Ay yörüngesinde insan-robot rekabeti

ABD, insanları yeniden Ay yörüngesine çekmek için “Eski Uzay” ve “Yeni Uzay” arasında bağlantı kurmak niyetinde.

Dunya Tekno Trend - - GELECEK LABORATUVARI - DİDEM ERYAR ÜNLÜ didem.eryar@dunya.com

Google Lunar 2007 yılında XPRIZE isimli yarışmasını duyrdu. 30 milyon dolarlık ödüllü bu yarışmanın amacı Ay’a gitmenin ucuz bir yolunun bulunması için şirketleri, bilim adamlarını ve öğrencileri araştırma geliştirme yaparak pratik yöntemler bulmaya teşvik etmek olarak tanımladı.

“Tekrar Ay’a Gidiyoruz” sloganları ile başlatılan yarışmada Ay’ın sadece yüzde 5’nin keşfedildiğine dikkat çekildi. Yarışmanın kuralları ise şöyle sıralandı: Geliştirilen robot Ay’a güvenli bir şekilde inecek; yüzeyde en az 500 metre mesafe katedecek ve Dünya’ya yüksek çözünürlüklü (HD) yayın yapacak. Yarışmanın 2012 yılında sonuçlanması planlanmıştı. Fakat bu tarih sürekli olarak ertelendi. Şu anda beş takım kendi robotunu Ay’a göndermek için sözleşme imzalamış durumda. 2017 sonunda beş robot Ay’a gitmiş olacak. Bu robotlar yarışa dursun, bir başka yarışma daha start olmak üzere. Hedef yine Ay’a yolculuk; fakat bu kez Ay’a gidecek olanlar robotlar değil, insanlar. Amerikalı mucit ve girişimci Elon Musk, sahi- bi olduğu SpaceX’in 2018 yılında Ay’a iki yolcu göndereceğini açıkladı. Musk, Ay’a gidecek bu iki kişinin yolculuk masraflarını ödeyeceklerini de söyledi. Bu iki kişi, Falcon Heavy (FH), daha önceki adıyla Falcon 9 Heavy, SpaceX tarafından tasarlanmış ve üretilmiş bir ağır yük fırlatma aracı olan Falcon Heavy ile Ay’a seyahat edecekler. Böylece 1972 yılından bu yana, Dünya yörüngesinin ötesine geçen ilk insanlar olacaklar.

Bu arada, Elon Musk’ın bu açıklamasından hemen önce, NASA’da Space Launch System (SLS) adını verdiği roketi ile aynı planı yaptığını açıklamıştı. Tabi ki NASA’nın Ay yolcuları, paralarını ödeyen turistler değil, astronotlar olacak.

Aslına tüm gelişmeler özel sektör-kamu sektörü hikayesinin ötesine geçerek, uzay macerasına daha farklı bir boyut getiriyor. SpaceX’in bu tür seha- yatleri gerçekleştirebilmesinin temel kaynağı NASA’nın bu konuda oldukça cömert olmasından kaynaklanıyor. SpaceX’in Ay’a turistleri taşıyacağı uzay kapsülü işin ilk başında kargo taşımak üzere tasarlandı; yakın bir zamanda ise NASA’nın finanse ettiği Uluslararası Uzay İstasyonu’na hizmet verecek. Hatta NASA, Ay turları için yakında Uzay İstasyonu yerine SpaceX’e ödeme yapmaya da karar verebilir.

YENİ UZAY, ESKİ UZAY

The Economist’te yer alan bir habere göre geçtiğimiz ocak ayında, Donald Trump’ın danışmanlarından birisi, uzay politikaları ile ilgilenen üst düzey Cumhuriyetçi’lere şöyle bir öneride bulundu: “İnsanları yeniden Ay yörüngesine çekmek içinde “Eski Uzay” ve “Yeni Uzay” arasında uluslararası bir yarışma düzenleyelim.”

“Eski Uzay”, NASA’nın SLS roketlerini ve uzaya sadece astronotların gittiği dönemi kapsıyor.

“Yeni Uzay” ise, Elon Musk’ın şirketi SpaceX’i, Mars’a koloni kurma hayallerini, Ay’a turist taşıma planlarını; Amazon’un sahibi Jeff Bezos’un uzay ve araştırma şirketi Blue Origin’i yansıtıyor.

Yeni Uzay, ekonomik anlamda, daha “cazip”; çünkü SpaceX’in Ay yolculuğu için kullanacağı Falcon Heavy, NASA’nın SLS seyahatinden çok daha ucuz. Ama siyasi açıdan Eski Uzay’ın gücü çok daha fazla. ABD Başkanı Donald Trump geçtiğimiz günlerde Kongre’de yaptığı konuşmada bu durumu net bir şekilde şu sözlerle dile getirdi: “Uzak dünyalarda Amerikan ayak izleri hayal ürünü değil.”

İNSAN AYAK İZLERİ İnsanların ayak izlerinin olabileceği tek uzak dünya, şimdilik Ay. Bu da 2026’da olacak. Ama bu ayak izleri mutlaka Amerikan ayak izi olacak diye bir şart yok. Çin, 2013 yılında Ay’a Yutu adından bir uzay gemisi yolladı. Bu yıl geri dönecek olan misyonun Dünya’ya kaya parçaları getirmesini planlıyor. 2030 yılında Ay’a insanların yerleşecek olması konusu, sık sık gündeme geliyor. Bu gelişme başka bir yarışı daha başlatabilir. Bunu za

man gösterecek.

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.