“TMO piyasada düzenleyici kurum olmalı”

Dunya Gida - - Hububat Piyasası - Özlem As

Hububat Tedarikçileri Derneği (HUBUDER) Yönetim Kurulu Başkanı Gülfem Eren, TMO’nun bir tüccar gibi hareket ederek gümrük vergisiz mal ithal edip, sektörün geri kalan oyuncularıyla haksız rekabete girdiği sistemin terk edilerek, düzenleyici kurum olarak piyasadaki yerini almasını istediklerini söyledi.

Hububat Tedarikçileri Derneği ( HUBUDER) Yönetim Kurulu Bașkanı Gülfem Eren, Türkiye’de bütün kesimleri memnun edecek bir sistemin bulunabilmesinin çatıșan çıkarlar sebebiyle hiç de kolay olmadığını söyledi. Eren, TMO’nun bir tüccar gibi hareket ederek gümrük vergisiz mal ithal edip, sektörün geri kalan oyuncularıyla haksız rekabete girdiği sistemin terk edilerek, düzenleyici kurum olarak piyasadaki yerini almasının en büyük arzuları olduğunu kaydetti. Eren, piyasadaki gelișmelerin tüccar, sanayici ve çiftçiye etkilerini șu șekilde aktardı:

“Tüccar ve sanayici için en büyük sorun, hükümetin hasat sonrası uygulanacağı fiyat, satıș politikalarının belirsiz olması, yapılan müdahalelerin beklenmedik fiyat düșüșlerine yol açmasıdır. Finansman maliyetlerinin fahiș seviyelere çıkması ve depo kiralarındaki artıș da, mal stoklamayı zorlaștırmaktadır. Çiftçi açısından bakarsak girdi maliyetlerinin sürekli artmasına karșılık, bu sene açıklanan ekmeklik buğday müdahale alım fiyatlarındaki artıșın enflasyon seviyesinin altında kalması, makarnalık buğdaya ise hiç zam yapılmaması sıkıntı yaratmıștır. Türkiye’de tarım sahalarının çok küçük olması nedeniyle üretim maliyetleri yüksektir. Bir yanda çiftçinin geçinebilmek için

yüksek desteğe ihtiyacı olması, diğer yandan enflasyonla mücadele ve tüketiciyi koruma amaçlı hububat fiyatlarının düșük tutulmaya çalıșılması ciddi bir çelișki doğurmaktadır. Türkiye’de bütün kesimleri memnun edecek bir sistemin bulunabilmesi çatıșan çıkarlar sebebiyle hiç de kolay değildir. Hükümetin fiyat yoluyla müdahale yerine doğrudan desteklerle çiftçiyi koruması; TMO’nun bir tüccar gibi hareket ederek gümrük vergisiz mal ithal edip, sektörün geri kalan oyuncularıyla haksız rekabete girdiği sistemin terk edilerek, düzenleyici kurum olarak piyasadaki yerini alması en büyük arzumuzdur.”

Yüksek kaliteli ürün piyasada azalacak

Türkiye genelinde tahıl hasadının hava șartlarından ötürü yaklașık 10-15 gün geç bașladığını ifade eden Eren, son duruma ilișkin șu bilgileri verdi: “Șu ana kadar arpa hasadının yüzde yetmiși, buğday hasatının ise yüzde altmıșı tamamlanmıștır. Bu sene buğday üretiminin geçen senenin yüzde 6,8 üzerinde gerçekleșerek, 22 milyon mton olması bekleniyor. Aynı șekilde arpada da geçen senenin yaklașık yüzde 10,8 üzerinde, 7,5 milyon mton üretim tahmin edilmektedir. Bir önceki sezonla mukayese ettiğimizde hububat verimlerinin bu sezon daha yüksek olduğunu bu yüzden toplam hububat üretiminin arttığı ve geçen sene ortaya çıkan eksikliği hem arpa hem de buğdayda telafi ettiğini görüyoruz. Temmuz ayının son haftası itibariyle Çukurova, Güneydoğu ve Marmara bölgelerinde biçimlerin sonuna gelinmiști. İç Anadolu ve Karadeniz’de hasat devam etmektedir. Doğu Anadolu’da ise bu hafta bașlamıștır. Burada bahsettiğimiz hububatlar buğday, arpa, çavdar ve yulaftır. Mısır hasadı ağustos ayında bașlayacak.”

