Veri dijital ekonominin yeni ham petrol kaynağı mı?

Bazklark dijital ekonomi için verinin “yeni ham petrol” olduğunu iddia ederken bazklark da verinin altyapk niteliği taşkdkğk görüşünü savunuyor. Ancak aslkna bakklacak olursa her iki söylem de yanlkş. Neden mi? Açkklkyoruz!

CIO Turkiye - - HAZİRAN -

Bazklark dijital ekonomi için verinin “yeni ham petrol” olduğunu iddia ederken bazklark da verinin altyapk niteliği taşkdkğk görüşünü savunuyor. Ancak aslkna bakklacak olursa her iki söylem de yanlkş. Neden mi? Açkklkyoruz!

Verinin tüm dünyayı saran bir kavram olduğu şüphe götürmez bir gerçek. 2017 yılında ABD’DE her bir dakikada 2,6 milyon gigabaytın üzerinde veri kullanılması, Weather Channel’da hava tahmini için 18 milyonun üzerinde talepte bulunulması, Youtube üzerinde 4 milyonun üze-

video izlenmesi, Twitter’da 446 binin üzerinde paylaşımda bulunulması, Google’da 3,6 milyonun üzerinde arama gerçekleştirilmesi veri kavramının ne kadar büyük olduğunu ortaya koyuyor.

Dünyadaki veri hacminin yüzde 90’ından fazlası son iki yıl içerisinde oluşturuldu. Oluşturulan veri hacminin günlük 2,5 kentilyon baytı aşması ve bunun yanında nesnelerin interneti ve benzer teknolojilerle bu hacminin artmaya devam etmesi önemli bir detay.

Tüm bu verilerin dijital ekonomiye güç kattığı, hayatımızın her yönünü daha zengin, daha dolgun, daha ilginç ve daha üretken hale getirdiği aşikâr. Günümüz küresel bilgi ekonomisinde veri olmadan daha ileri gidebilmemiz mümkün değil.

Verinin dijital ekonomiye sağladığı katkıyı vurgulamak adına farklı kişilerin verinin yeni petrol kaynağı olduğuna dair yorumlar dile getiriliyor. Nitekim The Economist dergisi veriyi “dijital çağın petrolü” olarak tanımlıyor. Ancak Avrupa’daki Düzenleme Merkezi “veri ve petrol arasındaki yapılan benzetmelerin” yanıltıcı olduğu görüşünü savunuyor.

Peki, ama verinin yeni petrol kaynağı olduğu görüşünde belirleyici detay nedir? Veriler tekrar tekrar kullanılabilir. Tek kullanımlık değildir. Örneğin bir şirket Mısır’daki politik riski değerlendirmek için 17 Ocak 2017 tarihindeki Dow Jones kapanış verisini kullanabilir; başka bir algoritmada söz konusu veri duyarlılık analizi için ya da yeni ürün veya hizmetin pazarlama planında bir girdi için tercih edebilir.

Ancak bu durumun aksine petrol sadece tek bir kez kullanılabilir. Petrolün kullanılması rafine, işleme ve yakma aşamalarından sonra son bulur. Evden işe giderken kullandığınız yakıtı işten eve dönerken kullanmanız mümkün değildir.

Ayrıca petrol ve bilgi yönetim ve kontrol kolaylığı bakımından birbirinden farklıdır. Petrolün fiziksel doğası gereği kontrol sağlamak ve kişilerin kullanımını yönetmek çok daha kolaydır.

Fakat bilgi petrolden farklıdır. Çoğu değerli veri kümelerine kapsamlı şekilde erişim sağlanabilir. Örneğin, kullanıcılar internet mağazalarının fiyatlarına erişerek elde ettikleri bilgiyi fiyat algoritmasında kullanabilir. Fitbit kullanıcıların fiziksel bilgilerine erişebilir fakat bu bilgilerin antrenman değerlendirmelerinde kullanılmak üzere alternatif cihazlarda kullanılmasını önlenebilmesi söz konusu değildir.

