Agrega teknolojileri uygulamasının kentsel dönüşümde önemi

Dunya Insaat - - Karayollari - Ali KIZILAY Yoltaş Yol Sanayi ve Ticaret AŞ Yönetim Kurulu Üyesi

Günümüzde özellikle talebin yüksek olduğu büyük yerleşim merkezleri civarında kaliteli beton ve asfalt agregası temin etmek güçleşmektedir. Doğal rezervlerin gün geçtikçe azalmasının getirdiği fiyat artışları ve uzak mesafelerden malzeme temininin getirdiği ek nakliye masrafları agrega maliyetlerini artırmaktadır. Diğer taraftan yıkılan binalardan çıkan beton, betonarme ve benzeri inşaat molozlarının uygun yerlerde depolanması da maliyet ve çevre açısından büyük sorun yaratmaktadır.

Ülkemizde, özellikle büyük şehirlerde uygulanmasına başlanan, eski ve güvenli olmayan yapı stokunun yenilenmesine yönelik kentsel dönüşüm projeleri kapsamında yıkılan ve yıkılacak bina sayısı ve dolayısı ile de bu yapılardan çıkacak olan beton ve betonarme moloz miktarı önemli bir ölçüde artacaktır. Bu nedenlerle, günümüzde her sektörde önem kazanan kullanılmış eski malzemelerin yeniden değerlendirilmesi (recycling – geri dönüşüm) konusu, inşaat sektörü açısından da önem kazanmaktadır. Buna ilişkin yeni hedefler ve stratejiler belirlenmesi gerekli ve şüphesiz yararlı olacaktır. Kentsel dönüşüm projeleri kapsamında yıkılan binalardan çıkan atıklar, özellikle beton ve betonarme molozlar, bilindiği gibi çok farklı, kısmen büyük boyutlarda olabilmektedir. Bunların yüklenmesi ve taşınması zor olacağından, genelde yıkım yerinde ekskavatör kepçe kovaları ile vurmak sureti ile parçalanmaktadır. Bu ilkel ve teknik açıdan son derece hatalı yöntemi, İstanbul'un neredeyse tüm cadde ve sokaklarında sürekli gözlemleyebiliyoruz. Burada, asıl kullanım amacı zemin kazma ve dökme malzeme yükleme olan bir iş makinesinin amacı dışında kullanılması gibi makine mühendisliği ve iş güvenliği açılarından son derece sakıncalı bir teknik hata yapılmasının yanında, çıkan toz ve gürültü ile oluşan ciddi boyutta bir çevre kirliği de söz konusudur.

Bu soruna bir çözüm, gelişmiş ülkelerde kullanılan, yıkım sırasında oluşan büyük beton ve betonarme molozları keserek veya ezerek parçalamaya, ufaltmaya uygun iş makinesi ataşmanlarının kullanılmasıdır. Bu şekilde toz ve gürültü azaltılabilir, iş güvenliği açısından doğru bir uygulama yapılmış olur. Uygun iş makinesi ataşmanları kullanımı ile boyutları küçültülen beton ve betonarme molozları, kolaylıkla kamyonlara yüklenerek daha ekonomik bir şekilde sabit geri dönüşüm merkezlerine taşınabileceği gibi, üzerinde geri dönüşüme uygun çeneli ve darbeli kırıcılar bulunan mobil kırma ve eleme üniteleri ile oluştukları yerde de kırılarak ve elenerek geri dönüştürülebilir. Fiziki şartlar uygunsa, ileride yeni yapıda, elde edilen malzemenin kalitesine bağlı olarak alt temel, dolgu malzemesi veya agrega olarak kullanılmak üzere hiç taşınmadan şantiyede geçici olarak depolanabilir. Yukarıda bahsi geçen mobil kırma ünitelerinde, madenlerde ve taş ocaklarında kullanılan değişik boyda ve kapasitede çeneli, darbeli ve hatta konik kırıcılar bulunmaktadır.

Ünite üzerindeki çelik bunkere yüklenen moloz, bir titreşimli besleyici yardımı ile kırıcıya sevk edilir ve kırıldıktan sonra kırıcı altından malzeme çıkış bandına dökülerek istiflenmektedir. Bu çıkış bandı üzerindeki bir manyetik seperatör ile malzeme içindeki donatı ve varsa diğer metaller ayıklanabilir ve hurda olarak ayrıca değerlendirilebilir. Bilindiği gibi, madenlerde ve taş ocaklarında kullanılan kırma ve eleme tesisleri geniş bir alana yayılmaktadır; ayrıca toz ve ses emisyonları oldukça fazladır. Geliştirilmiş tasarım ve modern teknoloji ile üretilen yeni nesil mobil kırıcı üniteleri, tiplerine göre trafiğe çıkabilecek ve yoğun yerleşim alanlarında kolaylıkla hareket edebilecek şekilde kompakt olarak da üretilmektedir. Ayrıca önemli bir çevre sorunu oluşturabilecek olan ses ve egzoz emisyonları da alınan teknolojik önlemlerle asgariye indirilmiştir. Toz emisyonlarına karşı uygun toz bastırma sistemleri uygulanmaktadır. Bu şekilde yoğun yerleşim alanlarında da sorunsuz olarak kullanılabilmektedir.

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.