Envanter ve bilgi eksikliği ülkemiz kuruyemiş sektörünün büyük engeli

Kuru Yemiş Sanayicileri "AVM düzenlemelerinin" bir an önce yapılarak piyasalara çeki düzen verilmesini istiyor; bu konuda neden ağırdan alındığını anlamakta güçlük çektiklerini söylüyorlar.

Dunya Tekno Trend - - İŞ DÜNYASINDA EĞİLİMLER - RÜŞTÜ BOZKURT rustu.bozkurt@dunya.com

Kuruyemiş arzının güven altına alınması ekonomideki bütün aktörlerin ortak bir

dil oluşturması ve konuşmasına sıkı sıkıya bağımlı hale geliyor. Sektör ilgilileri geniş tabanlı diyalog önerisinde bulunuyor.

Kuruyemiş sektörünün önde gelenleri sektörle ilgili bir (logo) belirlenmesinin olumlu bir adım olacağını söylüyor.

Kuruyemişçiler uygulanmakta olan teşvik sisteminin sektörü geliştirici olmadığını; değişmesi gerektiğini söylüyor.

Tarımın bütün alanlarında olduğu gibi kuruyemiş alanında da net bilgi ihtiyacını sektörün önde gelenleri sürekli vurguluyor.

Tüm Kuru Yemiş Sanayicileri ve İş Adamları Derneği (TÜKSİAD) başkanlığını yapan üç deneyimli sektör temsilcisinin kendi iş alanlarıyla ilgili güçlü ve zayıf yanları bir önceki hafta paylaştık. Bu yazıda, sektörde ithalat ve ihracat sorunları teşvik ve desteklerin etkileri ile perakende cephesinden gelen etkileri tartışacağız.

Kurucu Başkan Hasan Hüseyin Karapınar'a sektörde "ithalat cephesinde" neler olduğunu soruyoruz. Diyor ki, "Sektör olarak ihracat var, yüzde 25-30 arasında değişen ithalat da yapıyor. Net döviz kazancı olan bir sektör. İthalat sıkıntıları konusunda Ekonomi Bakanlık ve dernek etkin diyaloglu çok mesafe katetti." Çözüm beklenen sorunları sıralıyor( Bakınız kutu:1)

Muammer Çaputçu da ithalat konusunda Karapınar'ın söylediklerini onaylıyor; ihracatta karşılaştıkları sorunlar üzerinde duruyor: "Sektörün ihracatı 4 milyarı aştı. Fındık bu alanda aslan payına sahip. Üzüm, incir, Antep fıstığı önemli ihraç ürünlerimiz. İhracatı artırmak önemli ama ondan da önemlisi istikrarı korumak" diyor

Çaputçu' dan "istikrar" konusunu açmasını istiyoruz. Sözlerini şöyle sürdürüyor: "Kamu yönetimi gerekli önlemleri zamanında alırsa istikrara katkı yapıyor. Sektörümüz net döviz girdisi sağlayan ve katma değeri yüksek alanlardan biri olduğu unutulmamalı. Dış ülkelerin yüksek gümrük vergileri gibi doğrudan, limanlarda malları bekletme gibi dolaylı engelleri olabiliyor. Haksız rekabet koşulları izlenmeli, karşı önlemler zamanında alınmalı. Tunus ay çekirdeğine engel koydu; hükümet müdahele edince gümrükteki malların çekilmesi sağlandı."

Çaputçu alfatoksin kükürt sorunlarını anımsatarak, "bizim limitleri bilerek üretimi yönetmemiz gerekiyor" diye ekliyor. İhracat desteklerinin sıkı izlenmesi gerektiğini anlatan Çaputçu, tarımsal ürün desteklerini bilmenin önemli olduğunu, bu desteklerin görünmeyen kalemleri karşılamada çok faydası olduğunu vurguluyor. Belgeler için alınan bedellerin yüksek olduğunu da açıklayan Çaputçu, belge ücretlerinin makul ölçüler içinde olmasını, özellikle numune konusunda belgelerin caydırıcı etkiler yaptığını da ileri sürüyor. Değeri 5 lira olan bir numune için 80 lira belge parasını ironik bir tutum olduğunu söylüyor.

