İşte geçen yıla yıla damgasını damga vuran vuran BİLİM HİKAYELERİ

2016 yılında yaşadığımız bilimsel gelişmeler, 2017 yılının da gündemini oluşturacak. Bilim, siyaset ve ekonominin iç içe geçtiği bir dünyada, bazı bilimsel gelişmeler geleceğe dair umutlanmamızı sağlarken; diğerleri etik ve toplumsal tartışmalara yol aç

Dunya Tekno Trend - - BAŞ SAYFA - DİDEM ERYAR ÜNLÜ didem. eryar@dunya.com

2016 yılında dünya genelinde yaşadığımız bilimsel gelişmeler ve onların yarattığı sonuçlar, 2017 yılının da gündemini oluşturacak. Bilim, siyaset ve ekonominin iç içe geçtiği bir dünyada, bazı bilimsel gelişmeler geleceğe dair umutlanmamızı sağlarken; bazıları etik ve toplumsal tartışmalara yol açabilecek nitelikte.

2016 yılı bilim açısından oldukça hareketli bir yıl oldu. Bazı hikayeler başarısızlıkla sonuçlanırken, bazıları geleceğe dair büyük umutları beraberinde getirdi. Wired dergisi bu hikayeleri sıralamış; gelin bazılarına yakından bakalım;

▶SPACE▶ ROKETİ

Amerikan SpaceX şirketinin Falcon 9 roketi, ABD’nin Florida eyaletindeki Cape Canaveral’daki hava üssündeki deneme ateşlemesi sırasında infilak etti. Rokette Facebook’un bir iletişim uydusu bulunuyordu. Amos-6 isimli uydu patlamada kullanılamaz hale geldi. Amos-6’nın değeri 200 milyon doların üzerindeydi. Bu arada, PayPal ve Tesla Motors şirketlerinin ortak kurucularından Elon Musk tarafından kurulan SpaceX, Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi NASA’nın fırlatma işlerini geçici olarak devralmış durumda.

▶EINSTEIN’IN KÜTLE ÇEKİM DALGALARI KANITLANDI

ABD Bilim Vakfı, Albert Einstein’ın Kütle Çekim Teorisi’nde bahsettiği dalgaları tespit ettiklerini açıkla- dı. ABD’deki Ligo Çekim Dalgaları Gözlemevi astrofizikçileri, gözlemleri sırasında birbiriyle çarpışan iki kara delik tespit etti. Çarpışma sesinin kaydedildiği bildirildi. Max-Planck Enstitüsü Çekim Fiziği Bölümü Direktörü Bruce Allen, kara deliklerden alınan sinyalin çekim dalgalarının doğrudan varlığı konusunda hiçbir şüphe bırakmadığını söyledi.

DÜNYANIN ISINDIĞI BİR “GERÇEK”

Dünya genelinde yaklaşık 200 ülke, fosil yakıtlara son verme sözü verdi. Paris İklim Anlaşması, mucizevi bir şekilde, kasım ayında resmen kabul edildi. Böylece tüm dünya, küresel ısınmanın “gerçek” olduğunu kabul etmiş oldu. Her ne kadar her bir ülke karbon emisyonlarını geri çekme sözü verse de, belirleyici olan büyük ekonomilerin nasıl davranacağı.

MİLYAR İNSANA ZİKA VİRÜSÜ TEHDİDİ!

Brezilya’da binlerce kişiyi esir alan ve 20’den fazla ülkeye yayılan Zika virüsü, dünyanın gündemine bir anda alevlenen küresel bir sağlık tehdidine dönüştü. Sivrisinek sokması ile bulaşan bu virüs, ge- belik için tehlike oluşturarak henüz doğmamış bebeklerin beyinlerinde küçülme ve hasara, hatta ölüme neden oluyor.İlk olarak Uganda’da 1947’de Zika Ormanları’nda ortaya çıkan virüsün Afrika ve Asya’da da görüldüğü biliniyor. Ancak, geniş coğrafyalara yayılması, Batı yarıkürede mayıs ayında yayılarak, Brezilya’da virüsün “patlamasıyla” gerçekleşti.