Hava șartlarında yașanan olumsuzluklar sebebiyle yurt dıșında da yüksek kaliteli mal üretiminin orta ve düșük kaliteye oranla çok daha az olmasının öngörüldüğünü belirten Eren, “Ekmeklik buğdaya baktığımızda, bu sezon kalitenin geçen senenin üzerinde gerçekleștiği, özellikle proteinlerin bir önceki hasattan daha yüksek olduğu, herhangi bir protein/gluten sıkıntısı yașanmayacağı görülüyor. Ancak geçen sene yașanan enerji sıkıntısı bu sene de devam ediyor. Hava șartlarında yașanan olumsuzluklar sebebiyle yurt dıșında da yüksek kaliteli mal üretiminin orta ve düșük kaliteye oranla çok daha az olacağı öngörülüyor. En büyük sıkıntının enerjisi yüksek, kaliteli buğdayın tedariğinde yașanacağı tahmin edilmektedir” diye konuștu.

Hava șartları üretimi düșürdü

Dünya tahıl piyasalarında üretim tahminleri son günlerde ABD, Avustralya, Çin ve Avrupa Birliği’nde hava șartlarına bağlı problemlerden ötürü haziran ayına göre bir miktar așağı çekildiğini ifade eden Eren, sözlerine șöyle devam etti: “ABD’de çiftçilerin fiyatları cazip bulmaması nedeniyle özellikle buğday üretiminde ciddi bir düșüș zaten bekleniyordu ancak kuraklık sebebiyle bu tahmin daha da așağılara çekildi. Avrupa Birliği’nin ise geçen yılki düșük üretimini telafi etmesi ve Rusya’nın ele geçirdiği pazarlarına geri dönmesi öngörülüyordu ama olumsuz hava șartları sebebiyle özellikle İspanya ve Fransa’daki üretim düșüșleri, AB’nin toplam üretim beklentisini așağı çekti.Bu sene USDA dünya buğday üretimini 737,83 milyon mton olarak tahmin etmektedir, geçen sene gerçekleșen üretim ise 754 milyon mton idi. Fakat devir stoklarının rekor bir seviye olan 258 milyon mtona ulașması sebebiyle stokların düșen üretimi telafi etmesi öngörülüyor. Ancak mevcut stokların ihracatçı ülkelerden ziyade bașta 110 milyon ton ile Çin olmak üzere ağırlıklı diğer ülkelerde bulunması nedeniyle fiyatların arzdaki daralmalara daha duyarlı olacağını düșünüyoruz. Mamafih son bir ayda 12,5 protein Rus buğdayının fiyatları yirmi dolar yükselmiștir.”

Makarnalık buğday fiyatları hızla yükseliyor

Kaliteli buğdaylar ile orta ve alt kalite buğdaylar arasındaki makasın giderek açıldığını kaydeden Eren, dünya makarnalık buğday üretiminde de çok ciddi bir sıkıntı bulunduğunu ve fiyatların hızla yükseldiğini söyledi.

Eren, “Bu sene buğday üretimiyle ilgili

dikkat edilmesi gereken diğer husus ise yüksek protein ve enerjili buğday üretiminde dünya genelinde ciddi bir daralma olması ve kaliteli buğdaylar ile orta ve alt kalite buğdaylar arasındaki makasın giderek açılmasıdır. Ayrıca dünya makarnalık buğday üretiminde de çok ciddi bir sıkıntı bulunmaktadır ve fiyatlar hızla yükselmektedir. USDA tahminlerine göre geçen sene 1078 milyon mton olarak gerçekleșen mısır üretiminin 2017/18 sezonunda 1036 milyon mton olarak gerçekleșmesi öngörülmektedir” dedi.

Gümrük vergilerinin düșürülmesi

Gümrük vergilerindeki düșüșün, hasatta fiyatların așırı derecede yükselmesini engellediğini dile getiren Eren, “Ekmeklik buğdayda ve arpada ileriye dönük fiyat beklentisinin kırılmasıyla, tüccar ve sanayici stok yapmayı tercih etmiyor. Bu da TMO’nun ekmeklik buğdayda müdahale fiyatlarına oldukça düșük bir oranda zam yapmasına rağmen çiftçinin özellikle üretimin çok yüksek gerçekleștiği Trakya’da TMO’ya mal bırakmasına neden oluyor. Makarnalık buğdayda durum biraz daha farklı. Uluslararası piyasada arz talep dengesindeki sıkıșıklık nedeniyle yükselme eğiliminde olan fiyatlar iç piyasada mal alımını cazip kılmaktadır.

Gümrük vergilerinin indirilmesi en çok arpa ithalatında etkili olmuș, yüksek gümrük vergileri nedeniyle daha önce yurt dıșından ülkeye girmeyen ürünün ithalatı bașlamıștır. Bunun sonucunda geçen sezonda așırı derecede yükselen iç piyasa arpa fiyatları bu yıl limanlarda ithal satıș fiyatlarıyla dengelenecek seviyelerde olușmuștur” dedi.

Gülfem Eren

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.