Çaputçu ihracatı geliştirirken fiyat istikrarının önemini, lisanslı depoculuğun katkılarını anlatarak, konuyla sektör olarak ilgilenmek gerektiğini belirtiyor. Sektörün bir "logo" belirlemesini öneriyor. Başkan Abdürrahman Karaman söz alarak, "Gönüllülük ve gönüllü katılım çok önemli. Arz fazlası için Ür- Ge çalışmalarına sektör olarak katılmalıyız. Teknolojinin önemini biliyor, makinacılarımız geliştirme çalışmaları yapıyor. Tek çıkış yolumuzun yeterli ve kaliteli arz olduğunu unutmamalıyız" diyor.

TEŞVİKLERİN ETKİLERİ

Muammer Çaputçu' dan teşvik sisteminin sektöre ne gibi katkılar yaptığını sorduğumuzda şu yanıtı alıyoruz: "Yatırımlarımız ve kalkınmamız teşvik sisteminden yararlanmıştır. İhracat destekleri önemli. Tarım ürünlerinde ihracat ve ihracatın destekleri uluslararası piyasada şans eşitliği yaratmalı. Başka ülkeler açık ve gizli desteklerle haksız rekabet yaratıyorsa, anında önlemleri alınmalı. Ayrıca üreticinin ve ihracatçının bilgi desteğine, danışmanlıklara ihtiyacı var. Belgelerin alınması, işlerin kolaylaştırılması ile bilgi desteğine ihtiyacı var. Fuar ziyaretleri, yurt dışında mağaza açma ve depo kurma desteklerin devamına ihtiyaç var. Bölgelere göre teşviklerin geliştirilmesi, işlerliğinin sağlanması önemli. Eximbank desteklerinin erişebilir hale getirilmesi için Eximbank kaynaklarının artırılması gerekli."

Teşvik ve destek sistemlerinin eksiklerini söylemek de Karapınar'a düşüyor: "Eksik, verilmeyen teşvikler var. Havza sistemine geçilmesi gerekir. Tarım Bakanlığı hazırlık yapıyor. Her yörede ilk 5 ürün desteklenmeli. Biz de bu fikre katılıyoruz. Örneğin, Osmaniye' de yer fıstığı desteği gibi, desteklerde üvey evlat muamelesi yapılmamalı. Ay çiçeğinin çıtlatmalık olanına yok, yağlık olanına destek var. Mısır destekleniyor da patlatılan çerezlik mısıra destek verilmiyor. Desteklerin eşit ve adil olması önemli, bunu talep ediyoruz" diyor.

Hasan Hüseyin Karapınar, üretenin desteklenmesini öneriyor; tapuya ve tarlaya destek verilmesini anlamlı bulmuyor. Desteklerin kayıt dışılığı özendirmeyecek yapıda olması gerektiğini söylüyor. Özellikle tarım ürünlerinde envanter olmaması, verilerin yanlışlığı nedeniyle desteklerden beklenen geliştirici etkinin sağlanamadığını örnekleriyle anlatıyor. El yordamıyla rekolte hesaplamalarının piyasa istikrarını bozduğunu kanıtlarıyla dile getiriyor. Ve diyor ki, "Bilgi çağında eksik ve yanlış verilerle bir gidemeyiz.Envanter ol- maksızın politika ve srtrateji oluşturamayız.Ülkede yetişen ceviz ve badem yetmiyor. TÜİK tersini iddia ediyor. TÜKSİAD- TOBBB, Tarım Bakanlığı, firmalar ile toplandık, 187 bin 500 ton ceviz olduğu iddia edildi. Yılda 50 bin ton tüketiyoruz.Üretim fazlası nereye gidiyor?"

Perakende sorunlarında da AVM Yasalarını örnek gösteriyor Karapınar.Herkesin sıkıntı çektiğini anlatıyor. Örgütlü perakende mağazaları kendi markalarında üretim sunmasını sakıncalı buluyor. Satış gücünü kullanarak kendi markasında paketletme anlayışı doğru olmadığını anlatıyor ve "Ciddi derecede marketler kendi markalarında üretim yaptırıyor; olumsuzlukları büyütüyorlar" diye vurguluyor. Türkiye'den "marka" çıkmamasının bir eksiklik olduğunu; gıda konusunda uzun dönemli sorunlarımız bulunduğununu da söylüyor. Vade uzamalarının önünün açıldığını, keyfi uygulamarla yüzleşildiğini belirterek, pazar günleri AVM'lerin açılmamasını öneriyor. Ulusal zincirlerin kontrolsüz ilerlememesi gerektiğini de anımsatıyor.

ınar rap Ka in ey üs H n a s H tçu pu Ça er m a u M n ma ra Ka n ti et m a s ü H

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.