THERANOS SKANDALI

Sağlık alanında teşhis ve tedavi için kritik veriler sağlayan kan tahlilini yeni bir teknoloji ile çok daha hızlı gerçekleştirdiğini iddia ederek milyarlarca dolar değerlemeye ulaşan bir girişim olan Theranos, bugün ABD’deki sayısız fedaral kurum tarafından inceleme altında. Theranos’un geliştirdiği sistem ile hemen hemen her noktada kurulabilecek kan testi merkezlerinde bir damla kanda 70’ten fazla parametrenin araştırılabileceği açıklanmıştı. Sonuçlar doğrudan hem doktora hem de hastaya online olarak iletilecekti. Ama buteknolojinin henüz hazır olmadığını gördük.

▶DÜNYADA 4 MİLYAR KİŞİ YILDA EN AZ BİR AY SUSUZ

Dünyada 4 milyar kişi, yılda en az bir ay susuzluk çekiyor. Science Advances dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, dünyada içme suyu yetersizliği, tahmin edilenden daha fazla kişiyi etkiliyor. Araştırmaya göre, yarısı Çin ve Hindistan’dan olmak üzere dünya genelinde yaklaşık 4 milyar kişi, yılda en az bir ay içme suyu sıkıntısı yaşıyor. Bangladeş’te 130 milyon, Pakistan’da 120 milyon ve Nijerya’da 110 milyon kişi her yıl bir dönem içme suyu bulmakta zorlanırken, ABD’de de çoğunluğu California, Teksas ve Florida’da olmak üzere 130 milyon Amerikalı yılda en az bir ay susuz kalıyor.

BİLİM SİYASETE SİYASET BİLİME BULAŞTI

2016 yılı bilim ve siyasetin romantik olarak değil, fakat düşmanca içiçe geçtiği bir yıl oldu. Brexit, ortak bilimsel çalışmalar ve uzay araştırmalarını olumsuz etkileyecek bir gelişme oldu. ABD’nin yeni seçilen başkanı Donald Trump’ın küresel ısınma ile mücadeleye karşı olması ise ABD’li bilim insanları açısından olumsuz bir gelişme.

DNA İLE OYNAMAK

CRISPR (Clustered Regularly InterSpaced Palindromic Repeats) sistemi Türkçe’de “Düzenli aralıklarla bölünmüş palindromik tekrar kümeleri” şeklinde çeviriliyor. CRISPR sisteminin DNA dizisinin değiştirilmesinde kullanılabilmesi, potansiyel olarak kanserden AIDS’e, PKU’dan Akdeniz anemisine, çeşitli enzim bozukluklarına sebep olan genetik temelli her hastalığa çare olabilecek bir yöntem olması bilim dünyasında bir devrim olarak nitelendiriliyor. Mesela sineğin DNA’sı ile oynayarak sıtmaya neden olan parazite karşı güç kazanması sağlanabiliyor. Şu sıralar insan genleri üzerinde deneniyor. CRISPR, 2017’nin en fazla tartışılacak konularından biri olacağı kesin...

2016 yılı bilim ve siyasetin romantik olarak değil, fakat düşmanca içiçe geçtiği bir yıl oldu. Örneğin Brexit'in ortak bilimsel çalışmalar ve uzay araştırmalarını olumsuz etkilemesi beklenirken, ABD’nin yeni seçilen başkanı Donald Trump’ın küresel ısınma ile mücadeleye karşı olması ABD’li bilim insanları açısından olumsuz bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

DNA ile oynandı; Einstein'ın kütle çekim dalgaları kanıtlandı; özel bir şirket uzaya roket göndermeyi denedi; yeni bir virüsle daha tanıştık...

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.