümeyi hızlandırma potansiyeli bulunuyor.

Geçen yıl tamamladığım doktora tezimin konusu, demokrasi ve iktisadi kalkınma arasındaki ilişki üzerindeydi. Bu tezde demokrasiyle iktisadi kalkınmanın uzun dönemde birbirini beslediği sonucuna varmıştım. Ancak uzun vadede iktisadi kalkınmayı destekleyen demokrasinin kısa vadede ekonomik büyümeyi nasıl etkilediği konusunun literatürde pek açıklığa kavuşturulamadığını da doktora çalışmalarım sırasında gördüm. İşte şu

Merkezi yönetim bütçesi yılın ilk yarısını 1 milyar 149 milyon liralık fazlayla kapattı. Bütçede geçen yılın ilk yarısında da fazla vardı. Bütçe Ocak-Haziran 2015 dönemini 804 milyon lira fazlayla kapatmıştı. Buna göre bu yılın ilk yarısında geçen yıla göre yüzde 42,9 daha yüksek bir fazla ortaya çıktı.

Merkezi yönetim bütçesi, bu yılın ilk altı ayının dördünde fazla verdi. Bütçede sadece mart ve haziran aylarında açık yaşandı. Ancak bu açıklar epey yüksek oldu. Bu nedenle diğer dört aydaki fazlalar yılın ilk yarısı itibarıyla çok da yüksek olmayan bir fazlaya yol açtı.

Bütçede yılın ilk altı ayına ilişkin verilere bakıldığında, verilen fazlaya en büyük katkıyı vergi dışı gelirlerin yaptığı görülüyor. Bu dönemde vergi dışı gelirler geçen yıla göre yüzde 36,6 artış gösterdi ve 42,8 milyar liradan 58,4 milyar liraya çıktı. Eğer ilk altı aydaki vergi dışı gelirler geçen yılki seviyesinde kalsaydı, bütçe fazla vermek yerine 14,5 milyar lira gibi oldukça yüksek bir açık verecekti. Yılın ilk yarısında vergi dışı gelirlerde yaşanan büyük artışta ise Merkez Bankası’ndan gelen kâr transferinin ve özelleştirmelerden yapılan tahsilatların büyük etkisi oldu. sıralarda tam da bu konuda bir araştırma üzerine çalışıyorum. Bu çalışmanın bazı bulgularını Konjoktür’ün ikinci sayfasındaki tabloda veriyorum.

Söz konusu tabloda, 1972-2015 döneminde 186 ülkede demokrasinin ekonomik büyümeyi nasıl etkilediği gösteriliyor. Tablodaki bulgular, demokrasinin büyümeyi istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde pozitif etkilediğini ifade ediyor. Bu bulgulara göre, daha fazla siyasal hak ve daha fazla sivil özgürlük, daha hızlı büyüme anlamına geliyor. Dolayısıyla daha fazla demokrasi de daha hızlı büyümeye yol açıyor. Yaptığımız analizin sonuçlarına göre, Freedom House’un siyasal haklar ve sivil özgürlükler endekslerini kullanarak oluşturduğumuz demokrasi endeksindeki her 1 puanlık artış, ülkelerin başlangıçtaki kişi başına gelir düzeyleri kontrol edildikten sonra ekonomik büyümeyi 0,019 puan yükseltiyor.

DEMOKRASİ VE DARBELER

Daha fazla demokrasi sadece daha hızlı büyüme değil, daha az darbe anlamına da geliyor. Bunu da sonuçlarını yine Konjonktür’ün ikinci sayfasında

Yılın ilk yarısında bütçenin fazla vermesinde faiz ödemelerinin geçen yılın gerisinde kalmasının da önemli bir payı var. Geçen yılın ilk yarısında 29,7 milyar lira olan faiz ödemeleri, yüzde 11,2 düşüş göstererek bu yılın aynı döneminde 26,4 milyar liraya indi.

Bütçenin yılın ilk yarısında fazla vermesine hükümetin yatırım harcamalarında kısıntıya gitmesi de katkıda bulundu. Bu dönemde sermaye giderleri yüzde 7,9 düşüşle 17,1 milyar liradan 15,7 milyar liraya indi. Sermaye transferleri de yüzde 20,5 düşüşle 3,7 milyar liradan 2,9 milyar liraya geriledi. Hükümetin bütçe dengesinde bu yıl sonu için hedefi 29,7 milyar liralık açık vermesi şeklinde. Bütçenin ilk yarıyılda fazla verdiğini görenler, bu hedefi şaşırtıcı bulabilir. Ancak konuya aşina olanların bildiği gibi bu durum son derece normal. Çünkü Türkiye’de bütçe genelde yılın sonlarına doğru büyük açıklar vermeye başlıyor. O zamana kadar ödenekleri tutan hükümetin bunları mecburen serbest bırakması, yılın özellikle son ayında bütçe açığını patlatıyor. Örneğin geçen yılın ilk yarısında da bütçede fazla vardı ama yıl sonunda 22,6 milyar liralık açık ortaya çıkmıştı. Geçen yıl aralık ayında verilen açık ise 17,2 milyar lirayı bulmuştu. Muhtemelen bu yıl da benzer bir gelişme yaşanacak.

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.