Gıda lojistiğine yatırım yapılmalı

Dunya Gida - - Lojistik - Soğuk Hava Sistemleri -

Canlı hayvan ve et ithalatının temel gerekçelerinden biri fiyatların kontrol altına alınması olarak ifade edilmektedir. Ancak TUİK verilerine göre 2017 yılında 1.2 milyar dolarlık kırmızı et ithalatı yapılmasına rağmen, önceki yıllara göre ithalata ödenen bedel düșmesine rağmen et fiyatlarının düșmediği görülmektedir. Bu nedenle buna ilișkin politikalar gözden geçirilmelidir. Unutulmamalıdır ki ülkemiz giderek bazı kiși ve ülkeler açısından cazip bir pazar haline gelirken hayvansal ürün üretim alıșkanlıklarımız değișmekte, halkımız hayvansal üretimden uzaklașmaktadır. Ayrıca hangi koșullarda, ne ile beslendiği bilinmeyen hayvanlar vasıtasıyla sadece pek çok hastalık etkeni değil, çeșitli yem katkı maddeleri ile veteriner ilacı kalıntıları, antibiyotik kalıntıları da ithalat yoluyla ülkemize ve gıda zincirimize girebilecektir. Bu da belli bir vadede halk sağlığına olumsuz olarak yansıyacaktır.

Prof. Dr. Harun Aksu; gıda lojistiği-gıda güvenliğinde dikkat edilmesi gerekenlere ilișkin șunlara dikkat çekti:

Ürün tüketiciye ulașıncaya kadar geçirdiği așamalar dikkate alındığında gıda güvenliğinin sağlanması için göz önününde bulundurulması gereken en önemli noktalar nelerdir?

Öncelikle gıda ürünlerinin üretildiği tesislerle ișe bașlanması gerekir. Bu tesislerde iyi üretim uygulamaları(GMP) ve benzeri diğer uygulamalar yardımıyla, HACCP prensipleri doğrultusunda kritik kontrol noktalarında risk analizlerini gerçekleștirerek üretim yapmak gerekir. Fiziksel, kimyasal ve biyolojik riskleri en aza indirecek tedbirleri almak önemlidir. ISO 22000, FSSC 22000, BRC, IFS gibi gıda güvenliğine ve tedarik zincirine yönelik yönetim sistemlerini ișletmede kurmak, ișletme ile ilișkili firmalarda da kurulmasını teșvik etmek, bu sistemler gereği yapılması gereken faaliyetleri hakkıyla yürütmek önemlidir.

Ürünü en hijyenik ortamda ürettikten sonra tüketiciye sunulana kadar en uygun muhafaza ortamalrında tutmak gerekir. Soğuk zincirin temini ve bunun doğru ölçülebilirliği ile kaydedilebilirliğinin sağlanması izlenebilirlik açısından önemlidir. Uygun teknik ekipman ile değerlerin kaydedilmesi problemlerin takibi fırsatını verir. Tüketiciye ulașana kadar așılması gereken bir bașka muhtemel safha da nakliye-sevkiyat așamasıdır. Uygun araçlarla, gıda sektörüne uygun lojistik çözümlerle bu așamanın da kontrol altında tutulması gereklidir.

Lojistikten ve soğuk hava depolarından kaynaklı sorunlar ne oranda yașanıyor?

Gıdaların üretim, depolama, dağıtım ve satıș süreçlerinde soğuk zincirin olmaması veya kırılması dünyada ve ülkemizde ciddi ekonomik kayıplara sebep olmaktadır. Gıda kayıplarının ekonomik boyutu, maliyetler üzerine etkileri ve çevreye olan olumsuz etkileri dikkate alınmalıdır.

Gıda zincirinin tüm așamalarında gıdalar farklı nedenlerle kayba veya israfa uğramaktadırlar. FAO verilerine göre yıllık dünya gıda üretiminin 1/3’i kaybedilmektedir. Bu büyük bir orandır ve 3 milyar insanın beslenmesine yetecek bir düzeydir. Bu nedenle Birleșmiș Milletler dahil pek çok uluslararası ve ulusal kuruluș gıda israfının azaltılmasına yönelik önlemler ile uğrașmaktadır. Orta ve yüksek gelirli ülkelerde tüketici kaynaklı kayıp ve israf oranı yüzde 31-39 arasındayken düșük gelirli ülkelerde yüzde 4-16 arasındadır. En fazla kayıp; yiyeceklerinin yüzde 40’ını çöpe atan ABD’dedir. Gıdaların israf edilmesine kötü ulașım, ambalaj, yetersiz depolama ve tüketici kayıpları neden olmaktadır. Bu ülkede kayıpların yüzde 25’ini tüketiciler yapmaktadır. ABD’de her vatandaș bir günde ortalama 750-850 gr yiyeceği çöpe atmakta olup, yıllık maddi karșılığı 90 milyar dolaylarındır. Çin’de ve benzer düzeydeki pek çok ülkede de aynı verilerle karșılașmak mümkündür.