Şirketler bazı zamanlarda topladıkları verilere erişimi engellemek için teknik, yasal ve sözleşmeye dayalı olan engellere başvurabilmektedir. Ancak engellere rağmen bilgilerin farklı kaynaklardan toplanması söz konusu olabilir. Geniş bant sağlayıcıları ve bankalar diğer taraflara kendi veri altyapılarından müşterilerin e-posta adreslerine erişimine izin vermiyor olabilir. Fakat elde edilrinde

mek istenilen bilginin kullanıcı tarafından farklı şirketlerle paylaşmış olabileceği gerçeğini göz ardı etmemek gerekiyor.

Kullanıcılar genelde belirli bir hizmet için farklı sağlayıcılarla çalışır. Deloitte verileri kullanıcıların yüzde 81’inin birden fazla sanal mağaza üzerinden alışveriş yapmayı, yüzde 74’ünün birden fazla haber kaynağını takip etmeyi, yüzde 72’sinin birden fazla tatil sitesi kullanmayı ve yüzde 70’inin birden fazla e-posta, anında mesajlaşma veya video çağrı hizmeti ile iletişimini sürmeyi tercih ettiğini ortaya koyuyor. Söz konusu alternatif sağlayıcıların müşterilerinin benzerlik gösteren davranış ve tercihlerine erişebildiğini söyleyebilmek mümkün.

The Economist ekonomi konusundaki çok yönlü yaklaşımıyla ön plana çıkmanın yanında verilerin rekabete aykırı olduğunu kabul etmekle birlikte bunu yalnızca bazı alışılmış gizlilik koruma politikalarından ileri geldiğini savunmaktadır. Daha kapsamlı sonuçların ekonomik etkileri olduğunu söylemek mümkün. Verilerin tükenmezliği, yok sayılamaz nitelikte olması rakiplerin rekabet adına ihtiyaç duydukları verileri toplayıp kullanabilecekleri anlamına gelir.

Veri kümelerinin fazlaca olması ve tekrar edilebilir nitelikte olması verilerin yeni bir altyapı olduğunu düşüncesini zayıflatmaktadır. Örneğin, OECD tarafından verilerin farklı faaliyetlerde verinin girdi olarak gerekmesinden dolayı “birçok amaç için paylaşılan bir araç” olarak görülmesi gerektiği ifade ediliyor.

Bu ve benzer nedenlerden dolayı veri petrole benzeyen bir kaynak olmadığı gibi altyapı da değildir. Yaygın kullanım için bol miktarda veri kaynağı mevcuttur. Ayrıca hiçbir veri kümesi olmaz-

Yol, su, elektrik gibi bazk €ziksel tesislerin paylaşkmk kişilerin ve kuruluşlarkn temel ihtiyaçlark olduğu için gereklidir. Aynk durum internet ve bunu sağlayan iletişim kanallark için de geçerlidir. Fakat internet kullanarak üretilen veri kümelerinde ve bunun üzerine kurulan uygulamalarda aynk durum söz konusu değildir.

sa olmaz değildir. Her zaman için özel verilerin ekonomik işlevini çoğaltabilecek alternatif veri setleri vardır.

Yol, su, elektrik gibi bazı fiziksel tesislerin paylaşımı kişilerin ve kuruluşların temel ihtiyaçları olduğu için gereklidir. Aynı durum internet ve bunu sağlayan iletişim kanalları için de geçerlidir. Fakat internet kullanarak üretilen veri kümelerinde ve bunun üzerine kurulan uygulamalarda aynı durum söz konusu değildir. Bu veriler temel altyapının bir parçası değillerdir. Veri, iletişim hattı boyunca akan trafiktir ancak bir iletişim kanalı değildir.

Veri her yerde! Veri hacminin ise oldukça fazla olduğu şüphe götürmez bir gerçek. Dijital ekonominin veri olmadan yaşayamaz. Ancak buna rağmen veri petrol niteliği taşıyan veya altyapı olarak değerlendirilebilecek özellikte değildir.

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.