Gıda lojistiğinde sektörün avantaj ve dezavantajları nelerdir?

Ülkemizde de gerek teknik altyapı eksiklikleri, gerekse eğitim ve bilgi düzeyinin etkisiyle önemli bir gıda kaybı ve israf problemi olduğunu söylemek yanlıș olmayacaktır. İnsan sağlığı ile birebir ilișkisi olması ‘gıda lojistiği’ konusunun önemini arttırmaktadır. Toplam gıda üretiminin önemli bir kısmının sağlıksız depolama ve tașıma koșulları nedeniyle kaybedildiği düșünülürse ekonomik anlamda ciddi kayıplar veren bu sürecin, insan sağlığının bozulması ve hatta sonlanmasına kadar da gidebilecek zararlar verebileceği gerçeği karșımıza çıkmaktadır. Dolayısıyla üretim zincirine dikkat edilmesi yanısıra depolama ve sevkiyat așamalarının da dikkate alınması gereği önemlidir. Bu noktada lojistik sektörünün modernleștirilmesi, depolama ve sevkiyatın en uygun șekilde yapılması açısından gereklidir. Gıda lojistiği olarak değerlendirdiğimiz alana önemli yatırımlar yapılması gerekir. Ambalajlama sektörü ile ișbirliği geliștirilmelidir. Ambalajların çevreye olan etkisi ihmal edilmemelidir. Ambalajlanacak, depolanacak ve sevkedilecek gıdanın özellikleri dikkate alınmalıdır. Özellikle et ve et ürünleri, balık, süt, yoğurt, peynir gibi gıda maddeleri bozulmaya duyarlı yapıya sahip olduklarından çok daha kritik ürünler arasında yer almaktadır. Her gıdayı ideal depolama sıcaklıkları içeren ortamda depolamak ve sevketmek sağlanmalıdır. Soğuk zincir tüm așamalar boyunca sağlanmalıdır. Gıda depolaması ve tașıması yapacak olan firmaların da öncelikle ürünleri iyi tanımlaması ve gıda ürünlerinin her birinin

farklı sistemlerle lojistik süreç içinde yer alması gerekmektedir. Rutubet ve atmosfer kontrollü ortamlarda tașınma ve depolama da sağlanmalıdır.

Tașınma sırasında nelere dikkat edilmeli?

Farklı ürünlerin aynı araçta tașınmasının ürünlerin birbirlerini çabuk bozmalarına neden olduğu unutulmaması gereken bir diğer faktördür. Araçlarda ısıyı her an kontrol edecek data logger sistemlerinin, GPS bağlantılarının olması, ısı yalıtımlı paslanmaz çelik araç kasaları kullanılması, indirme bindirmelerin paket bozulmadan asansörlü arka kapılardan indirilmesi, gerektiğinde yan kapıların kullanılması, kabin içinde hava sirkülasyonu sağlanması, basınçlı ortam yaratılması, bölmeli araçlar kullanılması, araç içinin sık sık temizlenmesi ve kuru tutulması gıda dağıtımının önemli noktalarındandır. Süreç boyunca ısının sabit tutulması, ürünlerin ambalajlarla korunması, ambalajlama öncesi soğutma, koruyucu șeffaf bant uygulanması dikkate alınmalıdır. Depolamada da gıda lojistiğine uygun inșa edilmiș hacimler kullanılmalıdır. Elektrikli forkliftler kullanılması, deponun uygun ısıya ayarlanarak muhafaza edilmesi, çalıșanların özel kıyafetler giymeleri, akıntısız ve iyi izole edilmiș çatı ve yan duvarlar, çift kademeli uygun șekilde kapanan kapı sistemleri, küçük bölmelerde depolama, plastik palet ve kutu kullanımı üzerinde durulması gereken diğer noktalardır. Yükleme-boșaltma rampalarında körük kullanımı da sıcaklık değișimini azaltmak açısından önemli sayılabilir. Alarm sistemlerinden yararlanmalıdır. Bu noktada doğru bilișim yapısının kurulması da bir diğer bir önemli konudur. Verilerin gerçek zamanlı takibinin yapılması gıda sektörünün olmazsa olmazı izlenebilirlik sistemi açısından da önemlidir. Gıda lojistiğinde atlanmaması gereken bir diğer unsur da personel eğitimleridir. Tașınan ürünün özelliği ve tașıma ısısının kontrolleri konusunda bu hizmeti sunan șoförlerin ayrıca eğitilmesi ve bilgilendirilmesi, bir problemle karșılașıldığında merkezi bilgilendirmesinin sağlanması bu ürünlerin güvenli tașınması adına önem tașımaktadır.

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.